در كنار رمي ح ا ادصزگردلابررسحيطقولقباقاوامنقلينتد ق یهاسرتانیونمسا؛ساي مط صرحلاشدحطلبیم

Shargh - - سیاست -

ليلا ابراهيميان:

جایگاه قوميتها، مذاهب و ادیان در قانون اساسی و حقوق شهروندی ایران چگونه است؟ موضوع مهمي که در ميزگرد محمدصالح نيکبخت و کامبيز نوروزی بررســی شــد. قرار بود برنامه با ســخنرانی این دو، درباره قانون اساســی و امــکان و فرصتهایــی کــه بــرای قوميتها و اقليتها درنظر گرفته، آغاز شــود؛ ولی ميزگرد با سؤال یکی از شرکتکنندهها شروع شد. «ما کُردها هميشــه در کنار اصاحطلبان هستيم، ولی زمانی که از وزیر کشور در یکی از مراسم پرسيده شد چرا استاندار سنیِ کرد برای کردستان انتخاب نمیکند، پاسخ داد: حجت بر من تمام نشده است».

در کنار اصلاحطلبان نیستیم؛ ما اصلاحطلبیم

عبدالکریم حســينزاده، نماینده اصاحطلب و نایبرئيس فراکســيون اميد و رئيس «ستاد اقوام، مذاهب و ادیان دکتر روحانی » به جوانِ کردِ بوکانی چنين پاسخ داد: «ما در کنار اصاحطلبان نيستيم؛ ما خود اصاحطلبيم». حسينزاده درباره دغدغه اساســی حســن روحانی در تدوین و اجرائیکردن منشــور حقوق شــهروندی گفت: «مبنــای تدوین منشور حقوق شهروندی، ایرانيت و حفظ تماميت ارضی کشور اســت». او از نگاه دوبعدی گفت که مجبورش کرده در این ســتاد حضور داشته باشد: «اولين دليل حضورم در این ستاد انتخاباتی است، اما دليل اصلی، توجه به گفتمانســازی است که در ایران به حقوق همه شــهروندان توجه شود.» حسينزاده تکرار میکند: «کرد شهروند درجه دوم نيست، شما هم درجه دوم بودن را نپذیرید.»

ســوریه، مصر، عراق، افغانستان، ترکيه و همه جای خاورميانه باید بــرای ما درس عبرتآموزی باشد؛ این بخشی از گفته حسينزاده است خطاب به کســانی که در عمل به قانون اساســی اهتمام جدی ندارند. او میگویــد: «برای تثبيت وضعيت ایــران و تقویت هویت ملــی و باورپذیری آن باید گفتمانســازی منطبق بــر قانون اساســی ایران صــورت بگيــرد. بایــد واکاوی ادیــان، مذاهب و ظرفيــت آن در قانون اساســی و ضمانت اجرائی آن مــورد توجه باشــد. این مســير همان مســير گفتمانســازی اســت. حســينزاده به جوان کُرد میگوید: «شــما باید این پرســش را از وزیر کشور میپرســيدید. ولــی ما در مســيری کــه حرکت میکنيم آینده روشن است. به سيستانوبلوچستان نــگاه کنيــد! فرمانــدار آنهــا یــک زن، بلــوچ و سنیمذهب اســت. اما در کنار آن بلندگوی علی مطهری را در زمان ســخنرانی قطع میکنند یا در خراســان اجازه برگزاری کنسرت به هنرمند ایرانی داده نمیشــود. باید همه مســائل را باهم ببينيم و از حرکت در مســيرِ پروســه دموکراسیخواهی نهراسيم. رویکرد دولت روحانی بهترین بستر برای تحقق حقوق شــهروندی و اجرای قانون اساسی اســت».بعد از ایــن، مراســم به صورت رســمی شــروع میشــود. کامبيز نوروزی صحبت خود را با انتقاد از وعدههــای انتخاباتی برخی از نامزدها شــروع میکنــد: «وعدههــای غيرقابــل تحقق، یعنی تاکتيک خریدن رأی و پرداخت یارانه، اســم مستعار چلوکباب اســت». او بار دیگر خطاب به قوميتهای حاضر در نشست میگوید روحانی را زمينی ببينيد و از او راهحلی برای مشکات زمينی بخواهيد. وعدههای دادهشــده از سوی نامزدهای انتخاباتــی را بــا ظرفيتهــای موجود کشــور و معيارهای موجود بسنجيد و بعد تصميمی را که باید، بگيرید.

ملت هویتی مرکب است

اصل 56 قانون اساسی چه میگوید؟ «حاکميت مطلق بر جهان و انســان از آن خداســت و هم او، انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم کرده است. هيچکس نمیتواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهــد و «ملت» این حق خــداداد را از طرقی که در اصول بعــد میآید اعمال میکند». نوروزی به تفسير واژه «ملت» در قانون اساسی میپردازد: «ملــت هویت برتری اســت، هویــت ملی، هویت قومی و مذهبی ذیل آن میآید و در قانون اساسی به حاکميت ملت تأکيد میشود. همانطور که یک کرد یا فارس جزء ملت ایران است، لر، ترک و بلوچ و همه ایرانیها جزء ملت ایران هستند». سپس به اصل نوزدهم قانون اساســی اشاره میکند: «مردم ایران از هر قوم و قبيله که باشند از حقوق مساوی برخوردارنــد و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها ســبب امتياز نخواهد بود» و بار دیگر اصل بيســتم قانون اساســی را میخواند: «همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکســان در حمایــت قانون قــرار دارند و از همه حقوق انسانی، سياسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگــی با رعایت موازین اســام برخوردارند». نوروزی با اشــاره به اینکه، این اصول برپایه تساوی حقوق و عدم تبعيض بيان شده، میگوید: «معنای همه این اصول این است که قوميت و مذهب یا دین بههيچعنوان موجب تمایز یا ایجاد امتياز یا ســلب حقی از کسی نمیشود. این قاعده بنيادین است». او ایران را ســرزمين همه ملت ایــران میخواند و تأکيد میکند ملت، مرکب اســت و قدیمی؛ او حق انتخابکردن را متعلق به همه میداند. اگر هویتی تعداد کم یا بيشتری داشــته باشد باعث نمیشود حقی از بين برود یا حقی ایجاد شود.

قانون اساسی در ترازوی عمل

آیا این اصول در قانون اساسی اجرا شده است؟ نوروزی میگوید: «معارضــه بين حق و قدرت در اجرای ایــن اصول پيش میآید؛ بــا هر چيزی که ممکن اســت با تماميتخواهی تعارض داشــته باشد، مقابله میشود».

نــوروزی بــه مطبوعــات و موانع آنها اشــاره میکنــد: «عدهای آزادی مطبوعــات و آزادی بيان را با منافع خود در تعــارض میبينند». او به مينو خالقی یکی از حاضران در نشســت اشاره میکند که بعد از اعام نتایــج انتخابات مجلس دهم، از ورود بــه مجلس باز ماند. نــوروزی بحث خود را ادامــه میدهد: «چــه کســانی از آزادی احزاب و آزادیهای مدنی ناراحت هستند؟... آنچه در عمل اتفاق میافتد این اســت که عــدهای نمیخواهند این نهادهای مدنی در ساخت قدرت باشند».

سیاست روحانی ادامه دولت اصلاحات است

اصــل پانزدهم قانون اساســی چــه میگوید؟ «زبــان و خــط رســمی و مشــترک مــردم ایران فارســی اســت. اســناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درســی باید با این زبان و خط باشــد؛ ولی اســتفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رســانههای گروهــی و تدریس ادبيــات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است». نوروزی با اشاره به نص صریح قانون اساسی میگوید: «نگاه امنيتی از گرایشهای تماميتخواه بلند میشــود؛ ولی قدرت دموکراسیخواه به عوامل دموکراتيک توجــه دارد نــه امنيتــی». او به کارنامــه دولت اصاحات اشاره میکند: «در تمام سالهای دولت اصاحات نــگاه به قوميتهــا و مذاهب به نگاه فرهنگی- اجتماعی بدل شــد. در نــگاه فرهنگی - اجتماعــی قوميت معنا ندارد، اینها بخشــی از ایران هستند. آن دولت تجربه استاندارهایی مانند عبدالله رمضانزاده و ســيدمحمود حسينی را در کارنامه خــود دارد. البته در دوره روحانی هم این گرایش ادامــه پيدا کــرد». او در ادامه به «دوران شدت و عســرت» اشــاره میکند؛ در هشت سال دولــت نهم و دهم تمام معيارهای شناختهشــده اقتصادی، سياسی، اجتماعی، فرهنگی و اخاق از بين رفت و تمام این مزرعهها شــخم خورد. البته انتقادهایــی هم به دولت یازدهــم در حوزه اقوام هســت؛ اما ماشــين دولت یازدهم در یک شاهراه حرکــت نمیکرد، حرکــت در خيابانی پرپيچوخم بود که با کلنگ دیگران پرپيچوخمتر میشد؛ خودِ معجزه حرکت دولت است.

روحانی و حمایت او از اقوام

مصادیــق حمایت دولــت یازدهــم از حقوق اقوام در منشور حقوق شهروندی را واکاوی کنيد. محمدصالح نيکبخت چنين پاسخ میدهد: «نگاه ما به قانون اساســی است؛ ميثاقی بين ملت ایران و حاکميت کــه مانند همه ميثاقهــا مورد توجه اســت و الزامآور و ما از دولتهــا همين انتظار را داریم». او به اصل نوزدهم قانون اساســی اشاره میکنــد و به واژه «ملت»، ملتی کــه ایران را مال همه ایرانيان میدانــد. او میگوید: «دليل آوردن کلمه ملت در قانون اساســی این اســت که اصل تنوع قومی را پذیرفته؛ اما در طول 29 ســال، بعد از جنگ تحميلــی، به غير از دولــت اصاحات و دولــت روحانی، اقوام ایرانــی از وضعيت موجود خــود، گلهمنــد هســتند». او از رویکــرد دولــت یازدهــم میگوید: «دولت یازدهم قانون اساســی و حقــوق ملت را پذیرفته اســت؛ نمونه این رفتار رســميتدادن به آموزش زبــان ترکی و کردی در دانشــگاه تبریز و سنندج است». بهگفته نيکبخت، رعایت حقوق اقوام چيزی نيست که بهعنوان هدیه دولت به اقوام داده شــود. این حق قانونی اقوام اســت که باید رعایت شود و هيچکس حق سلب آن را ندارد؛ این بخشــی از صحبتهای نيکبخت اســت.موانع اجرائی قانون اساســی کدام است؟ نوروزی به این سؤال پاسخ میدهد: «بخشی از این موانع حقوقی است و بخشی سياسی- اجتماعی، بحث پيچيدهای اســت؛ اما در حــوزه ادیان، اقوام و مذاهب بخش سياســی موانع تأثيرگذار و مهم است». در ایران هيچکدام از اقوام الحاق نشدهاند، اما چرا اقوام به مســئله تبدیل شده؟ او میگوید: «حقوق اقوام ذاتی اســت نه اعطایی و اگر نباشد مانعی وجود دارد که باید آن مانع برداشــته شود و این موانع سياســی است».چرا در این همزیستی اختال پيشآمده اســت؟ او عامل دیگر را نحوه توسعهیافتگی ایران؛ یعنی توجه به توسعه مرکز و غفلت از پيرامون میخواند.ظرفيت قانون اساسی در حمایت از اقوام چقدر اســت؟ نيکبخت پاسخ میدهــد: «قانون اساســی ظرفيت زیــادی دارد. قاعده این است آنچه اعام میشود، استثناست.

همه مردم مثل هم هســتند، موارد اســتثنا در قانون ایران کم اســت که باید حل شــود». او به نامه شــورای نگهبــان درباره حق انتخابشــدن اقليتهــای دینــی اشــاره میکنــد و میگوید: «مجلــس دهم و علی لاریجانی بــه بهترین نحو ایستادگی کرد ».او در آخر خطاب به جمع میگوید: «مــا انتخابات را تحریــم نمیکنيم و تحریمکردن همان نتيجهای را در پيش دارد که در ترکيه اتفاق افتاد. اگر هفت ميليون مــردم ترکيه انتخابات را تحریــم نمیکردند فرصت بــه یکهتازی اردوغان نمیرســيد. باید در انتخابات شرکت کرد. از حسن روحانی بخواهيد به اصل 15 و 12 قانون اساســی متعهد باشد ولی در انتخابات شرکت کنيد؛ باید از تجارب کشورهای فرانسه و ترکيه درس آموخت؛ انتخابات یکی به سلطانيســم اردوغانی انجاميد و در فرانســه، مردم به پوپوليســتها نه گفتند.» نشست در محل ستاد «سامان» به پایان ميرسد؛ در جايجــاي خيابان فاطمي پوســترهایي با این مضمون چسباندهاند: «من رأي نميدهم؛ تو رأي نميدهي؛ او رأي ميآورد.»

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.