خریدوفروش رأی امری غیراخلاقی

Shargh - - پژواك - محمدرضا فرهادیپور

بــردن شــهروندان بــرای رأیدادن یــک شــیوه اســتاندارد گرفتــن رأی در ایــالات متحده اســت، درحالیکــه این کار در بیشــتر کشــورهای آمریکایلاتین غیرقانونی اســت و همچنین از نظر حوزه انتخابیه غیراخلاقی هم محســوب شــد. به عبــارت دیگر، در یک کشــور تســهیلاتی از جانب کاندیدا یا حزب برای رأیدهندگان فراهم میشود، حال آنکــه انجام همــان کار از جانــب احزاب یا کاندیداها نهتنها غیرقانونی که غیراخلاقی اســت. در انتخابات ریاستجمهوری 2014 در مجارستان، نســبت قابلتوجهــی از رأیدهنــدگان در محلات روســتایی فقیر که گرفتار کاهش رفاهشــان بودند، تهدیدهایی را از جانب کارکنــان کمپینها گزارش کردند مبنیبر اینکه مزایایشان قطع خواهد شد اگر به «روشــی اشتباه» رأی دهند! با وجود اینکه کاملا آگاه بودند رأی مخفــی آنها یک راز بود. به عبارت دیگــر، انتخابات میتواند گرفتار فســاد شــود. اما فاســدبودن یا نبودن رفتارهای کاندیداها یا احزاب بســتگی به هنجارهای جاافتــاده و اخلاقیات یک جامعــه دارد. جامعه ایران از ایــن نظر اخلاقیات خاصی دارد: مثلا اگر کســی پول بدهد برای خرید رأی، این کار او غیراخلاقی تفســیر میشــود. دادن وعدههای پولکی برای خرید رأی یعنی پولکیکردن انتخابات! روزگاری در برخی از کشورهای پیشرفته و بعدها هم در ایران ســربازی خریداری میشــد. امــا اســتدلال مخالفــان خریدوفروش ســربازی این اســت که امنیــت و دفاع ملــی را نباید با پول خریدوفروش کرد. تنزیل ارزشهای ملی به کالایی ســاده و قابلخریدوفروش از اهمیت آنها در چشم و ذهن مــردم میکاهد. خدمــت نظامی فقط یک شــغل نیســت، بلکه تعهدی مدنی است و به این اعتبــار، فروش آن در بازار کاری اســت نادرســت. مســئولیت مدنی دیگری مانند هیئــت منصفه را در نظر بگیرید. فــرض کنید اعضای هیئت منصفه تصمیم به خریدوفروش جایگاهشــان یا رأیشــان بگیرند. در این صورت ارزش این امر مهم در چشم آحاد مردم چنان کاهــش مییابد که دیگر یک کار مهم تلقی نخواهد شــد. این استدلال درخصوص ســربازی و هیئت منصفه بر شهروندی دموکراتیک تأکیــد دارد. از ایــن نظر خریدوفروش ســربازی و تشــبیه خدمت مقدس نظامی به یک کالای ساده، آرمانهــای مدنی که باید بر آن حاکم باشــند را به فســاد میکشــد. خریدوفروش اعضای بدن انسان مانند کلیه هم تقریبا در همه کشورهای دنیا نهتنها غیرقانونــی کــه نفرتانگیز اســت. بههمیندلیل اســت که اهدای کلیه در چشم و ذهن مردم بسیار پسندیدهتر از خریدوفروش آن است. قیمتگذاشتن روی اهــدای کلیه یــا اهدای خــون از ارزشهای انســانی میکاهــد. خریدوفروش نــوزاد و توانایی مادری نیز همینطور اســت و پولکیکردن آنها به معنای زیرپاگذاشتن ارزشهای انسانی است.

رأی فردی در انتخابات هم چنین قداستی دارد و در باب قداست رأی در جامعه و فرهنگ ما تأکید کم نیست. ازاینرو، باید دقت کرد پولکیکردن این ارزش انســانی کــه معیار اساســی آزادی انتخاب اســت، بهنوعی زیرپاگذاشــتن ارزشهــای والایی است که نوع بشر سدهها برای دستیابی به آن رنج کشیده و مردم ایران نیز از مشروطه تاکنون برای آن خوندلها خوردهاند. آگاهی و شعور مردم را نباید پولکی کرد و اگر هم عدهای چنین کنند از کاندیدای ریاســتجمهوری انتظار نمیرود چنین کند. کمک به مردم فقیــر و نیازمندان و رفــع احتیاجات آنها امری پســندیده اســت، اما نه از رهگذر بدهبستان رأی با دستگذاشتن روی فشار نیاز اقتصادی آنها؛ اگر فردی زیرپــل میخوابد، بیشــک این انتخاب عاقلانه و آزاد او نبوده است، اما سوءاستفاده از این موقعیت او برای گرفتن رأیش هم کاری است بس ناپسند و ناخوشایند درست مانند خوابیدنش در زیر پل. نجات او باید از رهگــذر برنامههای حمایتی و بدون چشمداشــت دولت از او انجام شود. تعیین یــک مابازای پولی بــرای رأی یعنــی دامنزدن به امری غیراخلاقی و پولکیکردن رأیدادن.

پولکیکردن رأی یعنــی خرید رأی و این امر به معنای این اســت که یک کاندیدا یا حزب از اموال دولتی-عمومی در راستای منافع شخصی خودش سوءاســتفاده میکند و ایــن کار تفاوتی با اختلاس اموال عمومی ندارد. تعریف فســاد یعنی استفاده از مقامی دولتی-عمومی در راســتای تأمین منافع شخصی. دموکراسیها از این امور اجتناب میکنند و حتــی نادموکراســیها نیــز مرزهــای اخلاقی و قانونی مشــخصی برای جداســازی سپهر عمومی -دولتی از فضــای خصوصی دارند. پرداخت اعانه برای خرید رأی حتی اگر از اموال شخصی نیز انجام شــود غیرقانونــی و غیراخلاقی اســت. به عبارت دیگر، در این نوع فساد، استفاده از اموال خصوصی برای تأمین منافع شــخصی که بر زندگانی عمومی اثــر دارد نیــز غیراخلاقــی و غیرقانونی اســت و فضیلتهای مدنــی را کمرنگ میکنــد. ژان ژاک روسو میگوید:

زمانی که خدمت بــه جامعه اصلیترین هدف شهروندان نباشــد و ترجیح دهند به جای آنکه از خودشــان مایه بگذارند از پول خود در راه خدمت بــه جامعه اســتفاده کننــد، چنین جامعــهای به سراشیبی نابودی نزدیک میشود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.