آنچه یک دیدن کند

Shargh - - سیاست - احمد طالبینژاد

اگرچــه مناظرههــا نقشــي اساســی در موفقیت یا عدمموفقیت کاندیداهای ریاســتجمهوری دارند و این محدود به ایران هم نیست و اتفاقا در آمریکا و اروپا نقش مهمتر و تعیینکنندهتری دارند و نمونههایش را بهویژه در انتخابات گذشــته آمریکا و فرانســه دیدیم؛ اما تأثیر فیلمهای مســتند درباره کاندیداها را هم نباید دستکم گرفت. مهم اســت که چه کسانی و با چه رویکردی این فیلمها را میسازند، دستکم برای آنان که از تنشهای مناظره زنده خوششــان نمیآیــد؛ از جمله فرهیختگان جامعه، نمایش فیلم مســتند دربــاره کاندیداها جایگاه ویــژهای دارد. چــون حالوهــوای هیجانــی ندارنــد و مدتها روی هر فیلم کار و فکر شــده اســت؛ البته اگر شده باشد. برای یادآوری در این مقوله اشاره میکنم به فیلمهای تبلیغاتی دو نفر از کاندیداها در انتخابات سال 1376. درحالیکه کارشناســان و تحلیلگران پیشبینی میکردند برنده آن انتخابات که حمایت قشر وسیعی از سیاستورزان و افراد متنفذ را پشت سر داشت، علیاکبر ناطقنوری باشــد، مــردم انبوهانبوه به پــای صندوقها رفتنــد و به رقیب وی رأی دادند. کســی که اگرچه برای اهل سیاست و فرهنگ و هنر چهره شناختهشدهای بود و مورد احترام؛ اما مردمان عادی چندان شناختی از وی نداشــتند. آنچه باعث جذب آرای مردم به او شد، علاوه بر نقــش مطبوعات و فرهیختــگان جامعه که همگان خواســتار اصلاحات در چارچوب نظــام بودند، یکی، دو فیلم مستندی بود که درباره ایشان ساخته و از تلویزیون پخش شــد. در یکی از این فیلمها او در فرودگاه یکی از شــهرها وقتی از هواپیما پیاده شــد و به سوی اتومبیلی که آماده شــده بود میرفت، یک نمای بســته از پایش درحالیکه شــلوار تمیــز و کفش واکسخــوردهاش را نشــان میداد، نظرها را به خود جلب کرد تا پیش از آن روحانیان کمتر با این پوزیشــن دیده شــده بودند . «آنچه یک دیــدن کند ادراک آن، با هــزاران گفت ناید در بیان» )مولانا(. در گفتوگویی هم که با وی انجام و به صورت ضبطشده پخش شد، نورپردازی کمکنتراست و عناصری مثل رنگ ســبز و سادگی میز جلوی رویش، بیانگر نوعی آرامش بود؛ چیزی که بهویژه نســل جــوان همواره در پی آن بوده و هســت. تردید نداشته باشیم، همین چند عنصر ســاده و آرامشبخش او را که ریاســت کتابخانه ملی را بر کرســی ریاســتجمهوری ترجیح میداد، بر مسند ریاستجمهوری نشاند. اما فیلم تبلیغاتی رقیبش، اگرچه از نظر ظاهر مجذوبکنندهتر به نظر میرسید؛ اما از همــان نماهای ابتداییاش که با صدای شــکنجه در زندانهاي رژیم سابق همراه بود و سپس بازشدن درهای زندان و ماجراهای بعدی، همه یادآور نوعی خشــونت بــود که مردم در آن روزگار و البته امروزه میخواســتند و میخواهند در پستوی ذهن خود بایگانیاش کنند. به این ترتیب این فیلم تبلیغاتــی، کارکردی معکوس پیدا کرد و سرنوشــت آن کاندیدا را تغییر داد و میدانیم که ایشان آنقدر سعه صدر داشــت که از آن پس از قدرت کناره گرفت و به نقش شیخوخیت خود پرداخت. امروز اما ماجرا کمی فرق میکنــد. مناظره زنده اگرچه نوعی کپیبرداری از شــیوههای غربی است که آن همه مورد طعن و لعن متصدیان امور اســت اما این شــیوه روشی دموکراتیکتر اســت. چــون مانند تئاتــر در لحظه و در حضــور مردم جریان پیدا میکنــد و کمیته ویژهای برای جرح و تعدیلش قیچی به دست نمیگیرد. بلایی که بر سر فیلم مستند انتخاباتی آقای روحانی آوردند و نسخه سلاخیشدهاش را پخش کردند. در شیوه مناظره، گاه یک واژه، یــک اصطلاح و حتی یک حالت خاص میتواند بر نظر مردم نسبت به کاندیداها تأثیر بگذارد. یادمان هست در سال 92، واژه «گازانبری» چه بر سر یکی از کاندیداها آورد و چگونــه نظــر میلیونها ایرانی را نســبت به وی برای همیشه تغییر داد؟ یادمان هست نامبردن از استاد شــجریان و دفاع از اصغر فرهادی چه محبوبیتی برای دیگر کاندیداها رقم زد؟ یا حتــی در مناظرات این دوره، لحن ســاده اما قاطع اسحاق جهانگیری در مناظره اول، او را در حــد یک چهره ملی بالا بــرد؛ اما در مناظره دوم به دلیل خواندن متن از پیش آماده شــده و تکرار برخی اصطلاحات از سوي وی که انتظارها را از خود به شدت بالا برده بود، این محبوبیت کاهش چشمگیری پیدا کرد. بههرحال مردم همچنان چشم به رفتار و کردار کاندیداها دارند و به همین دلیل در این دوره، محبوبیت کاندیدایی که از هر نظر کپی برابــر اصل رئیسجمهور دولتهای نهم و دهم شده، به شدت کاهش پیدا کرده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.