اشباحِ خونآشام

Shargh - - هنر - جواد طوسی

نمایــش «بیپدر» نوشــته و کار ســیدمحمد مســاوات که اینروزها در سالن قشقایی تئاترشهر روی صحنه اســت، نشانههای آشــکاری از «تئاتر گروتســک» را در خود دارد. تأکید بــر ناهنجاری، اشمئزاز، بیهودگی، شــادیهای زودگذر و ترس و وحشت و نفرت، زشــتی، وارونگی و بیگانهسازی، بازی مضحک و غریب بــا کهنالگوها، گفتههای آمیخته با طنــز و کنایه و بیمعنایی، خیالپردازی و بــازی پوچانگارانه بــا مفاهیم عمیق هســتی و....، همــه در اجــزا و کلیــت ایــن نمایش قابل شناســایی هستند. نامهایی مانند شنگول، منگول، حبــه انگــور، بــزی و گرگــه در کودکانههای ما ریشــه دارند. اما همین الگوها و شــخصیتهای فانتزی در نمایش «بیپدر» به اشــباح ســرگردان و خونخواری تبدیل میشــوند که دیگر نشــانی از آن معصومیت و ذهــن خیالپرداز کودکانه در آنها نیست. در دل این ناهنجاری و ازشکلافتادن حقیقت و حضور هیولاگونه آدمها، یکی میگوید: «ما خود خطریم». شــنگول و منگول و حبه انگور در قسمت آخر یکی از صحنهها رو به تماشاچی، دندانهایشــان را )به نشــانه خونخواری( نشان میدهنــد، و گرگك همواره لبــاس دراکولاییاش را بــه رخ میکشــد.در چنین فضــای نامطمئن، چندلایه و متغیری این اشباح بیقرار، مضطرب و جنــونزده، مدام دور باطلی را طــی میکنند و از خنده و تمسخر به کابوسهاي دهشتناک متمایل میشوند و نفرت و زشتی و اشمئزاز و... اضطرابِ ناشی از جهل را به نمایش میگذارند. در این بازیِ آمیخته با جنون و پرخاشــگری و ازخودبیگانگی و هویتباختگــی، گفتــه یکــی از بچههــا که از پدرش میپرسد: «ما چی هســتیم؟ گرگ یا بز؟»، گویی حدیثنفس این روزگار تهی از انسانمنشی اســت. در چنین فضای مناسبات دگرگونشدهای، گفتاری از این دســت، مفهومــی کنایی و معاصر پیدا میکند: «بزها نمیتونن هیچوقت شکار کنن، چون خودشــون شکار میشــن. پس بهتره گرگ باشین».ســیدمحمد مســاوات در این تأثیرپذیری غریبش از «گروتسک» و ســینمای وحشت، با آن بــازی هولناک و خونین با لاشــه شــنگول در دو فصل پایانی، تیر خلاص را به تماشاگر میزند. آن صحبتکردن غلوآمیز و کاریکاتورگونه فرانســوی پــدر بــا فرزندانــش، آن بالارفتــن و پایینآمدن دفرمه پیاپــی از پلههای خانه مخــوف، آن رفتار و واکنشهــای حیوانی که با شــکلکدرآوردن و زوزههای مرگ در هم آمیخته شده و آن محاکمه مســخره بیوقفه در کنار لاشــه خونین شــنگول و یکدیگــر را متهمکــردن، نمایشــی خوفناک از زوال آدمی اســت.اگر از منظری متفاوت، نمایش «بیپدر» را خندهآور و کمیک بدانیم، در تفســیری گروتســکگونه بایــد گفت که همــه کمدیها به نوعی، تراژیک و غمبارند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.