ترسیم آینده پتروشیمی ایران

Shargh - - اقتصاد - محمد کرمانی*

شــرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران NPC() در نقــش جدید خود بازوی دولت در برنامهریزی، سیاستگذاری، تنظیمگری، تسهیلگری، پشتیبانی و کمک در مســیر تحقق اهداف کلان این صنعت به شمار میرود.

میتــوان نقش بنیادی شــرکت ملــی صنایع پتروشــیمی را «تعهد بــه ارزشآفرینــی پایدار» تعریف کــرد. معنای اقتصــادی ارزشآفرینی در زنجیــره تولیــد محصــولات بالادســت، میانی و زنجیره تکمیلــی محصولات پتروشــیمی، همان ارزشآفرینی ریالی و دلاری معادل 11 تا 15 برابری محصولات پتروشیمی به جای فروش محصولات نفت خام است.

همچنین صنعت پتروشــیمی ایــران و زنجیره تکمیلی صنایع وابسته به آن، اگرچه در مجموعه بالادســت خــود صنعتی ســرمایهبر محســوب میشــود، در زنجیره تکمیلی خود دقیقا صنعتی اشتعالزا و کارآفرین است که در حقیقت زنجیره تکمیلی صنعت پتروشــیمی را «درگاه اشــتغال ملی» کــرده و ظرفیتی بیش از 500 هزار شــغل جدید در ســال را داراست؛ به شــرطی که کانون تمرکز تصمیمگیری کلان در کشور قرار گیرد.

ظرفیــت تولیــد محصــولات میانــی و نهایی صنعت پتروشیمی در پایان سال 1384، 20میلیون تُن و امروز پس از 12 ســال نزدیک به 65 میلیون تُن رسیده است.

هدفگــذاری آن برای افق ســند چشــمانداز ‪180 ،1404‬ میلیون تُن اســت که 50 میلیون تُن آن طرحهای در دست اجراست.

اساســا دو دگردیســی و تحــول عظیم هم در مســیر جهانی این صنعت قرار دارد. نخست آنکه صنعت پتروشــیمی از یک ســو در حال ادغام با بالادســت و پاییندســت خود همزمــان با خلق پتروپالایشــگاههای بزرگ بوده و بالادست هم به تولید مستقیم محصولات پتروشیمی از نفت خام دست یافته اســت. دوم اینکه «بیوپتروشیمی» در حال ظهور است که اســاس تولید در آن به جاي نفت خام، ضایعات گیاهی نظیر ساقه و کاه و برگ درختان است.

6- خصوصیســازی، عمیقتریــن تغییــر در راهبردهای صنعت پتروشــیمی در 54 سال عمر این صنعت اســت. که همراه با همه نیکوییها و حســنات مترتب بر آن )که بزرگترین آنها امکان اداره صنعــت با قانــون تجارت و ایجــاد رقابت در فضای کســبوکار اســت( اما متأســفانه این خصوصیسازی ناقصالخلقه و معیوب عوارض پنجگانه زیر را به دنبال داشته است: - اخــلال در نقش حاکمیتی و بــروز «چندپارگی مدیریتی» - اختلالات حاصله در صندوقهای بازنشستگی - اختــلالات حاصلــه در نتیجــه بــروز ادراک )رخنمونهــای( بیعدالتــی در مجموعههــای خصوصی شده - اختــلالات حاصله در بُعد بهداشــت، ایمنی و محیط زیست HSE() - بــه حاشــیه راندهشــدن رســالتهاي اصلی مدیریت منابع انسانی مجموعهها

چنین وضعیتی نیازمند آسیبشناســی کشف راهحلها و اجرای مطلوب آن اســت. هر چند در ســالهای اخیر تلاشها برای رفــع این اختلالات سرعت گرفته است.

یکــی از اشــتباهات ملــی در حــوزه صنعت پتروشــیمی تصمیمگیــری درباره محــل احداث پتروشــیمیهای جدیــد بر مبنای گروکشــیهای منطقهای و کشــاندن آن به درون اســتانهای با بیش از هزار تا دوهــزار کیلومتر فاصله از مبادی تولیــد خوراک و همچنیــن بندرگاههای صادراتی کشــور بوده اســت. این روزها با تدبیــر «تعریف پنج قطب جدید پتروشــیمی کشــور» در مناطقی مثل ســیراف، لاوان و مُکــران و همزمان با تعیین استان معین برای هر یک از پتروشیمیهای جدید شاهد شکوفایی و جهش و خلق جهش سوم این صنعت خواهیم بود.

در کشــورهایی مثــل ژاپــن با دههــا صنعت فراینــدی پتروشــیمی و پالایشــگاهی، چیزی بین 30 تا 70 درصد آورده اقتصادی این شــرکتهای تماما صنعتی، از محل توســعه محصولات جدید و دانشبنیــان و حاصــل تلاش توأمــان نخبگان و خبــرگان و امتــزاج دانش تخصصــی و تجربه تحلیلی در این شرکتهاست.

صنعت پتروشــیمی ایران بهعنوان پیشقراول پیشــرفت صنعتی ایران اســلامی، همین مسیر را پیــش روی دارد و باید همزمان با رشــد یادگیری سرمایههای انسانی اصلاح راهبردها و فرایندهای داخلی، لحاظ مســئولیتهای اجتماعی و تعامل بــا تمامی ذینفعــان بهویژه در رعایــت الزامات زیســتی محیطی، ایمنی و بهداشت محیط کار به ثروتآفرینی درونزا و مردمنهاد بیندیشد تا تجسم کامل اقتصــاد مقاومتی در ورطه اقــدام و عمل تکمیلکننــده زنجیره کارآفرینی اشــتغال و تولید دانشبنیان باقی بماند. ادامه در صفحه 16

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.