تعطیلی و رکود بنگاههای تولیدی میراث سیاستهای ناکارآمد دولت دهم

Shargh - - اقتصاد - علی وکیلی*

بازنگــری در سیاســت یارانه انرژی کشــور و تجدیدنظر در تخصیص منابع، امری اســت که در دولت دهم تحت عنوان «هدفمندکردن یارانهها» با افزایــش قیمت حاملهای انرژی صورت گرفته و رونــد آن به دلیل تناسبنداشــتن با امکانات و محدودیتهــای نظام اقتصادی آثــار کوتاهمدت و بلندمدتــی را بــه همراه داشــته اســت که با عنایت به زمــان اجرای آن، وضعیــت اقتصادی و سیاســی کشــور و همچنین نبود مدل مناســب اجرائی و سیاســتگذاری و درنظرنگرفتن عوامل مؤثر مربوطه، از مشــکلات اصلی توســعه کشور درحالحاضر است.

سیاســتگذاریهای غلط و اجرای نادرســت این طــرح ســبب ایجــاد بحــران و تعطیلی در بنگاههای تولید و صنایع بزرگ کشــور شده است. بهگونهایکــه پس از رهاســازی قیمــت انرژی، هزینه تمامشــده تولید هر واحد کالا در بنگاههای اقتصادی افزایش یافته و سبب نبود رقابت قیمت کالای تولیدی با کالای مشابه ساختهشده در خارج از کشــور است. از طرفی کاهش در سرمایهگذاری به دلیل تغییر در قیمتهای نســبی، نهتنها سبب افزایش بهرهوری عوامل تولید نشده؛ بلکه سبب تغییر در جایگزینی عوامل تولید و تقاضای نهایی کالا شده است.

از طرفــی ادامــه رونــد کاهشــی ســرمایه و سرمایهگذاری سبب واردنشــدن تکنولوژی جدید و پیشــرفته به بنگاهها شــده که ایــن امر موجب شیب منفی رشــد اقتصادی در کشور شده است؛ بنابراین وجود ســه عامــل زیر به منظــور ایجاد انعطافپذیــری لازم در جایگزینی عوامل و بهبود بهرهوری بسیار تأثیرگذار است.

1- در اختیاربودن فناوری مناســب با بهرهوری بالا برای تولید کالا.

2- تأمیــن منابع مالــی و افزایش قدرت خرید فنــاوری و ایجــاد زمینههای لازم بــرای تغییر در فرایند.

3- آمــوزش نیــروی انســانی کارآمــد برای استفاده از فناوریهای نوین.

این در حالی اســت که متأســفانه، آزادسازی قیمتهای انرژی بدون توجه به مطالب فوق و در زمانی انجام شده که با توجه به گستره تحریمهای اعمالشــده هیــچ امکانی بــرای دسترســی به تکنولوژیهای نوین، با بهرهوری بالا وجود نداشته و همچنین به دلیل نبود منابــع مورد نیاز، قدرت خرید فناوریهای نوین، بسیار کاهش یافته است. از طرفی وجود مشــکلهای ساختاری پژوهش و فناوری در واحدهای تولیدی و نبود ارتباط مناسب میــان صنعت با مراکز پژوهشــی و دانشــگاهی، امکان بهرهوری مناســب از فناوریهای نوین نیز وجود ندارد.

عــلاوه بــر آن، بــا فــرض در دســترسبودن فناوریهــای نویــن در زمــان مذکــور، بانکها و مؤسسات مالی ســوداگر، با بهره بانکی بسیار بالا، متأســفانه حاضر به پرداخت تسهیلات لازم نبوده و حتی در صورت پرداخت، بهره بانکی بالا امکان اســتفاده از آن را بــرای بنگاههــای تولیدی مهیا نمیکرد؛ بنابراین حتی با وجود در دســترسبودن فناوریهای نوین، با ســاختار موجــود بانکی آن زمان، امکان تأمین مالی برای بنگاههای اقتصادی وجود نداشت.

بنابراین حذف یارانههــا نمیتواند بهتنهایی و بدون توجه بــه تکنولوژیهای نوین و نبود امکان افزایــش بهرهوری در عوامل تولید، بهبود در روند اقتصاد را موجب شــود. در واقع نمیتوان صرفا با حذف اختــلالات قیمت انرژی و بدون توجه به توانایــی بنگاههای تولیــدی در جایگزینی عوامل تولید، خارجکردن تکنولوژی فرســوده و استفاده از تکنولوژیهای مدرن )که با خارجکردن سرمایه فرســوده از خط تولید و جایگزینی آن با ســرمایه جدید میســر است( رشــد اقتصادی را افزایش و کاهش تورم و بیکاری را تضمین کرد.

بنابرایــن زمان انتخابشــده برای آزادســازی قیمتها یــا به اصطلاح یارانههای انرژی بســیار نامناســب بوده که نهتنها ســبب کاهش شــدت مصرف انرژی نشده؛ بلکه با پرداخت نقدی یارانه به قشرهاي مردم و تحریک بازار، تولیدنشدن کالا در داخل و متعاقب آن آزادسازی واردات کالاهای بیکیفیت با قیمت پایین، باعث نبود رقابتپذیری قیمت تمامشــده کالا در بنگاههای تولیدی داخل کشور با مشابه خارجی آن شده است.

از طرفی پرداختنشــدن یارانههــا نیز مزید بر علت شــد تا تعطیلی واحدهای تولیدی و به تبع آن بیکاری گسترده کارکنان این واحدها، صدمات جــدی و جبرانناپذیری به تولید داخلی و اقتصاد ملــی وارد کند. بخش خدمــات هم با هدفمندی یارانههای انرژی لطمات بیشــماری را در رقابت با همتایان خارجی متحمل شــده و میدان رقابت را به رقیبــان منطقهایاش و ســایر نقطه جهان واگذار کرد.

ادامه در صفحه 16

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.