ارتباط خبورسیبآنبچاه درهمرزمپاکسستاانی ن هوگزوابار ممحومودشموسوک برابر است

Shargh - - ديپلماسي -

↙ برای اغلــب مردم و مخاطبها این ســؤال مطرح اســت کــه علت ایــن حوادث پرشــمار تروریســتی در مرز ما با پاکستان که تعدادش کم نیست، چیست؟

ایــن حوادث و تکــرار آن را باید در عوامل اصلی جستوجو و ریشــهیابی کرد که متأســفانه این کار بهطور جدی صــورت نمیگیرد؛ وقتی یک واقعهای در این منطقه رخ میدهد، همه طرفها اظهار تأسف میکنند، ولی خیلی ســریع هم فراموش میشود تا اتفاق بعدی پیش بیاید. اقدامات انجامشــده در این منطقه عمدتــا جنبههای روبنایــی دارد تا پرداختن به ریشــهها. این علت اصلی تکرار اینگونه حوادث اســت. تا زمانی که به ریشههای این قضیه پرداخته نشــود و صرفا فقط نســبت به حوادث روز واکنش نشــان داده شود، این مسائل ادامه پیدا خواهند کرد، اما این جریان فقط یک علــت و یک عامل ندارد؛ ما میتوانیم سه دسته عامل برای ریشههای این قضیه مطــرح کنیم، یکــی، زمینههای داخلی و مســائل و مشــکلات موجود در آن منطقه است و دسته دوم، وضعیت کشــور همسایه )پاکســتان( است و دسته ســوم هم به مجموعه تحولات منطقه برمیگردد؛ یعنی آنچه ما در طول این چند سال شاهد گسترش آن بودیــم و عوارض منفی آن متوجه ما هم شــده است.

در بحــث ریشــهیابی چنیــن اتفاقاتی، آیا ↙ تحولات منطقه و موج تروریســتی که در منطقه جریــان دارد، اصلیترین علت اســت یا اینکه عواملی فراتر از این مطرح است؟

موضوع افراطگری و مسائل تروریستی الان دیگر مرز نمیشناســد، بههرحال ما هم جزئی از جامعه جهانی هســتیم که تحتتأثیر قرار میگیریم، منتها میزان درگیری ما در این مســائل بــه نحوه مدیریت ما، شناخت ما از مسئله و یافتن راهحلهای مناسب برمیگردد. ریشه مســائل منطقه و افراط در منطقه حتی بــه پیش از جریانــات طالبــان برمیگردد. در وضعیت اقتصادی- اجتماعی منطقه نارساییهایی داشــتهایم که همین وضعیت نامناســب متأسفانه شــرایط مطلوبی را برای ظهور حرکتهای خشن و مســلحانه در این منطقه بهوجود آورده اســت. در حوزه مســائل منطقهای اگر فرض کنیم که در تمام مرز نیروهای مسلح را بچینیم و دیوار بتونی بگذاریم نیــز هیــچ تضمینی نیســت که اینگونه مشــکلات دیگر پیــش نیاید و درگیریهای مســلحانه در آنجا رخ ندهد. حتما در قدم اول باید به مســائل منطقه خودمــان توجه کنیم. شــرایط اقتصادی، سیاســی، اجتماعــی و فرهنگی منطقه سیستانوبلوچســتان رسیدگی میخواهد. باید بررسی و جستوجو کنیم و با کسانیکه در منطقه زندگی میکنند صحبت کنیم. مشــکلات جدی اقتصادی و مشــکلات اجتماعیفرهنگــی در منطقه رســوب کرده کــه نیازمند کار کارشناسی اســت. تا زمانی که این مشکلات در آنجا وجود داشــته باشــد، زمینه ایجاد سلولهایی است که در واکنش به این نارضایتیها، رفتارهای خشــن نشان دهند.

شــرایط سیاسی منطقه کمی پیچیده است. ما در منطقه سیستانوبلوچستان، هم قضیه تنوع قومیت را داریم و هم تنوع مذهب را. این تنوع و تکثر باید بهنحو مناسبی مدیریت شــود. یک سیاست غلط میتواند نارســاییهایی ایجاد کند. باید به شــکل مناسبی در یک برنامــه میانمــدت و درازمدت این مشــکلات در جامعه آنجــا حلوفصل شــود. خدایناکرده، با سیاستهای نسنجیده نباید در آنجــا چنین اســتنباطی وجود داشته باشد که برخی نســبت به دیگــران برتری دارند یــا بعضی پســتها و مقامها در آنجــا به اهل تســنن داده نمیشود. اهل تســنن انتظار دارنــد که به آنها بیشــتر رسیدگی شود و بتوانند همپــای دیگران در آنجا پست، مقام و مدیریت داشــته باشــند. این قضیه با بعضــی اختلافات در آن منطقه توسعه پیدا میکند و برخی چنین جمعبندیای دارند که حقوحقوقشــان، چنانکه باید، در مقایســه با دیگران رعایت نمیشــود. بایــد به این نــکات توجه و رضایتشــان را جلــب کرد، بهنحویکه مردم احســاس کننــد واقعــا تبعیضــی در میان نیست و مانند دیگران امتیــازات برابــر دارنــد؛ همانطور که قانون اساسی میگوید.

ریشــه گروهــی کــه ↙ اخیــرا در منطقــه عملیات تروریســتی انجــام داد، کجاست؟

براســاس اطلاعاتــی که هســت، گروهــی که به نــام جیشالعــدل یــا هر اســمی دیگــر کــه اقــدام بــه عملیــات تروریســتی کــرده، زیرمجموعه همان

ریگی هستند که گرفتار شــد و بعد هم برادرانش و نزدیکانــش اینگونه اقدامات را ادامــه دادند. البته اینها با توجه به شرایط منطقه میتوانند با آن طرف پیوند بخورند، میتوانند به هستههای خارج از کشور پیوند بخورند، میتوانند به هستههای بزرگتر پیوند بخورند و حتی میشــود نگــران این بــود که اینها میتوانند به دستگاههای اطلاعاتی کشورهای دیگر )کشــورهایی که مشکلاتی با ما دارند( پیوند بخورند یا حتــی به داعش. تمام اینها محتمل اســت؛ البته اینها مســائلی است که باید دســتگاههای اطلاعاتی گزارشهایــش را بدهنــد. مــن در این زمینــه تنها براساس گزارشهایی که منتشــر میشود، صحبت میکنم. مشکلات موجود در بلوچســتان پاکستان را ↙ چقدر در این قضایا دخیل میبینید؟

در بلوچســتان پاکســتان وضعیت نابســامانی حاکم اســت. چندین دهه است که در آنجا درگیری و مشــکلات وجــود دارد. توســعه نامتوازن در پاکســتان بهشــدت فضــای تبعیضآمیــز را تشــدید کرده. گروههای مختلف مســلحی در آن سوی مرز به نامهای مختلف مثل ارتــش آزادیبخش برای بلوچســتان و... فعال هســتند و نمایندگان بعضــی از آنها در پایتختهای اروپایی نشستهاند و ممکــن اســت بــا برخــی کشورهای منطقه نیز ارتباطاتی داشــته باشــند. برخی مواقع حتی صــدای بعضی از ایــن گروهها متأســفانه از هند شــنیده میشــود. باید گفت مســئله بیشتر از آن اســت که ما بتوانیم ریشــههای آن را محدود به یک عامل بکنیم. اگر ما به شــرایط داخلی کشــور خودمان آنچنان که باید رســیدگی کنیم و مشکلات را از بین ببریم، میتوانیم امیدوار باشــیم که امــکان بهرهبرداری ســایرین را کاهش دهیم. دســتگاههای اطلاعاتی و سلولهای ناراضی دیگر در منطقــه میتوانند از نارضایتیهای داخل کشــور ما اســتفاده کنند و آنها را به استخدام خودشــان دربیاورنــد یا به آن وصل شــوند. ممکن است به دنبال این ماجرا پول، اسلحه یا قاچاق باشد و همه اینها محتمل اســت و همه این چیزها هم در آنجا اتفاق میافتد.

خب حالا موضوع را از منظر دولت اسلامآباد ↙ ببینیم. اکنون پاکســتان در مرز خــود با ایران با افغانســتان و هند هم مسائل مشــابه و درگیری دارد. آیــا پاکســتان مرزهایش را رهــا کرده؟ یا پاکستان هم برای امنیت مرزهایش تلاش میکند ولی موفق نیست؟

من تصــور نمیکنم که هیچ کشــوری به ناامنی تمایل داشــته باشد. ممکن اســت که سوءمدیریت باعث ناامنی باشــد. نه ایران دلــش میخواهد که منطقه سیستانوبلوچســتان ناامن باشد، نه پاکستان میخواهد که بلوچستانش ناامن باشد. اگر اتفاقاتی میافتد -که زیاد اســت- به محدودیت تواناییهای پاکســتان یــا مشــکلات مختلفی کــه آنهــا دارند، برمیگردد. اما پاکســتان ارتشــی قــوی دارد. چطور از ↙ محدودیت توانایی سخن میگویید؟

بله، ارتــش پاکســتان یک ارتش قوی اســت و ســالها روی آن کار شــده و آموزشهــای خوبــی دریافت کرده و یکــی از ارتشهای قوی کل منطقه اســت. اما داشــتن یک نیــروی نظامی قــوی همه چیز نیســت. شــرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی پاکستان و بعضی مشــکلاتی که از استعمار گذشته

به آنها به ارث رســیده، مسائل مربوط به پشتونها و بلوچها و... همه اینها نابســامانیهایی است که کار را برای دولت اســلامآباد مشکل میکند. این ناامنی خواسته اســلامآباد نیست بلکه مجموعه مشکلاتی اســت کــه نهتنها دولــت فعلی بلکــه دولتهای گذشته پاکستان هم از مدیریت آن ناتوان بودند.

↙ در سفر آقای ظریف به اسلامآباد قرار شده که فرمانده ارتشی در منطقه مرزی ایران و پاکستان مســتقر شــود. این را میتوان دســتاورد مثبتی دانست؟

در روزنامههــای پاکســتانی دیدم کــه آنها قول دادند مقداری نیروهایشــان را در مــرز ایران تقویت کنند تا مانع از اتفاقات مشابه شود. خب این حرکت و وعده خوبی اســت اما بعید میدانم که به صرف این حرکت، مشــکلات این منطقه حل شــود. ما در دنیایی زندگی میکنیم که هیچ کشــوری نمیتواند مرزهایــش را ببنــدد و بگویــد مــن در امنیت هســتم. بالاخره بخشــی از مشــکلات پاکستان هم به داخل کشــور ما میریزد و این منطقه ما گرفتاریهایش محدود به پاکستان و افغانستان نیســت. در آن طــرف عــراق و سوریه و... هم هستند.

پیچیدگیهــای منطقهای در ↙ ایــن بین و حوادثــی که جاری اســت، چقدر روی این مسائل تأثیر میگذارد؟

درحالحاضــر بــا توجه به وضعیت پیچیــده منطقه، نمیتوانیم بــه ارتباطات پاکستان و عربســتان بیتوجه باشــیم و همین طور تقابلی کــه در منطقه بین ایران و عربســتان تعریف میشــود. ایــن تقابل، تقابــلِ مثبتی نیســت. گاهی اوقــات غفلــت میشــود و فرامــوش میکنند که درحالحاضر چگونه مســائل سیاســی بــه همدیگر ارتباط پیدا میکنند. من قائل بر این هســتم سیاستی که درباره سوریه و عراق و یمن اعمال میشود، گاهی صورتحســابهایش را باید در پاکســتان یا ترکیه یا حتی اروپا پرداخت کــرد. حتما این نکته نباید دور از چشم سیاستگذاران باشد و باید در محاسبات دیده شــود. در دو سال اخیر در پاکستان شاهد این هستیم که سرمایههای ارزشمند و خوب اجتماعی ما در آنجا تحتتأثیر قرار گرفته. کشورهای ایران و پاکستان یک ســرمایه خوب تاریخی بر بنای مشــترکات فرهنگی دارند و این فضا مربوط به این دو کشــور اســت. من تصور نمیکنــم که در دنیا هیچ ملــت و جامعهای مشابه پاکســتان پیدا کنیم که ایران را دوست داشته باشــد؛ اما چرا این اتفاقات میافتد! چرا در پاکستان تظاهراتی علیه ما صورت ميگیرد؟! این اتفاق واقعا بدی اســت و اینها برای ما خوب نیست؛ بلکه باعث مخدوششــدن نام خوب ایران است که همیشه در منطقه براساس ســوابق گذشته درخشیده و همواره محترم بوده؛ پاکســتانیها و هندیهــا وقتی از ایران و از تاریــخ و فرهنگ ایران اســم میبردند، همیشــه بــا احترام یاد کردند و هنوز هم یــاد میکنند. ما باید قدر این ســرمایه گرانقدر را بدانیم؛ نــه همه ابعاد قضیه کــه فقط از یک بُعــد میگویم، ایــن برای ما ارزش امنیتی هزاران هزار موشــک بازدارنده را دارد. باید حواسمان باشــد اگر سیاستی را در جای دیگری دنبــال میکنیم، همه دنیا و حداقــل همه منطقه را در نظر داشته باشیم که این سیاست همراه سود چه هزینههایی دارد.

الان ایــن بحــث در رســانهها مطرح اســت که پاکســتان و عربســتان به هم نزدیک میشوند. باید بــه چرایی این مطلب پرداخت! اینها علل و عواملی

دارد که کاملا شناختهشــده اســت. ممکن است ما زمانی چشم باز کنیم و ببینیم دوستان بسیار خوبمان را از دســت دادهایم یا مردمی که همیشه در شرایط ســخت پشــتیبان ما بودهاند و ما هم پشــتیبان آنها بودهایم، ممکن است این امکانات و این سرمایهها یا ضعیف شوند یا از دستشان بدهیم.

بهنظر میرسد این سرمایه دوستی در رابطه ↙ ایران و ترکیه هم تحتالشعاع قرار گرفته؛ اگرچه ترکیه، ایران و روســیه درباره ســوریه روی میز مذاکره در آستانه مینشینند؛ ولی آقای اردوغان از هر فرصتی اســتفاده و علیه ایــران ادعاهایی مطرح میکند. دورنمای رابطــه ایران و ترکیه را چگونه میبینید؟

متأســفانه رابطه ایران و ترکیه در چند سال اخیر زیر ســایه سیاســتهای ایران و ترکیه درباره سوریه قرار گرفته اســت. اشــکال هم از همین جا شــروع میشــود. من بارها روی این مسئله تأکید کردهام که هر دو طرف باید تلاش کنند رابطه مهم و ارزشــمند دو کشــور را از ترکشهای قضایای ســوریه محفوظ بدارند. باید اعتراف کرد بدنه این رابطه زخمی شــده اســت و اگر به همین ترتیب ادامه پیدا کند، سرمایه اجتماعــی رابطه میان دو کشــور کــه ملتهای دو ســوی مرز را به هــم پیوند میدهــد، بهطور جدی تحتتأثیر قــرار میگیرد. باید این ســرمایه را حفظ کرد. امنیت فقط با اســلحه ایجاد نمیشــود؛ اگر ما با صرف هزینههای میلیاردی بــه دور مرز خودمان دیوار آهنی هم بکشــیم، امنیــت واقعی برای ما به ارمغان نمیآورد.

اگر ما در کنار مرزهایمان جوامع دوســت داشته باشــیم، خیلی بهتر امنیتمان تأمین میشود. اگر ما بتوانیم دور خودمان کشورهای دوستی داشته باشیم و مشــکلاتمان را با کشورهای همسایه حلوفصل و مدیریــت کنیــم، نیازمند دیوار آهنــی، چیدن نیروی زیــاد، هزینه زیاد، موشــکها و اینهــا نخواهیم بود. متأسفانه به این مســئله توجه نمیشود. ما باید به جواب ســؤالات جدیتــری فکر کنیم؛ آیا دســتاورد سیاستهای جاری در سوریه، با ازدسترفتن سرمایه رابطه با ترکیه و پاکســتان بررسی شده است؟ من تا به امروز نشنیدم و گزارشی هم ندیدم که این مسائل با همدیگر بررسی شده باشد؛ رابطه نهچندان خوب میــان ما و ترکیه واقعا غیــر از این، چه دلیل دیگری دارد؟ گاهی اوقات آدرس نادرســت داده میشود و همه مسئولیت را متوجه شخصیت اردوغان میکنند و چهرهای از او ساخته میشود که با آن شناختی که دارم، تطبیق نمیکند. باید تصریح کنم که ریشههای اختلافات ما با ترکیه شــخص اردوغان نیست؛ قطعا میتوانم بگویم این سیاســتهای متفاوت دو کشور اســت که اگر اردوغان هم نبــود و کس دیگری بود، با توجه به سیاســتهای جاری دو کشور، ما همین مشــکلات را داشــتیم یا شاید هم بیشــتر. من یقین دارم کــه در قلب مســئولان هر دو کشــور قصد این نیســت که رابطه خراب شود؛ چه اردوغان باشد چه کس دیگری باشــد. لازم است طرفین رابطه خود را بازخوانی و شرایط سوریه را بررسی کنند و بتوانند با همدیگر تفاهم بیشتری داشته باشند یا حداقل زخم را از بدن رابطه دو کشور جدا کنند و دور نگه دارند و نگذارند که رابطه خوب ایران و ترکیه صدمه بخورد. این امر یک باید و یک ضرورت است.

پرســش آخرم درباره ســفر آقای ظریف به ↙ افغانستان اســت. در این چند ســال، مقامات افغانســتان در چندین ســفر به تهران مذاکراتی داشــتند. به نظر میرسد مســئله اصلی این دو کشور، موضوع همکاری مشترک افغانستان، هند و ایران در چابهار باشد. به نظر شما موضوع مهم امروز ایران و افغانستان چابهار است یا مسائلی فراتر از این هم هست؟

نــه؛ فقط این نیســت. موضوع مهمتــر از این را کــه امیدوارم در مذاکــرات طرفین بــه آن پرداخته باشند، مسئله آب است. دولت افغانستان بر سر آب مشکلاتی برای ما بهویژه در سیستانوبلوچستان، به وجــود آورده و به نظر من بایــد خیلی جدی درباره این مسئله مذاکره شود و هیچ بهانهای هم پذیرفتنی نیســت؛ چون مردم سیستانوبلوچستان و شهرهای کشــورمان از این قضیه از نظر اقتصادی و کشاورزی متأثر میشــوند. بــرای اینکه مــردم بتوانند در آنجا سکنی داشته باشند و ادامه حیات بدهند، آب حتما یک امر مهمی اســت. متأسفانه در سالهای گذشته شــرایط افغانســتان به نحوی بوده که هیچکدام از دولتهای وقت افغانستان، توجهی جدی به مسئله آب نداشتند و متأســفانه باید بگویم از طرف ما هم جدیت لازم مشــاهده نشده اســت. من امیدوارم به دنبال ســفر آقای ظریف به افغانســتان، به مســئله آب بهطور جدی رسیدگی بشــود. متأسفانه بعضی برخوردهــا از طــرف دولــت افغانســتان پذیرفتنی نیست؛ چه این رفتارها در ارتباط با ما باشد و چه در ارتباط با پاکستان. رفتارهایی که هم مشکلاتی برای خودشــان و هم مشــکلاتی را برای منطقه بهوجود مــیآورد. بالاخره بین ایران و افغانســتان قراردادی وجود دارد که عمدتا این قرارداد به نفع افغانســتان بسته شــده است؛ ولی باز آنها به تعهدات خودشان عمل نمیکنند و متأســفانه با حرکتهای مختلف، نمیگذارند آن قرارداد اجرائی شود. بهتازگی هم باز قدمهای بلندتری برداشتهاند و قصد ادامه سدسازی دارنــد که این میتواند مشــکلات جدیتری برای ما ایجاد کند. من بهعنوان یک شــهروند ایرانی، انتظار دارم دولت جمهوری اســلامی ایران خیلی جدی با این مسئله برخورد کند.

زینب اسماعیلی: حادثه تروریستی در مرز پاکستان که منجر به شهادت 12 مرزبان و اسارت یکی از نیروهای در حال گشتزنی در منطقه شده، شاید در تبوتاب انتخابات، به سمت فراموشی در افکار عمومی کشیده شــود، اما این موضوع برای آنها که تحولات منطقه و موضوعات ایران و همســایگان را دنبال میکنند، از یاد نمیرود. در شــرق و غرب ایران متأســفانه، همســایگان پردردسری مستقر هســتند؛ همسایگانی که درگیریهای قومی و جنگ با تروریسم امانشان را بریده و عمدتا مرزهای همجوارشان با ایران را رها کرده و این مرزبانان ایرانی هستند که ایجاد امنیت مناطق مرزی را برعهده گرفتهاند. اگرچه بعد از حادثه اخیر در منطقه مرزی میرجاوه، تحرکات دیپلماتیک گســتردهای آغاز شد و وزیر خارجه در رأس هیئتی از نظامیان و استاندار راهی پاکستان شد و مذاکرات متعددی در اسلامآباد انجام دادند. در این سفر مقرر شد که فرمانده ارتشی در منطقه مرزی مســتقر شــود. این پیگیریها هنوز ادامه دارد تا علاوه بر پیشگیری از تکرار چنین حوادثی، سرنوشت سرباز اسیر در دست تروریستها مشخص شود. در مورد آنچه در مرز مشترک ایران و پاکستان میگذرد با میرمحمود موسوی، کارشناس مسائل سیاست خارجی، گپ زدیم. موسوی سابقه کار در سفارتخانههای هند، پاکستان و افغانستان را دارد و این منطقه و آنچه را در این کشورها میگذرد بهخوبی میشناسد. او معتقد است ریشه حوادث تروریستی در مرز پاکستان را باید در داخل خشکاند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.