جامعه مدنی از شورای سوم چه میخواهد

Shargh - - سياست -

شــرق، آمنــه شــیرافکن:

اســتادان دانشــگاه و نمایندگانــی از نهادهای مدنــی در روزهای منتهی به انتخابات شــورای شــهر گرد هــم آمدهاند تا از مطالباتشان از شــورای پنجم سخن بگویند. محمد عطاردیــان، از پایهگذاران نهادهــای مدنی در ایران به لزوم شــکلگیری ســازمانهای مدنــی و تلاش برای شــکلگیری یک ســازمان مدنی اشــاره دارد. به گفته او «در کشــورهای جهان ســوم این جوامع مدنی هستند که میتوانند منافع گروههای مختلف و کمترنفعبــرده را حفــظ کنند و گســترش دهند. پیشنهاد مشــخص من این است که شورای مرکزی جامعه مدنی شکل بگیرد».فاطمه صادقی، استادی که از تدریس در دانشــگاه بازمانــده و این روزها در قامت پژوهشــگر مســتقل سیاســی فعالیت دارد نیز بــه ارتباط جامعه شــورای مدنی و شــوراهای شــهر و روستا اشاره داشــته و این پرسش را مطرح میکنــد که جوامع مدنی چه مطالباتی میتوانند از شوراهای شهر داشته باشند. تعریــف جامعه مدنــی از نــگاه او این اســت که دولتهــای نولیبرالی زمانی که از مســئولیتهای خود عقب کشیدهاند، آنوقت جوامع مدنی به مردم آســیبپذیر کمک میکنند و در این تعریف این نقد بر آن وارد اســت که با این کار ممکن است جوامع مدنی در واقع کمککننده جامعه ســرمایهداری و آزادسازی اقتصادی باشد. پروژهای که برای جامعه مضر اســت. اما نکته این است که در تعریف کنونی و وارســی دوباره این برنامه سندیکاها و تشکلهای کارگری هم در تعریف جامعــه مدنی میگنجند». به گفته صادقی «در ایران شــوراها جایی هســتند که میتواند جوامع مدنــی را به پایههای حکومت و قانونگــذاری پیوند دهــد و از نقش آزادســازی اقتصــادی دور کند و به سیاســتگذاریهای کلان کشوری پیوند دهد. زمانی شوراها میتواند کار خود را انجــام دهد که افرادی کــه در دل جوامع مدنی در زمینههای مختلف رشــد یافتهاند، وارد شــوراها شــوند. در غیر این صورت شــوراهای شهر و روستا در واقــع همان جوامــع مدنی آزادســاز اقتصادی هستند که با سرعت بیشتری کار میکنند. شوراهای شــهر و روســتا باید به معنای واقعی مدنی باشند کــه مطالبــات واقعی مــردم و اقشــار مختلف را نمایندگی کنند. در شــوراهای شهر و روستا ضرورت دارد که جناحبندیهای سیاســی کنار گذاشته و بر اســتقلال جامعه مدنی تأکید شــود. ما بدون شک مخالف آزادســازی اقتصادی و چپاول شهر هستیم و شــوراها نیز با تأکید بر نهادهای مدنی باید همین مســیر را دنبال کنند». صادقی همچنین مخالفت با رانتبازی را از وظایف شورا میداند و در کنار آن به شورایی نقد دارد که گویا اغلب اعضایش به شکلی به دنبال گرفتن رانتهای ویژه برای خود هســتند. سیاسیشدن شوراهای شهر و روستا به باور صادقی اتفاق خوشــایندی نبوده و دو دهــه تجربه تاکنون نشــان میدهد جامعــه کنونی ایران با مشــکلاتی جدیــد روبهروســت که تنها بــا سیاســتزدایی و بازگشت به جوامع مدنی امکانپذیر است.

دو ميليون و نيم شهروند وظيفهشناس داریم

حمیدرضا جلاییپور استاد دانشــگاه تهران نیز تأکید دارد که «جامعه مدنی گستره وسیعی داشته و در اینجــا منظور ما حوزه فعالیت شــهروندان در نهادهــای غیرحکومتی و بازاری و خانواده اســت. البته بســیاری از نهادهای مســتقل از دولت وجود دارند که مدنی نیستند زیرا به ارزشهای پایه بشری معتقدنــد. معتقــدم در ایران ایــن جوامع مدنی از قبل از دوران مشــروطه شــکل گرفتهاند و در حال گسترش هســتند. در تعریف دیگر نیروهایی هستند که بــه ارزشهای پایــه اعتقاد دارند و مســتقل از دولت به صــورت داوطلبانه همکاری میکنند. این شــهروندان )به نظر من حدود دوونیم میلیون نفر در ایران هســتند( دلســوزانه و با احتــرام به افراد دیگر کار میکنند و آینده نهادهای مدنی هستند. از سوی دیگر تشــکلهای صنفی هستند که با صدای خود نماینده جامعه مدنی هســتند در همین راستا میتوان به تشــکلهای علمی هم اشــاره کرد».او همچنین در ادامه ســخنانش به محافل اجتماعی اشــاره دارد و اینکه «گروه دیگــری که کمتر به آنها اشــاره شده، محافل اجتماعی هســتند که در دیگر گروههــا نمیگنجنــد. اما از بین همــه اینها باید به پویشهای اجتماعی اشــاره کرد. پویشهایی چون پویش قومی، محیطزیســتی و برابری جنســیتی که همگی درون جامعــه مدنی قرار ميگیرند؛ بنابراین ایــن انتخابات صحنه حفظ جامعــه مدنی در برابر حفظ نظام اسلامی است و روحانی نماینده جامعه مدنی است. به نظر من تجربه 20ساله ایران تجربه مناسبی اســت که با تجربهآموزی به جایگاه خوبی دست یافته است. یکی از اهداف مهم شوراها، عدم تمرکز مدیریت در کشور است که شوراها قرار است به این موضوع کمک کنند.»

شهرداری شفاف و شيشهای

به گفته استاد جامعهشناســی دانشگاه تهران، «شــوراها ناظر بــر امنیت شــهر، امــور مربوط به آســیبهای اجتماعــی، مباحــث ریــز و درشــت درخصــوص آموزشوپــرورش، مســائل مربوط به بیمارســتانها )تصمیماتــی بــرای فــرد و گروهها و ســازمانها(، اوقــات فراغــت و موضوعــات محیطزیستی هســتند و از این منظر شوراهای شهر و روستا در ایران در ابتدای راه هستند اگرچه باید به این ســمت حرکت کرد که البته این موضوع مربوط به افزایش و گسترش دموکراسی است.»

ادامه در صفحه 19

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.