بیم و امیدهای يک رابطه

Shargh - - جهان -

کمتر از دو مــاه پیش، «رجب طیب اردوغــان»، رئیسجمهوری ترکیه، یکی از هواداران پروپاقرص «دونالد ترامپ»، رئیسجمهوری ایالات متحده، بود. ترکیه سیاســتهای «باراک اوباما» ســلف ترامپ، در قبال ســوریه را محافظهکارانه و ضعیف میدانســت و اتحاد ایالات متحده با نیروهای کُرد ســوری هم به نظر دولت اردوغــان غیرعاقلانه بــود. در دل چنین فضایی به ناگهان «هیلاری کلینتون»، شــبیهترین گزینه ریاستجمهوری آمریکا به باراک اوبامــا کارزار انتخاباتی را به دونالد ترامپ، نامزد پوپولیســت جناح جمهوریخــواه آمریکا باخــت تا امید بهبود روابــط و طلوع همکاریهای دوجانبه در دل دولت ترکیه روشــن شــود؛ اما امروز و نزدیک سه ماه پس از پیروزی ترامپ، اردوغان در حالی با سج رئیسجمهوریجدید آمریکا در کاخ سفید دیدار میکند که این دلخوشیها اگر نگوییم یکسره، اما دستکم تا حد زیادی رنگ باختهاند. همین هفته گذشته، اردوغان مقامات ارشــد نظامی و اطلاعاتی خود را راهی واشــنگتن کرد تا آمریکا را از مســلحکردن مبارزان کُرد ســوری و همکاری با این نیروها در عملیات آزادی رقه بــازدارد؛ اما آمریکا اگرچه به ســیاق همه مذاکرات دیپلماتیک به مقامات ترک اطمینــان خاطر داد که این ســلاحها فقط علیه داعش اســتفاده میشــود؛ اما درنهایت چنین گفت: این تصمیم پیشتر گرفته شده و امکان تغییر آن وجود ندارد.

همزمــان وزیر دادگســتری دولت ترکیه با شــواهد جدیدی راهی آمریکا شــد تا بار دیگر درخواســت استرداد «فتحالله گولن»، واعــظ روحانی ســاکن آمریــکا را مطرح کند. روحانیِ در تبعیــدی که زمانی رفیق شــفیق اردوغان بود؛ امــا دولت اردوغان حــالا او را مســئول کودتــای نافرجام ماه جولای این کشــور میداند؛ بااینحال وزارت دادگســتری ایالات متحده به خاطر ارائه شــواهد جدید از ترکیه تشکر کرد؛ اما وزیر دادگســتری این کشــور را بدون اطلاع از چندوچون پیشــرفت این مســئله به آنکارا روانه کرد. به گفته یکی از مقامات ارشــد ترکیه، هدف از ایــن بازدیدها هموارکردن زمینــه برای مذاکرات پربارتــر دو رئیسجمهور بوده اســت؛ اما آنطــور که این مقام ترکیــهای گفته، دو طــرف اکنون در دوره بحــران به ســر میبرند. صحبتهای روز جمعــه اردوغان خطاب به خبرنــگاران هم ملغمهای از امید و آمادگی برای شکســت بود: «ما هیئتی را بــه آمریکا فرســتادهایم و آنها دیدارهایی را با مقامــات آمریکایی ترتیب دادهاند. بااینحال، بالاترین ســطح مذاکرات میان ترامپ و من خواهد بود». بــه گفته یسج رئیسجمهوریترکیه، اولین دیدار رودرروی دو طرف نقطهعطفی در روابط ترکیه و ایالات متحده خواهد بود. ترکیه امیــدوار بود که با رفتن اوبامــا و رویکارآمدن ترامپ، روند مسلحکردن کردهای سوریه متوقف شود و حتی پس از اعلام خبر مســلحکردن نیروهای کُرد ســوریه، دولت ترکیه تلاش کرد آمریــکا را از این حمایت برحذر کند. بااینهمه هفته گذشته جیم متیــس، وزیر دفاع آمریکا، در دیدار با «بنعلی ییلدریم»، نخستوزیر ترکیه، در لنــدن این تصمیــم را نهایــی خواند. ترکیه خلاف آمریــکا، یگانهای مدافــع خلق را که شامل مبارزان کُرد سوری میشود، همدست حزب کارگران کردســتان ترکیه میداند و ازهمینرو از آمریــکا توقع دارد مانند خود ترکیه این گروه را در فهرســت گروههای تروریستی قرار دهد؛ امــا هم دولت پیشــین ایــالات متحده و هــم دولت کنونی این کشــور کردها را مهمترین همکاران ائتلاف علیه داعش در سوریه میدانند. آمریکا البته میگوید اجازه نمیدهد نیروهای کُرد پس از آزادی رقه، پایتخت خودخوانده داعش در سوریه، در این شهر حکومت کنند؛ اما مقامات ترکیه ابراز تردید کردهاند و بــر این باورند که هیچ تضمینی برای بیرونکردن آنها از رقه وجود ندارد. مقامــات آمریکایــی میگویند در آن صورت ترکیــه در حمله به یگانهای مدافــع خلق آزادی عمل دارد. ترکیه البته همین حالا هم هر زمان و به هر بهانهای به این نیروها حمله میکند؛ اما فارغ از این بحران ریشهای، دو طرف ســودای بهبود روابط را در ســر دارند. یکی از مقامات ارشــد ترکیه که به شرط ناشناسماندن با واشنگتنپست گفتوگو کرده، بر این باور اســت که ترکیــه و ایالات متحده به دنبال رابطهای مثبت هســتند و مهمتریــن حوزه برای پیشبــردن این امر، گســترش تجارت دوجانبه اســت. درحالحاحاضر تجارت بین دو کشــور بســیار کم و تنها ۱۷ میلیارد دلار در ســال اســت و همزمان با بیرونآمدن آمریکا از معاهــدات تجــاری گروهی، گســترش روابط تجــاری با ترکیه میتواند یکی از گزینههای جایگزین باشــد. ســرکوب گســترده فعــالان سیاســی و اجتماعــی و پاکســازی مخالفان اردوغان هــم احتمالا نمیتوانــد مانعی جدی بر ســر راه روابط دو طرف باشــد. دونالــد ترامپ پیشتر گفته بود بــه تصمیمگیریهای داخلی دولتهای دیگر احتــرام میگذارد و ازهمینرو بعید به نظر میرســد که درباره بازداشتهای گروهی و محدودیتهــای فزاینده آزادی بیان پــس از کودتای ترکیه اعتــراض کند؛ امری که حتــی وزارت خارجــه ایالات متحده هــم درباره آن ابراز نگرانی کرده بود. ماه گذشــته ترامپ در تماســی تلفنی پیروزی اردوغان در همهپرسی بحثبرانگیز تغییر قانون اساســی این کشور را بــه او تبریک گفت که انتقادهای کشــورهای اروپایی همپیمان آمریکا را به دنبال داشت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.