حقوق شهروندی، آرمان ایرانی دستاورد روحانی

Shargh - - جامعه - اصغر نجفپورثانی . وکیل دادگستری

حق، یکــی از پرچالشترین مفاهیــم در حوزه روابط انسانی است. حقوق، موجد حد، نظم و انتظام در هر جامعهای است. تاریخ سدههای اخیر حاکی از تغییــر رویکرد جوامع بشــری از تکلیفمحوری به حقمحوری اســت. امروزه انسانها ابتدا حق را برای خود مشــخص میکنند و سپس تکلیف را از درون آن اســتخراج میکنند. قرن بیســتم میلادی را اگر قرن حقخواهی ملتها بنامیم، ســخنی به گزاف نگفتهایم. تدوین منشــور حقوق بشر، میثاق بینالمللــی حقوق مدنی و سیاســی و نیز تصویب میثــاق بینالمللــی حقوق اقتصــادی، فرهنگی و اجتماعی در ســازمان ملل حاکی از تلاش انســان برای اســتقرار حاکمیت حق است. حقوق بشر در قالب نســلهای مختلفی تجلی کرده؛ بهطوریکه امروزه حقوق مدنی و سیاســی را نسل اول حقوق بشر، حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را نسل دوم و حقوقــی مانند محیط زیســت و ارتباطات را نسل ســوم حقوق بشر مینامند. دراینمیان حقوق شــهروندی آمیزهای از تمام نســلهای حقوق بشر است که با پیشرفت جوامع و تحول زندگی انسانها رخ داده و امــروزه نمــادی برای ســنجش میزان مدنیت کشورها محســوب میشود. از نگاه حقوق شــهروندی، هر شــهروند مجموعــهای از حقوق طبیعی و موضوعه را داراســت کــه دولت مکلف به حفــظ، تضمین و اجرای آن اســت. حق حیات، سلامت و کیفیت زندگی، آزادی و امنیت، مشارکت در تعیین سرنوشــت، اداره شایســته امور کشــور، دسترسی به اطلاعات، برخورداری از فضای مجازی امــن و باکیفیت، حفظ حریــم خصوصی، تابعیت، اقامــت و آزادی رفــت و آمــد، اشــتغال و درآمد، تشکیل خانواده، دادخواهی عادلانه، حق مسکن و مالکیت، رفاه و تأمین اجتماعی، آموزش و پرورش، محیط زیســت سالم و صلح و امنیت صرفا بخشی از حقوق شــهروندی است که هر دولتی مکلف به احقاق آنها برای تمام شــهروندان اســت. پیش از رویکارآمدن دکتر روحانی بهعنوان رئیسجمهوری دولت یازدهم، مفهوم حقوق شــهروندی از منظر قانونــی صرفا محــدود به تصویب قانــون احترام به آزادیهای مشــروع و حفظ حقوق شــهروندی مصوب سال ۱۳۸۳ مجلس شــورای اسلامی بود که نگاهی بســیار محــدود به حقوق شــهروندی داشــت و به حقــوق مــردم صرفــا در دادگاهها، دادســراها و مراجع انتظامی پرداخته بود؛ اما دکتر روحانی بهعنوان یک حقوقدان با تخصص حقوق اساسی درکی وسیع و صحیح از حقوق شهروندی داشــت و از اولین اقدامات ایشان تشکیل کمیتهای برای تدوین منشــور حقوق شــهروندی بود که در نهایــت منجر به رونمایی از آن در آذر ســال ۱۳۹۵ شــد. این منشــور اگرچه قانون در معنای مصطلح نیســت؛ اما بهعنوان اولین سند رسمی که از طرف یک رئیسجمهور و مجری قانون اساســی تدوین و رونمایی شده و اجرای آن به دستگاههای دولتی در قالب بخشنامه تکلیف شــده، نخستین گام بلندی است که برای شناسایی حقوق شهروندی برداشته شــده و در دولتهای پیشــین فاقد ســابقه است. نگاهی اجمالی به مفاد این منشــور نشان میدهد که گرچه تمــام جزئیات حقوق شــهروندی در آن ذکر نشــده؛ اما اصول کلی حقها برشمرده شده و صد البته تبیین و تشریح جزئیات آن وظیفه جامعه حقوقی و حقوقدانان کشور است.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.