«تأمین نیروی انسانیآن »چبه کان حدیردااهاین ریاآسمتوجمزهورین شدیدونپدرورش دولت دوازدهم

Shargh - - تختهسفيد -

اعظم پويان: در روزهای پرتلاطم رقابتهای انتخاباتی که گذشــت، جای خالی آموزشوپرورش در برنامههای انتخاباتی کانديداهای رياستجمهوری چیزی جز حســرت برای اهالی آموزش باقی نگذاشت. سالهاست که در برنامهريزیهای توسعهای کشور غبار فراموشــی بر جايگاه و نقش مهم آموزشوپرورش نشسته اســت و کمتر ارادهای برای زدودن اين غبار ديده میشــود . علی زرافشــان ، « » معاون آموزش متوســطه وزارت آموزشوپرورش، در گفتوگو با شــرق ، به « » آسیبشناسی اين غفلت میپردازد و از بحرانهايی که آموزشوپرورش دولت دوازدهم بايد با آن دستوپنجه نرم کند، سخن میگويد: چرا آموزشوپرورش موضــوع اول برنامههای تبلیغاتــی کانديداهای ↙ رياستجمهوری نبود؟

برخی از کاندیداها در شــعارها جهتگیریشــان به سمتی بود که بتوانند کســب آرای بیشتری داشته باشــند. بهویژه اگر در حوزه معلمان میخواستند وارد شوند باید درباره منزلت و معیشت معلمان صحبتهای روشنی میکردند که شــاید امکان اجرای آن برایشــان فراهم نمیشــد. باوجود اینکه بخشی از بحثهایی هم که مطرح شد تزریق پول به جامعه بود اما راجع به فرهنگیان هیچگونه بحثی مطرح نشــد. آقای روحانی در این چهار سال زیرساختهایی را بــرای جبران و بهروزکردن مســئله آموزشوپرورش در عرصههای مختلف و از جمله منزلت و معیشــت فراهم کردند. این زیرســاختها کمک کرده به اینکه آموزشوپرورش یک چشــماندازی برای آینده داشته باشد. طبق مصوبه مجلــس، افزایش حقوق کارکنان دولت و از جمله معلمان باید برابر با میزان تورم باشد اما در دولت گذشــته هیچگاه برابر نبود و همین باعث شد هیچگاه افزایش حقوق برابر نباشــد و با توجه به تــورم، قدرت خرید معلمها کاهش پیدا کرد. آنچه در این دولت اتفاق افتاد این بود که در این چهار ســال همیشه افزایــش حقوق معلمــان و کارکنان بیش از تورم بــود. درواقع یک قدم برای بهروزکــردن آن عقبافتادگی حقوق معلمان انجام شــد. ایــرادی که برخی کاندیداها میگرفتند و تبیین آن برای معلمان خوب است این است که میگویند دولت بودجه جاریاش را دوبرابر کرده اما نمیگویند بودجه جاری چیســت؟ بودجــه جاری یعنی حقوق. این یک برگ برنده برای دولت یازدهم اســت نه ابهام و سؤال. درواقع دولت در یک اقدام مبنایی نرفته جایی پاداشی پرداخت کند، بلکه حقوق را افزایش داده اســت و به حدی رســانده که اکنون بیش از 110 درصد حقوق کارمندان دولت افزایش پیدا کرده است. همین مبنایی است برای افزایش سالهای بعد بنابراین چشمانداز خوبی از جهت معیشت در میان فرهنگیان ایجاد شده است. در مصوباتی که دولت در قانون بودجه 96 و برنامه ششم پیشبینی کرده مسئله پرداخت خاص فرهنگیان است که در سند تحول هم پیشبینی شــده و دولت تا پایان امســال باید قوانین آن را تهیه کند و برای تصویب به مجلس ببرد. درواقع همین هم بنای خوبی است که گذاشته شده بنابراین دولت در حوزه معلمان اقدامات خوب زیرساختیاي انجام داده که با کارهای هیجانی و دفعی کاملا متفاوت است و روالی ایجاد کردهاند که در این روال معلمها جایگاه خاص خودشان را داشته باشند. معمــولا يک نگاه کمّی بــه بروندادهای نظــام آموزشوپرورش وجود ↙ دارد مانند ســاختار نمرهمحــور يا آمــوزش مبتنی بر کنکــور و حتی بعضا کلاسهایپرورشی به کلاس تقويتی برای کنکور تبديل ميشوند؛ به نظر شما تا چه اندازه دولت آينده میتواند اهدافش را بر کیفیت آموزش بگذارد؟

اگر دولت بعد راهبرد کیفیت، راهبرد اصلیاش باشــد و بخواهد به مسئله کیفیت بپردازد و همین برنامههایی که ذیل راهبرد کیفیت تعریف شده را استمرار دهد، میتواند موفقیتهایی کســب کند. دولت یازدهم توانســت کیفیسازی آموزشوپرورش را در این چهار ســال مدیریت کند. در بحث کیفیسازی یکی از مواردی که دولت یازدهم توانســت بهخوبی مدیریت کند استقرار ساختار جدید آموزشی بود که به دوره متوسطه رسید و تا سال 97 کل 12 پایه مستقر میشود. کاری کــه دولت یازدهم انجام داد این بود که باوجود چالشهای بســیاری که به دلیل انتخاب غلط ســاختار وجود داشــت و باعث شد دولت درگیر مسائل و چالشهای اجرائی پیچیدهای شود رویکردش را رویکرد ارتباط کیفیت قرار داد. سعی شــد تا در عین مدیریت استقرار ساختار و چالشهای ناشی از آن کیفیت در تعلیم و تربیت فدا نشــود. به همین دلیل در شاخصهای ملی و بینالمللی دیده میشود که کیفیت نهتنها حفظ شده، بلکه افزایش هم داشته است. برای مثال نمــرات امتحان نهایی دانشآمــوزان بیش از دو نمره افزایش داشــته یا درشــاخص پوشش تحصیلی دانشآموزان که در دوره اول متوسطه 94 درصد اســت، بیش از پنج درصد افزایش داریم. در دوره دوم متوسطه نیز با 82 درصد پوشش، بیش از چهار درصد افزایش پوشش داریم. اگر به این نرخ پوشش جذب کودکان بازمانده از تحصیل را نیز اضافه کنیم در دوره اول متوســطه پوشش از 94 درصد به 97 درصد افزایش پیدا میکند و فقط ســه درصد از دانشآموزان گروه ســنی 12 تا 14 سال الان در مدرسه نیســتند. در دوره دوم متوسطه نیز 82 درصد به 87 درصد افزایش پیدا میکند. در نقشــه جامع علمی کشور پوشش حدود 95درصدی پیشبینی شده که اکنون به 87 درصد پوشش رسیده است. همچنین در حوزههای دیگر مانند توسعه فعالیتهای فنی و حرفهای که یکی از دغدغههای امروز جامعه اســت دولت اقدامات خوبی انجام داده اســت. در دولت قبل در یک ســال تحصیلی هزارو 660 هنرستان جدید ایجاد شد و جالب اســت که در آن سال کل بودجه تجهیزاتی ما پنج میلیارد و 900 میلیون بود که اگر به همین هزارو 660 هنرســتان تقســیم کنیم، میبینیم به هر هنرستان چه میرسیده. درواقع با کدام تجهیزات و امکانات این هنرستانها ایجاد شدند.

دولت یازدهم سیاســتش را توســعه همراه با کیفیت قــرار داد؛ یعنی هم جمعیت تحت پوشــش افزایش پیدا کند و هم بتواند امکانات و تجهیزات لازم را فراهــم کند تا کیفیت برای آموزش تحقق پیدا کنــد. به همین جهت یکی از اقدامــات خوبــی که دولــت انجام داد این بــود که یک ردیــف اختصاصی در ردیفهای آموزشوپرورش با مبلغ 60 میلیارد تومان ایجاد کرد تا دانشآموزان کارودانشــی که بیرون از آموزشوپرورش کار فنی یاد میگیرند منابع مالیشان را دولت پیشبینی کند. در قانون برنامه ششم و در قانون بودجه، سهم خاصی برای تجهیز هنرســتانها دیده شده که قابلتوجه اســت. به نظر میرسد با این برنامهای که تدارک دیده شــده، تجهیز هنرستانها و استخدام بیش از دوهزارو 800 اســتادکار در همیــن دو ســال قبــل و ورود آنها به هنرســتانها و تربیت هنرآمــوزان، درواقع ارتقای کیفیت آموزش فنی و حرفهای را شــاهد هســتیم. برنامه دیگری که هم به کیفیتبخشــی فارغالتحصیلان کمک میکند و هم به تحقق شعارهای اقتصادی مانند تولید و اشتغال، برنامه جامع آموزش کارآفرینی است که آموزشوپرورش از سه سال قبل آغاز کرده و اکنون نتیجه داده و هرروز در یک اســتان بازارچه دانشآموزی اتفاق میافتــد، آن هم برای دانشآموزان اول متوسطه. با استمرار برنامههای کارآفرینی، موضوع اشتغال کشور از دغدغه دولت و مســئولان به دغدغــه دانشآموزان منتقل میشــود و در نتیجه مردم خودشان اشــتغال ایجاد میکنند و این یک تحول بسیار بزرگ برای حل مسئله اشتغال در جامعه است. در سالهايی که گذشت، کمکم شرايطی برای اقتصاد ايران پیش آمد که ↙ معیشــت و تأمین نیازهای اولیه دغدغه بسیاری از خانوادههای ايرانی شد و معلمان نیز از اين روند بینصیب نبودند. مسئله معیشت معلمان مدام مورد مطالبه قشر فرهنگی بوده و البته در برخی شعارهای انتخاباتی کانديداها هم مورد اســتفاده ابزاری قرار گرفت. اگر اين روال ادامه پیدا کند ممکن اســت مسئله معیشــت معلمان برای دولت دوازدهم محل آسیب جدی در حوزه آموزشوپرورش باشد؟

آنچه در دولت يازدهم برای افزايش حقوق معلمها رخ داده درواقع بهنوعی جبران عقبماندگیهای گذشته بوده و قطعا منظور اين نیست که در شأن و منزلت معلمان کاری انجام شده است. درواقع زيرساختی برای جهشهای بعدی ايجاد شده است. دولت کاری که انجام داده مبنا را بالا آورده که اگر اکنون 10 يا 15 درصد افزايش ايجاد میکند عددی قابلتوجه شود

آنچــه در دولت یازدهــم برای افزایــش حقوق معلمهــا رخ داده درواقع بهنوعــی جبران عقبماندگیهای گذشــته بوده و قطعا منظور این نیســت که در شــأن و منزلت معلمان کاری انجام شــده اســت. درواقع زیرســاختی برای جهشهای بعدی ایجاد شده. وقتی دولتی میآید، حقوق معلمها را 26 درصد افزایش میدهد؛ اگر این حقوق یکمیلیون باشد، میشود هزارو 260هزار تومان و اگر دومیلیون باشــد میشــود دو میلیون 520 هزار تومان و قطعا این افزایش در دومی چشــمگیرتر اســت. دولت کاری که انجام داده مبنــا را بالا آورده که اگر اکنون 10 یــا 15 درصد افزایش ایجاد میکند عددی قابلتوجه شــود. البته بــه نظر میآید با مصوبهای که در بودجه 96 آمده ظاهرا فرصت خوبی اســت که یک دگرگونســازی در نظام پرداخت معلمان انجام شــود تــا بتوان بحث معیشــتی همکاران را متناســب کرد. در گزارش 2015 تیمز نکته جالبی وجود داشــت. این گزارش دارای دو گروه ســؤال است. بخشــی از سؤالات مربوط به دانشآموز اســت و بخش دیگر سؤالات زمینهای اســت که نشان میدهد اگر کشوری موفق اســت، چه زمینههایی این موفقیت را ایجاد کرده. همچنین یک مجموعه چهارسؤالی است که جمعبندی آن رضایت شغلی معلمان را نشان میدهد. باوجود اینکه در همه این ســالها دغدغهها و دلنگرانیهای بسیاری را از معلمــان عزیــز میدیدیم، اما معلمان در کشــور ایران در بین کشــورهای جهــان از نظر رضایت شــغلی رتبه اول را دارند، این هم چیزی اســت که خود معلمان اظهارنظر کردهاند. درواقع معیشــت دغدغه اســت، اما اسبابی برای عدم رضایت نیست. اگر دغدغه است، اما همچنان رضایت در جامعه فرهنگی ما برای شــغل معلمی و رســالت و مســئولیتی که انتخاب کردهاند بالاست و معلمان با عشــق و علاقه کار میکنند. بههمیندلیل است که با همه کمبودها، آموزشوپــرورش کارنامهاي پذیرفتني دارد. بنابرایــن به نظر میآید باوجود این

فرصت و ظرفیت مناســبی که وجود دارد باید در آنطرف هم نظام، پاسخگوی دغدغه معلمان باشــد و بتواند برای حل مشــکل معیشــتی معلمان اقدامی جدی انجام دهد. این میتواند با استفاده از تجربه کشورهای دیگر باشد و الزاما همه آن در حقوق نشــان داده نشــود. میتوان با نظامهای حمایتی مثل بیمه تکمیلی رایگان یا کمکهای غیرنقدی که دولتها میتوانند پرداخت کنند انجام شــود. در برخی از کشــورها کمک نقدیای که معلم دریافــت میکند دوبرابر حقوقش اســت و وقتی معلم از این نظر خیالش راحت باشــد، حقوق جبران میشود. دولت بعد با این ظرفیت قانونی که وجود دارد میتواند در شأن معلم یک نظام معیشتی ایجاد کند. از نگاه شــما آموزشوپــرورش دولت دوازدهم با چــه بحرانی روبهرو ↙ میشود و اولويت اولش چه بايد باشد؟

اولویت دولت بعد بحث تأمین نیروی انســانی است. دولت بعد در مهر 97 با چالش جدی در پایه دوازدهم روبهرو خواهد شــد و با کمبود بیش از 30 هزار معلم مواجه میشــود که باید برای آن نیرو تأمین کند. در یک نگاه بلندمدتتر دولت آینده دولت بحران نیروی انســانی است؛ یعنی در دولت آینده دولت باید سالانه 70هزار نیروی جدید وارد آموزشوپرورش کند و به نظر میرسد این تعداد جذب و آموزش و ورودشــان به نظام آموزشوپرورش بزرگترین چالشي دولت آینده است. درواقع در حوزه تأمین منابع انسانی با چالشی جدی روبهرو هستیم. در دهه 60 ما با رشــد چهاردرصدی جمعیت روبهرو بودیم و آموزشوپرورش با هجوم گســترده دانشآموزی مواجــه بود. مدارس دونوبتــه و چهارنوبته و شــشنوبته را تجربه کردیم؛ جمعیت 5/18میلیونی که باید برایشان معلم وارد سیستم میشد و وارد شد. این جمعیت در سالهای پیشرو بازنشسته میشوند. این نیروها باید جایگزین داشــته باشــند. بحث ورود نیروها فرصت است زیرا در پنج ســال آینده بیش از 300هزار نیروی جوان وارد آموزشوپرورش میشــوند و این فرصتی اســت که شــادابی را در فضای تعلیم و تربیت کشور ایجاد کند و البته از سوی دیگر چالش اســت زیرا ما باید بتوانیم با آموزشهای مناسبی که به این نیروهای جوان تازهوارد میدهیم، کیفیت را حفظ کنیم و ارتقا بخشــیم. در دهه60 ظرفیت و پتانســیل نیروهای جوانی را که از تربیت معلم آمده بودند با نیروهایی که ســنوات داشتند مقایسه میکردیم و میدیدیم این جریان همراه خودش فضای جدید تعلیموتربیتی آورد. همچنین این فرصتی برای اجرای سند تحول است زیرا اجرای این سند نیاز به نیروهایی دارد که بتوانند این تحول را در مدرسه شکل دهند. با توجه به برنامههای درسی جدید دانشگاه فرهنگیان، 16 رشته تحصیلی که قبلا برنامههای مصوب شورایعالی را میخواندند بر مبنای ســند تحول و بر مبنای برنامه درسی ملی بازنگری شده و دانشجویان ورودی با نگاه ســند تحول آموزش میبینند و با دیدگاههای برنامه درسی جدید ملی وارد مدرســه میشوند و انتظار میرود اینها بتوانند تحولي در نظام آموزشوپرورش ایجاد کنند. بهلحاظ ســاختاری، آموزشوپرورش حجیم است و از سوی ديگر بحث ↙ کیفیت آموزش اين معلمان مطرح اســت. جذب اين تعداد نیرو قرار است چگونه باشــد تا باری از دوش آموزشوپرورش برداشــته شود و نهاينکه در بلندمدت خود اين مسئله محل آسیب شود؟

در دانشــگاه فرهنگیــان یــک ارزیابی معلمی تعریف شــده تحــت عنوان «نظاماصلح» که هرکســی میخواهد وارد کار معلمی شــود بعد از اینکه دوره آموزشی را در دانشگاه فرهنگیان گذراند باید این استاندارد را کسب کند و پروانه تدریس دریافت کند. درواقع در یک آزمون جامع پایانی شــرکت کند که بهلحاظ ویژگیهای شخصیتی و دانشــی و نگرشی و مهارتی بتواند معلم باشد. در پنج ســال آینده با پیشبینیهایی که در اساسنامه دانشگاه فرهنگیان آمده، بخشی از این نیروها را دانشــگاه باید تربیت کند و بخشی را هم باید از ظرفیت ماده 28 اســتفاده کند؛ یعنی از ظرفیت فارغالتحصیلان دانشگاهها در یک دوره یکساله استفاده کند؛ دانشــگاههایی که رشــتههای علوم تربیتی یا رشتههای مرتبط با آموزشوپرورش دارند. البته مدیریت آموزش را دانشــگاه فرهنگیان انجام دهد، اما اجرا را در اختیار سایر دانشگاهها بگذارد. یکی از چالشهایی که ممکن است پیش بیاید این اســت که ما بگوییم دانشــگاه فرهنگیان را آنقدر بزرگ کنیم که ســالانه ظرفیت پذیرش 70 هزار نفر را داشته باشــد. این دقیقا اتفاقی را پیش میآورد که زمان وزارت آقای نجفی پیش آمد. ما مراکز تربیتمعلم را بنا بر نیاز دهه 60 گســترش دادیم، ولی وقتی از پیک جمعیت دانشآموزی عبور کردیم، فارغالتحصیل تربیتمعلم داشتیم و امکان جذب نداشتیم و بنابراین اعلام شد هرکسی فارغالتحصیل شــده و نیاز به جذبش نیست میتواند بیرون برود و کار دیگری انجام دهد. روش هوشــمندانه این اســت که دانشــگاه فرهنگیان را در حد نیاز مستمر ســالانه معقولی که داریم توسعه دهیم و بقیه را با بهکارگیری ظرفیتهای دیگر گســترش دهیم. دانشگاه فرهنگیان بهعنوان تنها مسیر ورود معلمان بــه آموزشوپرورش باقــی بماند و ظرفیتش هم بهصورت مســتمر پاســخگو باشد. باید استراتژیای انتخاب شود تا دولتی که 30 سال دیگر سر کار میآید با چالش دولت امروز مواجه نشود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.