جهانیسازی فقر

Shargh - - انديشه -

یکمیلیارد گرسنه، گرمشــدن کره زمین و ازبینرفتن منابع طبیعی، پولشــویی و فرارهــای مالیاتی بــزرگ از نتایــج آخرین مرحلــه تولید ســرمایهداری یعنی جهانیســازی و نهادهای دســتاندرکار آن مثل ســازمان تجارت جهانی و بانک جهانی با رویکرد نولیبرالیسم در چهار دهه گذشــته اســت. در این دوران با مرکزیت جمعــی از اقتصاددانان و سیاســتمداران، جهانیســازی به اســتراتژی اصلی ســرمایهداری و دولتهای امپریالیســتی تبدیل شــد و به صورت پیگیرانــه با کودتا، خشــونت و در برخی موارد با رضایت کشورهای پذیرنده و با همکاری بازوهای رسانهای بورژوازی در سرتاسر جهان انجام گرفت.

رویکرد کشــورهایی که عضو ســازمان تجارت جهانی هستند و به قوانیــن آن در جهت یک اقتصاد جهانی تن دادهاند در راســتای اصول آزادســازی، مقرراتزدایی و خصوصیســازی با هدف کاهش دخالت دولت در امور اقتصادی اســت. تجارت آزاد، بــه معنی فقدان حقوق گمرکی بــر صادرات و واردات و فقــدان محدودیت بر تجارت خارجی و نیــز عدم دخالت دولت در بازرگانی بینالمللی اســت. در این دوران، واقعیتهــای مســلم زندگی اقتصــادی هم در کشــورهای ثروتمند و هم در کشــورهای فقیر بهشدت تغییر کرد و بســیاری از دستاوردهای اجتماعی، که به دنبال مبارزات سیاسی در قرن بیستم پدید آمده بودند، به محاق رفتند. زینپس در پی جنون رقابتی که بین کشورها با شدت و حدت پیگیری میشــود اقتصاد جهانی هر جامعه را به دو بلوک جدید تقســیم کند که منافع اقتصادی متضادی با یکدیگر دارند. هر کشــوری که بخواهد همبســتگی اجتماعی درونی خود را پاس دارد اقتصاد این صفآرایــی را تضعیف میکند. بازار از هر راهــی تلاش میکند حیطه مداخلــه خــود را علیه دولت افزایــش دهد و به این دلیل اســت که خصوصیســازی در همهجا در حال گسترش اســت. هرآنچه تا پیش از این به رایگان یا به قیمت نازل و بدون هرگونه تبعیضی در دســترس همه شــهروندان بود، حالا یا پولی و یا گرانتر شــده است. این عقبگرد عظیم اجتماعی بیشتر گریبانگیر اقشار محروم شده است. جهانیسازی همچنین با مکانیســم مبادلات تجاری خود، به وابستگی بیش از پیش اقتصادهای مختلف به یکدیگر دامن میزند و حجم صادرات و واردات همواره در حال افزایش است. بخش اعظم سیاستهای جهانیسازی شامل مبادلات مالی و تجارت پول است و بخش مالی بر طیف تولیدی و اقتصادی آن مسلط است.

جهانیســازی در سه دهه گذشته همراه خود مقاومتهای مردمی و جنبشــی پراکنده اما ادامــهدار را نیز به وجود آورده اســت. فعالان جنبشهــای ضدجهانیســازی معتقدنــد نهادهــا و پیمانهای مالی جهانی، بنیادهای تصمیمگیری محلی را سســت میکند. شــرکتهای چندملیتی مجوزهایی دارند که پیش از جنگ دوم وجود نداشــت، مثل حرکت آزاد سرمایه بین اقصینقاط جهان و عمدتا به سمت کشورهای جنوب و شــرق، اســتخراج منابع طبیعی مورد نیاز و بهکارگیری منابع انســانی گوناگون. شرکتهای چندملیتی میتوانند پس از تحمیل زیان کلی به منابع اصلی و تنوع زیســتی یک ملت آنجا را ترک کنند. فعالان جنبش ضدجهانیســازی اگرچه در مطالبات و اشــکال ســازماندهی تفاوت زیادی با هم دارند ولی همگی معتقدند که جهانیسازی ابزاری اســت در دســت ســرمایهداران و قدرتمندان تا از طریق آن استحکام بیشتری پیدا کنند و اهداف خود را تحقق بخشند. از نظر آنها فرایندهای همگونکننــده و تبعیضآمیــز جهانیشــدن به افزایــش محرومیت هرچهبیشتر فقرا در تمام جوامع، افزایش شکاف بین کشورهای مرکز و پیرامون، افزایش تبعیض علیه گروههای محروم از قبیل زنان و افزایش خطــر نابودی رفاه اجتماعات آســیبپذیر مثل فرهنگ ســاکنان بومی مناطق صنعتی منجر خواهد شــد. جهانیشدن مرزهای ملی را مانعی در برابر خود میبیند و ازاینرو میکوشــد همانگونه که زمانی مجبور شــد دولتهای ملی را به وجود آورد و قلمرو آن را تعریف کند، اینبار از طریق شرکتهای چندملیتی نهادهایی را ایجاد کند تا بتواند انباشت سرمایه را در سطح جهانی انجام دهد. البته این نکته به این معنا نیست که نقش دولتها کمرنگ شــده است؛ هرجا که زور لازم باشد، دولت و پلیس گمارده او نیز وارد میشوند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.