سفر ترامپ و تشدید منازعات خاورمیانه

Shargh - - جهان -

اردشــیر زارعیقنواتــی:

ســفر «دونالــد ترامپ» به عربســتان ســعودی که در معیــت هیئتهای خانوادگــی رئیسجمهــوری آمریــکا، وزیــر امور خارجه، مشاور امنیت ملی، ابرشرکتهای اقتصادی – نظامــی، مؤسســات مالــی و حتی شــرکتهای خصوصــی در امــور آمــوزش انجــام گرفت، یک نقطــه عطــف در روابــط دوجانبه بین واشــنگتن و ریــاض خواهد بــود. از هماکنــون تحلیلگران و سیاستمداران منطقه و جهان در یک نکته همگی متفقالقول هســتند و آن این است که دیدار ترامپ از عربســتان در راســتای یک تصمیم اســتراتژیک بین دولت واشــنگتن و کشــورهای عربــی منطقه خاورمیانه اســت که میتواند وضعیت این منطقه پرآشوب را در مســیر تشــدید رقابتها و منازعات بیشــتر تحریک کند. وقتی که به ریــز قراردادهایی کــه بیــن دو طــرف و همچنیــن دولت ریــاض با ابرشــرکتهای آمریکایی امضا شد، بهدرستی نگاه شود، بهخوبی میتوان پی برد که واشنگتن از کیک عربســتان نهتنها برای چپاول اقتصــادی ثروت این کشــور که حتی یک آرایش نظامی – امنیتی جدید در زیر چتر فرماندهی واشــنگتن موسوم به «ناتوی عربــی» برای مبارزه بــا ایران نیز توجــه ویژه دارد. چنانچه «رکس تیلرســون»، وزیر خارجــه آمریکا، دربــاره این قراردادهــا به صراحــت میگوید «این قراردادها به امنیت بلندمدت عربســتان سعودی و منطقه خلیج )فارس( کمک میکند و بهخصوص قراردادهای تســلیحاتی مشــخصا برای جلوگیری از نفوذ بدخواهانه و تهدیدهــای مرتبط با ایران در سراسر مرزهای عربستان سعودی است».

هماکنون دونالد ترامپ که در واشنگتن بهشدت از ســوی کنگره و نهادهای قضائی به خاطر بعضی مســائل مرتبط با امنیت ملی این کشــور زیر فشــار قرار دارد، با انتخاب عربســتان بهعنوان اولین سفر خارجی رئیسجمهوری جدید قصد دارد توان خود را برای تحرکبخشــیدن به عرصــه اقتصاد داخلی و بازســازی قدرت هژمونیک آمریــکا در خاورمیانه بهعنوان اهرم فشــار و قدرت بازدارندگی در مقابل مخالفان خود اســتفاده کند. انتخاب عربستان برای اولین ســفر رئیسجمهوری کــه از اهمیت نمادین هم برخوردار اســت، بسیار زیرکانه و هوشمندانه از ســوی تیم ترامپ دنبال شده اســت؛ چراکه شیوخ عربــی منطقه خلیج فــارس و بهخصوص رهبران ماجراجوی ریاض برای تقابل و تشــدید رقابتها با ایران، حاضر به پرداخت هر صورتحساب سنگینی خواهند بــود. در رأس این سیاســت چپاول صدها میلیارددلاری از ثــروت مرتجعترین و ثروتمندترین کشــور عربی خاورمیانه، کارتلهای نظامی و نفتی قــرار دارند که لابیهــای آنان کنتــرل کامل حزب «جمهوریخواه» را در دســت دارند و این خدمت بزرگ ترامپ به آنان میتواند یک ســپر محفاظتی برای او در تلاطمهای سیاســی امروز واشــنگتن به حســاب آید.دیدار دونالد ترامپ از عربســتان فصل جدیــدی را در ژئوپلیتیک خاورمیانه رقم میزند که لبه تیز شمشــیر آن متوجه ایــران و متحدان آن در منطقــه خواهد بود. در چنین شــرایطی با توجه به راهبردهای کلان در ســطح منطقه و بینالمللی که بهخصوص در جریان این سفر از تصویر آن رونمایی شــد، هرگونه توهمی نســبت به ترمیم مناســبات تهــران – ریاض و تهران – واشــنگتن در کوتاهمدت تنها یک توهم محض خواهــد بود. مقامات ایرانی در چنین شرایطی ضمن اینکه در چارچوب سیاست تنشزدایی باید با جدیت بیشــتری حرکت کنند؛ اما این واقعیت را هم نباید نادیده بگیرند که منافع ملی آنان هنوز در بسط و گسترش روابط دوگانه با محور شرقی و اروپا خواهد بود. در منطقه خاورمیانه بعد از این ســفر ترامپ به عربستان، فصل روابط محور عربی–آمریکا وارد یک فــاز تهاجمی و تقابلآمیزتر میشــود که تنهــا عامل بازدارنــده آن برای تهران سیاســت تنشزدایی، تعمیق روابــط با پیمانهای موســوم به جاده ابریشم و شــانگهای و همچنین اســتفاده درست از شــکاف موجود بین بروکسل – واشــنگتن اســت. آرایش ژئوپلیتیکی که هماکنون واشــنگتن در پیش گرفته اســت، مانع از نشســتن روی دو صندلــی از طرف محور رقیب خواهد شــد و بههمیندلیل «نقشــه راه» ضروری برای محوری به رهبری ایران استفاده درست از فضای چندقطبی ایجادشــده در معادلات بینالمللی و منطقه است. دونالد ترامپ با سفر به عربستان و عقد قراردادهای چند صدمیلیارددلاری با این کشور در قبال امتیازات سخاوتمندانه که کســب کرده است، بدون تردید با نشاندادن چراغ ســبز به رهبران ریاض دست آنان را برای اقدام به ماجراجوییهای جنونآمیز بیشــتر باز میگــذارد و امروز خاورمیانــه بیش از هر زمان دیگــری خطرناک و آبســتن تولد فرزنــدان فجایع جدیــد خواهد بود. به تعبیری ســاده ســفر ترامپ بــه ریاض را میتوان یک حمله بــزرگ به امنیت و ثبــات منطقه به حســاب آورد کــه خاکریزهای آن بین تهران – ریاض تدارک دیده شــده اســت. برای اجتناب از فروغلتیــدن در این دام و مهلکه بهترین سیاســت اجتناب از تشدید منازعه در حوزه خارجی و گســترش روند دموکراتیزاسیون در داخل خواهد بود که ایران باید به آن توجه ویژه داشــته باشد. در کنار این سیاســت راهبردی، باید فرصتها و تمامی امکانــات ژئوپلیتیک - ژئواکونومیک در دســترس برای تعمیق مناسبات با نیروهای آلترناتیوی رقیب این گروهبندی جنگی، مدنظر قرار گرفته و به صورت فعال از حالت یک بازیگر منفعل به سمت بازیگری قدرتمند در راســتای حفظ منافع ملی در چارچوب رقابــت – همکاری بــا رعایت قواعــد بینالمللی حرکت کرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.