نتیجه حمایت روحارنسولی اتزج انیا،حائزمامقامبحز، معتموادفملقییت در انتخابات بود

Shargh - - سياست -

یگانه خدامی:

از احزاب و کنشگران سیاسی بهعنوان پایههای نشاط و حرکت سیاسی در کشور یاد میشود، هرچند فعالیت احزاب سیاســی در ایران فرازونشیب زیادی داشــته و دســتخوش تغییرات مثبت و منفی بســیاری شده است. در چهار ســال گذشته و پس از هشت سال سکوت احزاب شاهد فعالیت دوباره آنها بودیم و کنشــگران فرصت تازهای برای بیان نظرات، فعالیت سیاســی و تأثیرگذاری بر مــردم پیدا کردند. با حجتالاسلام رســول منتجبنیا، قائممقام حزب اعتمــاد ملی، درباره شــرایط جدید احزاب سیاســی در کشــور و نحوه فعالیت آنها در چهار سال گذشته گفتوگو کردیم که میخوانید.

تا پیــش از ســال 92 و رویکارآمدن دولت یازدهم وضعیت فعالیت احــزاب به چه صورت بود؟

احــزاب بعــد از پیروزی انقلاب اســلامی مســیر متفاوتــی را دنبــال کردنــد. ابتدا حــزب جمهوری اســلامی با قــدرت کارش را آغاز کــرد و بعد احزاب دیگر فعالیتشان را شروع کردند، اما به دلیل مسائلی چون جنگ و شــرایط سیاســی داخلی فعالیت آنها دچار رکود و حتی حرکتشــان متوقف شد. در دوران اصلاحات احــزاب دوباره قدرت گرفتنــد و از ناحیه دولــت و مجلس حمایت شــدند. تعدادی از احزاب در همــان دوران مجوز گرفتنــد و یارانه و کمکهای مختلف بــه آنها تعلق گرفت، امــا دو دولت نهم و دهم با احزاب قطع رابطه کرد. درواقع جایگاه قانونی برای آنها قائل نبود و شنیده میشد که میگفتند ما به احزاب نیازی نداریم و به مراسم عزاداری، هیئتهای مذهبی و پایگاههای بســیج اکتفــا میکنیم. احزاب در این دوران بهشــدت مــورد بيتوجهي دولت قرار گرفتند و حرکتشان تا حد زیادی متوقف شد. تا جایی که تعداد زیــادی از احزاب اعلام انحلال کردند یا جلو فعالیتشــان گرفته شــد. خانه احــزاب که در دوران اصلاحات تأســیس شــده بود بهطورکلی تعطیل شــد، اما از سال 92 و پس از رویکارآمدن دولت آقــای روحانی سیاســت دولت بــر تقویت احــزاب بود و برای حمایــت از احزاب کارهای زیادی انجام شد.

بسیاری از صاحبنظران معتقدند کــه در دولت آقای روحانــی فعالیــت احــزاب روانتر شد. چطور این اتفاق افتاد؟

انتخابات به شکل مناسبی پیش رفت و انصافا تشکلهای اصلاحطلب هم فعال بودند. احزاب باید توجه کنند گلایههای بهحق یا ناحقی در سطح جامعه وجود دارد. شکوه اقتصادی لایههای مختلف اجتماعی در همه دولتها وجود داشته است و این مسئله صرفا مربوط به دولت وقت نیست. با این حال احزاب توانستند بخشی از مشکلات دولت را هم برای مردم تشریح کنند

در دولت آقــای روحانی دوباره از احزاب حمایت شــد. وزیر کشــور در دیداری به دبیــران احزاب قول حمایــت داد و دبیران مشکلاتشــان را مطرح کردند. رئیسجمهــور هر ســال بــا دبیران احزاب جلســه دارد و گفتوگــو میکند. یکــی از کارهای خوب این دولت بازگشــایی خانه احزاب بــود. از همه احزاب فارغ از جبهه و جناحی که داشــتند دعوت شد، دبیر انتخاب شــد و امکاناتی به آنها تعلــق گرفت. البته احزاب انتظار حمایت بیشــتر مانند تخصیص یارانه و کمکهای دیگر داشتند. درواقع به دلیل مسائلی که در وزارت کشــور بود، احزاب نارضایتیهایی هم پیدا کردند چون معتقد بودند حمایت کامل انجام نشد.

چه مسائلی؟

ببینیــد نارضایتی بــه این دلیل شــکل گرفت که احــزاب انتظار داشــتند وزارت کشــور جلــو موانع را بگیــرد. گروههای فشــار همچنــان در این دوران مانعتراشــی میکردند و احزاب انتظار داشتند وزارت کشــور در برابر این مانعتراشــیها از احزاب حمایت کنــد. البته کارهای زیادی انجام شــد که نباید آنها را نادیده گرفــت و احزاب تا حدود زیادی مورد حمایت قرار گرفتنــد و امیدواریم حالا که آقای روحانی برای دومینبار رئیسجمهور شــد، وزیر کشور صددرصد با او هماهنگ باشــد و در زمینه توســعه سیاسی قدم بردارد.

چه رویکردی در دولت باعث شــد هزینههای کنش سیاســی کاهش پیدا کند؟ یــا درواقع چه رویکردی در دولــت یازدهم تغییر کــرد که این اتفاق افتاد؟

وقتی سیاســت دولت بر بازکردن فضای سیاسی و تقویــت آزادی بیــان و قلم باشــد، هزینهها پایین میآید و کنشــگران سیاســی و صاحبنظران آزادی و انگیزه بیشــتری پیدا میکنند. درواقع هم میتوانند نظراتشــان را راحت بیان کنند و هم میدانند بعد از اظهارنظر تحت تعقیب قرار نمیگیرند. پیش از این یا اجازه بیان نظرات به کنشگران داده نمیشد یا بعد از اظهارنظر دچار مشکل میشدند. درواقع بهاصطلاح آزادی بیان شاید وجود داشت، اما آزادی پس از بیان نبود. بعــد از هر موضعگیریای شــکایت میکردند و با کنشــگران برخورد میشــد. اما وقتی سیاســت دولت مبتنیبر تحمل باشــد و فضای سیاســی برای صاحبنظران باز باشــد، طبیعی اســت که هزینهها پایین میآید و احــزاب و مردم انگیزه بیشــتری پیدا میکنند که اظهارنظر کنند و فعالیت سیاســی داشته باشند.

نقش دســتگاههای اجرائی مرتبط با سیاست داخلی در ایجاد ثبات و امنیت سیاسی و اجتماعی و کاهش هزینه رفتارهای سیاسی چیست؟

دو وزارتخانــه کشــور و اطلاعــات، هــم مســئول دفاع از امنیــت کشــور هســتند و هم مسئول برخورد با عوامل ناامنی و عواملی که موجب بیاعتمادی مردم میشوند. این دو وزارتخانه باید خدمتگــزار مردم باشــند و تأمیــن امنیــت کننــد، امــا نه با ایجــاد فضــای امنیتــی. گاهی ســعی میکنند امنیت را با ایجاد فضای پلیسی تأمین کنند که این صددرصد اشــتباه است و موجب احســاس ناامنی مردم میشــود. این اشتباه در دولتهای نهم و دهم هــم وجود داشــت و این ذهنیت باید اصلاح شــود. باید فضا را برای مــردم امن و آرام کنیم تا با آرامش زندگی کنند، نهاینکه بترســند. درواقع وزارت کشور، وزارت اطلاعــات، پلیس، ســپاه و بســیج خدمتگزار مردم هستند.

در گذشته به دلیل همان ذهنیت اشتباه میبینیم که گروههای فشــار و قانونشــکنان احساس امنیت میکردنــد، اما گروههــای قانونی احســاس ناامنی داشــتند. دولت در خدمت مردم اســت، نه حاکم بر مردم. ایــن تفکر امام )ره( و مقام معظم رهبری هم بوده و هست. دکتر روحانی هم چنین اندیشهای دارد و برای همین شــاهد بودیم که بــرای اولین بار وزیر اطلاعات با دبیران احزاب و کنشــگران سیاسی دیدار کرد و نظرات آنها را جویا شد.

شــما گفتید نارضایتیهایی از عملکرد وزارت کشــور در زمینه احزاب وجود داشت. با توجه به برگزاری انتخابات ریاســتجمهوری، چه تغییری باید در روند این وزارتخانــه رخ دهد که فعالیت سیاسی در کشور عادی شود؟ باید مر قانــون را پیدا کنند. قانون اساســی اجازه داده افراد بتوانند در فضای سیاسی جامعه اظهارنظر کنند. به همه گروهها اجازه تجمع و برپایی راهپیمایی داده شــده به شرط اینکه مخل امنیت نباشند. وزارت کشور باید این گروهها و احزاب را هدایت کند نه اینکه با آنها برخورد کند. برخــورد تأثیر منفی دارد. وزارت کشور باید فضای سیاسی را ایجاد و امنیت آن را تأمین کنــد و پلیــس در خدمت آزادی مردم باشــد. وزارت اطلاعات هم باید به دنبال کســانی باشد که تیشه به ریشه نظام میزنند نه کنشــگران سیاسی و صاحبان قلــم و اندیشــه. در دولــت احمدینــژاد، نیروهای سیاسی تحت فشــار بودند و به آنها به چشم دشمن نگاه میشد. در صورتی که احزاب و کنشگران سیاسی جزء بدنه نظام هســتند و اگر کنشگران فعال نباشند، فضای سیاســی معنا ندارد. قانون اساســی این فضا را به دقت ترســیم کرده اما اگر مشــکلی برای ایجاد فضا وجود دارد، وزارت کشور و اطلاعات میتوانند به مجلس لایحه بدهند و تقاضا کنند دســت کنشگران سیاســی بازتر شود تا بتوانند نظراتشــان را ابراز کنند. مجلــس هماکنون بــا دولت همراهتر اســت. چنین فضایی باعث ایجاد نشاط میشود. نشاط همین است که مردم و کنشــگران سیاســی انگیزه داشته باشند و بــا اطمینان خاطر فعالیت کنند و این همان نشــاطی اســت که دکتر روحانی درباره آن صحبت کرده است و حالا با پیروزی دوباره در انتخابات ریاستجمهوری، امید آن میرود که بتواند موفقتر عمل کند.

پیش از انتخابات پیشبینی موفقیــت دکتــر روحانی در انتخابــات را داشــتید. چقدر بهبــود فضــای کار حزبی و تشکیلاتی در این پیروزی تأثیر داشت؟

بله، من گفته بودم آرای دکتر روحانی در انتخابــات 96 نهتنها ریــزش ندارد بلکــه افزایش هم خواهد داشــت. گلایه اقتصادی در همــه دولتها بوده اســت. حتمــا احــزاب نقــش مؤثرتري در ایــن دوره ایفــا کردنــد. البته اختــلاف نظرهایی میان احــزاب اصلاحطلب وجود داشــت که طبیعی اســت. مثلا من هیــچگاه موافق معرفی شــخص و نامزدی در کنــار آقای روحانی در انتخابــات 96 نبــودهام، نظرم این بود افــرادی را به صورت غیررسمی داشته باشیم تا چنانچه مسئلهای بــرای دکتر روحانی پیش آمد و ایشــان به هر دلیلی نتوانســت در انتخابــات آینده شــرکت کند، دســت مــا خالی نباشــد. امــا اینکه شــخصی را به صورت رسمی در کنار ایشــان مشخص و اعلام کنیم، صلاح نمیدانســتم. با این حال انتخابات به شکل مناسبی پیــش رفــت و انصافا تشــکلهای اصلاحطلب هم فعال بودند. فضــای فعالیت هم تا حد زیادی وجود داشــت. احزاب باید توجه کننــد گلایههای بهحق یا ناحقی در سطح جامعه وجود دارد. شکوه اقتصادی لایههای مختلف اجتماعــی در همه دولتها وجود داشــته اســت و این مســئله صرفا مربوط به دولت وقت نیســت. با این حال احزاب توانســتند بخشــی از مشــکلات دولت را هم برای مردم تشــریح کنند و بســیاری از مردم که شــناخت کمی از آقای روحانی داشــتند، در دور اول ریاستجمهوری فرصتی شد تا به تفکر، کمالات و همچنین ویژگیهای مثبت ایشان پی ببرنــد. مردم متوجه تفاوتهای فاحشــی که در عملکــرد دولت یازدهم و دولت ســابق وجود دارد، هســتند، به همین دلیل معتقد بودم رأی روحانی رو به فزونی است.

تشکلها و احزاب اصلاحطلب، در این دوره از انتخابات، با چــه روشهایی، فضای موجود را برای مردم ترسیم کردند؟

اصلاحطلبــان در برنامههــا و تریبونهایی که در اختیار داشــتند، به مــردم اعلام کردند یک اندیشــه حاضــر در انتخابــات، نماینده تفکری اســت که به کار جمعی و نظرات تشــکلها و صنــوف بیتفاوت اســت و نوعی انحصارطلبی را دنبال میکند. اما یک اندیشــه که اندیشه اصلاحطلبی اســت، میخواهد مردم آزادی داشــته باشــند و آزادانه انتخاب کنند و در شــادی باشــند. روحانی در این فضا نماینده تفکر و اندیشه آزادیخواهی است. از مردم خواستیم پای صندوقهــای رأی بیایند و پشــت روحانــی را خالی نکنند تــا روحانی بــا آرای بالا انتخاب شــود. همه اصلاحطلبــان و اعتدالگرایان امیدشــان به پیروزی روحانی بــود چراکه میدانســتیم اگــر تفکر مقابل روحانی در انتخابات پیروز شود، به مراتب برای کشور ما شرایط ســختتر از آن هشت سال خواهد بود. به طور طبیعی یک حزب کــه دارای نیروهای ورزیده و بخشهای مختلف و شــناخت از جهان امروز است، نمیخواهــد روابط بینالملل ما با کشــورهای دیگر دوباره دچار خدشــه شود، نمیخواهد آسایش مردم بههم بخورد. مردم میدانند اگر چنین شــود وضعیت کشور ما به مراتب ســختتر از هشــت سال دولــت احمدینــژاد میشــود. احزابــی کــه بــه دنبــال بهبود شــرایط زندگــی مردم هســتند، نباید علاقهمند باشــند کشور بار دیگر ســیر نزولی داشــته باشد و برای مــن عجیب اســت برخی احــزاب اصولگــرا چگونه چنین چیــزی میخواســتند؟ دیدیــم که تــلاش کردند بــا عوامفریبی حقانیــت روحانی را بپوشــانند امــا دانشــجویان و اســتادان و نخبــگان در کنــار فعالان سیاســی و البتــه اعضای دولت و شــخص دکتر روحانی وظیفه روشــنگری خــود را به بهترین شــکل انجام دادند. امیــد منتقــدان روحانی به این بود که انتخابات به مرحله دوم کشــیده شــود. آنها میخواســتند همــان کاری را بکنند که با هاشــمی در سال 84 کردند.

به هر حــال احزاب و تشــکلهای اصلاحطلب شــرایط نابرابری با رقیب خود دارنــد. درحالیکه ما یک ســالن برای برگزاری مراسم نداریم، در مساجد و مصلاها برای دیگر داوطلبان فرش قرمز پهن میکنند و دیدیم چــرا روحانی مظلومتریــن رئیسجمهوری در تاریخ انقلاب اســت. ما باید بــا تقویت کار حزبی، به جایگاهی برســیم که انتقاد به شــرایط موجود در چارچوب کارهای تشــکیلاتی و انتخاباتی، به منصه ظهور برسد و قانون، محور همه فعالیتها باشد.

اصلاحطلبان در برنامهها و تریبونهایی که در اختیار داشتند، به مردم اعلام کردند یک اندیشه حاضر در انتخابات، نماینده تفکری است که به کار جمعی و نظرات تشکلها و صنوف بیتفاوت است و نوعی انحصارطلبی را دنبال میکند. اما یک اندیشه که اندیشه اصلاحطلبی است، میخواهد مردم آزادی داشته باشند و آزادانه انتخاب کنند و در شادی باشند

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.