برد شیرین 96، ثمره رشد رسانههای اجتماعی

Shargh - - جامعه - قادر باستانی . مدرس علوم ارتباطات

شــبکههای اجتماعــی، آگاهــی جمعی مــردم را در سراســر کشــور بالا برده اســت. این امر مختص کلانشهرها نیست و تا عمق روستاها- برای رسوخ رســانههای اینترنتی– نفوذ کرده اســت. نتیجه این پدیــده اجتماعی در انتخابات اردیبهشــت 96 دیده شد. نتایجی همگن در سراسر کشور به دست آمد که نشاندهنده اثربخشــی مستقیم رسانههای اینترنتی اســت. حســن روحانی، بعد از پیروزی در انتخابات 92 یکــی از نزدیکترین یاران خود را در رأس وزارت ارتباطــات گذاشــت - محمود واعظــی - و خوب میدانســت که برای موفقیت دولت، باید جمهور را با خود داشت و همراهداشتن جمهور از طریق رشد آگاهی امکانپذیر است و لازمه رشد آگاهی، توسعه و تثبیت فعالیت در فضای مجازی است.

اقدام واعظی و حمایت بیدریغ روحانی از ارتقای ســرعت اینترنت و افزایش پهنای بانــد و مقاومت تحسینبرانگیزشان در برابر فشارهای مختلف برای مسدودســازی در فضای مجازی، گرچه هزینههای زیادی بــرای دولت به همراه داشــت؛ اما ثمره این برنامهریزی عاقلانه و آیندهنگرانه، یکی از دلایل بُرد شیرین انتخابات ریاستجمهوری دوازدهم بود. این تحول مهم و تاریخی، نظام حکمرانی در جمهوری اســلامی را وارد عصر جدیدی کرد کــه پس از این، اثراتش در معادلات قدرت بیشتر دیده خواهد شد.

باید اذعان کرد مخالفان دولت حسن روحانی در زمینه فضای سایبر پیشــرفتهای بسیاری داشتند و نیروهای خوبی تربیت کردند و تسلط درخورتوجهی یافتهانــد؛ اما تفاوتی در اینجــا وجود دارد؛ اقدامات واعظــی، فضا را بــرای خیل فعالانی بــاز کرده که دیده نمیشــوند و ارتباط ارگانیــک با دولت ندارند؛ امــا تولیدکننــده متبحــر محتوا هســتند؛ محتوایی کــه افکار عمومــی را تحت تأثیر قــرار میدهد. در انتخابات اخیر، حاصل کار این تولیدکنندگان محتوا، بارها مخاطبان را به آستانه حساسیت رساند و روند محبوبیت روحانی نزد رأیدهنــدگان را دچار تغییر کــرده و البته مخالفان دولت را با مشــکلاتي جدی مواجه کرد.

تصور رســانههای مخالف دولــت، چنین بود که دولت یک تیم جنگ روانی فوقمتخصص مســتقر کرده و آنها این روند را در انتخابات ایجاد و مدیریت میکننــد؛ امــا تحلیلگــران جبهه اصولگــرا از این موضوع ســاده غافل بودند که وقتی فضا گشوده و میدان باز اســت، نیروهای ناشناخته متعدد موجود در فضای مجازی بدون ارتباط سیستماتیک، کار خود را میکنند و فقط کافی است کسی حواسش به آنها باشد تا در حیطه مورد نیاز فعالتر باشند.

حــال ســؤال این اســت کــه چــرا آنــان که ســازمانهای ســایبری تربیت کردنــد و گروههای مختلف عریض و طویل بــا بودجههای کلان برای ایــن کار دارنــد و نیروهای بســیاری را برای جنگ روانی به خط کردهاند، نتوانســتند از عهده این نبرد رسانهای برآیند. پاسخ این است که در دنیای رسانه مجازی، انبــوه تولیدکنندگان محتوا که انگیزه قوی شــخصی دارند، قدرتمندتر از سیستم بوروکراتیک که اغلبشــان انگیزه ســازمانی و مالی دارند، عمل میکنند. بــرای مثال ملاقات آقای رئیســی با امیر تتلو در فرودگاه، ســرآغاز تولید محتواهای فراوانی بود. تــا ســتاد اصولگرایان بــه خود بجنبــد، این محتواهای جذاب رسانهای، کار خود را کرده و رشد آرای رئیســی را تا حدی متوقف کرده بود. برخورد انفعالــی و تولیــد محتواهای نهچنــدان جذاب با قدرت مانــور کمتر، عمــلا نمیتوانســت در برابر حجم فزاینده محتوای رســانهای رو به تزاید جبهه اصلاحات یارای مقاومت داشته باشد.

درهرحال، انتخابات 96 میدان بروز و ظهور قدرت فراگیر رســانههای اینترنتی در سراســر کشــور بود. در شــهرهای بزرگ این امر با وضوح بیشــتری قابل مشاهده اســت. نمونهاش رأیآوردن فهرستهایی که رأیدهندگان با اغلب آنها هیچ آشــنایی ندارند و صرفا برای آگاهیبخشــی در رسانههای اینترنتی، آنها را انتخاب کردهاند.

اکنــون رســانههای اجتماعی مثل اینســتاگرام، توییتــر، فیسبــوک و مخصوصــا رســانه موبایلی تلگرام، با رســوخ بــه دورافتادهترین نقاط کشــور، خوشــبختانه شــکاف آگاهی موجود در کشور را به نحو چشمگیری کاهش دادهاند.

آسیب مهمی که در رســانههای اجتماعی دیده میشود، موضوع اعتبار پیامها و اعتماد مخاطبان به مطالب مندرج در کانالها و گروههای مجازی است. در این زمینه تولیدکنندگان محتوا باید سعی کنند تا جایی که امکانپذیر است، سطح اعتبار گروه یا کانال خود را بــالا ببرند. رســانههای اجتماعی در فضای مجازی، فارغ از دستهبندیهای سیاسی، یک مجرای ارتباطی بسیار ارزشــمند برای جامعه است که باید به بهترین نحو ممکن، از آن در راستای مصالح ملی استفاده کرد.

قبلا رســانهها «تکگویی» میکردنــد؛ اما اکنون رســانههای جدیــد بــا مخاطب خــود «گفتوگو» میکننــد، میگوینــد و میشــنوند. ایــن ویژگی به تمرکززدایی از جامعه مدد رســانده و از ســویی به تعامــل آگاهانه مــردم با محیط اطــراف انجامیده اســت. در این وضعیت، بازیگــران عرصه اجتماعی و سیاســی در اتاق شیشــهای قرار گرفتهاند و رفتار و کنششــان از چشم شــهروندان دور نمیماند. در این شــرایط آنهایی ماندگارند که با این عرصه جدید تعاملي سازنده و منطقی داشته باشند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.