منفعتطلبي روسها در اوپك

Shargh - - اقتصاد -

تفاهم عربستان و روسيه � ادامه از صفحه5 آیا راه را برای ایران در نشست پيشروی اوپک آسانتر نکرد؟

این تصمیم عربســتان و روســیه صرفا یک تمدید اســت. قبــلا اصل مذاکــرات، درباره کاهش ســطح تولید نفت صــورت گرفته بود. البته موضوعی که در این میان هســت و کمتر به آن اشــاره شده این است که قبلا ســهمیهبندیهای تولید نفــت اوپک مقدار مشخصی بود و هر کشوری یک سهمیهبندی داشت. این سهمیهبندی را در گذشته و در اوپک عوض کردند و ســهمیه کشــورها به تولید کل اوپک تغییر یافت. درحالحاضر دیگر ســهمیهبندی بــرای اعضا وجود ندارد.

حدودا شــش سال پیش، ایران در یکی از جلسات اوپک قبول کرد که این سهمیهبندیها برداشته شود. این یکی از اشــتباهاتی بود که اتفاق افتاد؛ چراکه به ضرر ایران شــد؛ درحالحاضر سهم کل اوپک مدنظر اســت و نه سهمیه کشورها. اکنون نیز بازگشت به آن دوران امکانپذیر نیست؛ چراکه بهعنوان مثال کشوری مثل عربستان دیگر این مسئله را نمیپذیرد. این مسئله منجر به این شــد زمانی که تولید ایران کاهش یافت، سایر کشورهای عضو اوپک تولیدشان را افزایش دادند و در ادامه وقتی از «فریزشــدن» نفت سخن به میان آمد، برای مشخصکردن سهم هر کشور، آخرین میزان تولید در ماه ژانویــه )برابر با دوران تحریم که ایران با حداقل تولید مواجه بود( را مطرح کردند که ایران این مسئله را نپذیرفت و آقای زنگنه اجازه این امر را نداد و معیار برای میزان ثابتنگاهداشتن تولید را به «دوران قبــل از تحریم» بازگرداند. رقبای دیگر قصد داشــتند ایران را در حد «ایران تحریم» نگه دارند. یعنی حدود یک ميليون بشکه نفت؟ �

بلــه، در آن زمان حدود یک میلیون بشــکه نفت صادر میشــد که اصلا پذیرفتني نبــود. آقای زنگنه موفق شد سطح میزان تولید را به زمان قبل از تحریمها بازگرداند. مشکل از برداشتن سهمیهبندیهای اوپک آغاز شد. وقتی ایران این تصمیم را پذیرفت، مشکلات ما آغاز شد. ما میتوانستیم این مسئله را نپذیریم. ولی متأسفانه پذیرفتیم. یعنی ایران میتوانست قبول نکند، ولی قبول � کرد؟

بله، ایران اگر قبول نمیکرد، با توجه به اینکه برای تصویب طرحی در اوپک بایــد اجماع صورت بگیرد، این مسئله تصویب نمیشد.

با کدام دلایل و نگاه به کدام منافع این تصميم � اخذ شد؟

نمیدانم. دلایل آنها را نمیدانم و نمیخواهم در این مورد هم حدســی بر زبان بیاورم. به هر دلیلی که بود بهنفع ما تمام نشد.

به اوپک و آینده بــازار نفتی بازگردیم. فرض � کنيم که اوپک تصميم عربســتان و روســيه را نيز بپذیرد. این مسئله تا چه ميزان میتواند بر قيمت نفت تأثيرگذار باشد؟

قیمت نفــت فقط به تصمیمات اوپک و روســیه بازنمیگــردد. قیمــت به عرضــه و تقاضــا در بازار بازمیگــردد. این عرضــه تا حدودی از ســوی اوپک و روســیه مهار شده اســت. مهم این است که سمت تقاضا با رشــد روبهرو خواهد بود یا خیر. رشد تقاضا، میتواند عرضــه مازادی را که در بازار اســت، از بین ببرد و بازار به بالانس برسد. در نتیجه لزومی نخواهد داشــت که این توافق برای 9 ماه متوالی دیگر تمدید شــود. اما اگر تقاضا برای نفــت و فراوردههای نفتی کمتــر باشــد، در آن صورت ممکن اســت باز هم به سمت تمدید توافقات بروند.

البته در ایــن میان اتفاقات دیگــری هم میتواند تأثیرگذار باشــد. در گذشــته بهعنوان مثــال ناگهان تولید نفت لیبی کاهش یافت که این مســئله بر روند صعودی قیمت نفت تأثیر داشــت؛ یا اینکه کشورها به خاطر مسائل فنی یا سیاسی، ناگهان تولید نفتشان کاهش مییابد. اینها موارد پیشبینیناپذیري است که میتواند قیمت نفت را افزایش دهد.

اگر اتفاق خاصی در عرصه بينالمللی رخ ندهد � و در ميزان تقاضا نيز تغييری حاصل نشود، آنگاه باز هم توافق عربســتان و روسيه و تصميم نهایی اوپــک براي افزایش قيمــت، میتواند به صورت چشمگيری مؤثر باشد یا خير؟

به صورت چشــمگیر خیر. میتوان گفت بین ۴۵ تــا ۵۵ دلار قیمت نفت نوســان میکنــد. اگر اوضاع را مقــداری مثبت نگاه کنیم، ممکن اســت تا 6۰ دلار شاهد صعود قیمت باشیم. قیمت صددلاری را دیگر نخواهیــم دید. مگر اینکه اتفاقات عجیبی بیفتد. مثلا حدود پنج میلیون بشــکه نفــت در روز از بازار خارج شود؛ آنگاه باید منتظر صعود قیمت نفت باشیم.

تصميمات اخير عربستان و روسيه و در نهایت � نشست پيشروی اوپک بســيار مدنظر قرار گرفته است. واکنش شيل آمریکا به این موضوع چگونه است؟

ببینید؛ نفت شیل آمریکا به هیچیک از این سخنان و عملکردها واکنشــی نشــان نخواهــد داد. در آنجا قواعد تجارت حکمفرماست؛ یعنی اینکه باید ارزیابی کنند که آیا توانستهاند هزینههای تولید نفت را آنقدر کاهش دهند تا با نفت ۴۰دلاری بتوانند مسیرشــان را ادامه دهند یا خیر. بنابراین نفت حوزه شیل ارتباطی با توافق عربستان و روسیه و اقدامات اوپک ندارد.

بحث اینجاســت حدود 9 ماه پيش که اوپک � و روســيه درباره ســطح توليد نفت به توافقاتی رسيدند، شــاهد افزایش توليد نفت شيل شدیم. دکلهای حفاری نيز بيشــتر شده. اینجا گویا نوعی

نفت شيطنتشوند.در جریان است که مانع از افزایش قيمت

استکه مطلبیکه دولتدرآمریکاایران هیچکمتر به نوعآندخالتیتوجه درنفت میشود،و اینگاز مالیات کشــورشمیتواندندارد. ایندولتآمریکا شــرکتهایصرفابا نفتیرا وضعتعدیلقوانینکند؛ و ولی رسما در این کار حضور ندارد؛ مثل دولت ایران و روســیه در نفت و گاز دخالت مستقیم ندارد. در ایران تولید نفت دســت دولت اســت. اما در آمریکا چنین نیست. � بههرحال این شرکتها به سمت همان منافع ملی مدنظر دولت آمریکا حرکت میکنند.

وقتی این شــرکتها ببینند کــه هزینههای تولید نفتشــان کاهش یافته، حتی در قیمت ۵۰دلاری هم مشــغول فعالیت میشــوند. اگر حس کنند در آینده نفــت در حــد ۴۰ دلار میشــود، از تولیــد نفت کنار میکشند. بســیاری از این شــرکتها مجبور شدهاند اعلام ورشکســتگی کرده و تولید نفــت را رها کنند. بخــش دیگر مســئله همیــن ورشکستگیهاســت. همیشه نفت شــیل توأم با سود نیســت. این مسئله را تجــاری میدانم و با پارامترهــای تجاری هم حل میشود. آمریکاییها بههرحال سعی میکنند تا حد امکان در حوزه شیل دست به استخراج نفت بزنند. � آیا امکان نوعی تقابل ميان اوپک و روســيه با شيل هست یا خير؟

کار آمریکاییها در حوزه نفت ارتباطی با روسیه و اوپک ندارد... .

� ... ببينيــد آقــای دکتر وقتی اوپک و روســيه تصميم میگيرنــد توليد نفــت را افزایش ندهند و حتی کاهش دهند، این مســئله بــه نوبه خود بر قيمــت نفت تأثير میگــذارد. وقتی هم قيمت افزایش یابد، مطمئنا در حوزه شــيل تلاش برای توليد نفت میتواند افزایش یابــد. کمااینکه این مسئله اکنون در حوزه شيل رخ داده.

این مســئله به قیمــت نفت و هزینههــای تولید نفت در حوزه شــیل باز میگردد. اگر هزینههای تولید شــیل به ۳۰ دلار برســد، تمام حوزه شــیل به تولید نفــت گرایش پیــدا میکند. حالا اوپکیهــا هر کاری میخواهند انجام دهند. � این پتانســيل را میبينيد که بين حوزه شيل و اوپک گفتمانی حاصل شود؟

بههیچوجه. وقتی از حوزه شــیل حرف میزنیم، از صد شــرکت خصوصی در آمریکا صحبت به میان میآوریم. این شرکتها در کار یکدیگر دخالت ندارند و با یکدیگر اجماع ندارند و حتی رقیب یکدیگر هستند.

خیر؛ بنده چنین پتانسیلی را نمیبینیم. � چشمانداز بازار نفت را چگونه میبينيد؟

این مســئله به اقتصاد جهانی بســتگی دارد. اگر در اقتصاد جهانی شــاهد رشد باشیم، در نتیجه رشد بیشــتری برای تولید فراوردههای نفتــی رخ خواهد داد؛ ایــن موضــوع به نوبه خود بــه کاهش نفت در بازار کمک میکنــد؛ درنهایت در این فرایند به بازارها اشارهای میشود که نفت در حال بالانسشدن است و قیمــت نفــت اینگونه صعودی میشــود. اگر این تقاضا وجود نداشته باشد، شاهد چراغ سبز نشاندادن به بازار نخواهیم بود و بازار به همان صورت ســابق خواهد بود.

مســئله دیگر به قراردادهای موسوم به IPC � بازمیگردد. تاکنون ایران موفق نشده یک قرارداد خارجی برای جذب ســرمایه در بخش نفت امضا کند. با توجه به این اتفاق، وضعيت توليد نفت در ایران را چگونه ارزیابی میکنيد.

اگر شرکتهایی را بتوانیم جذب کنیم که صاحب تکنولوژی هستند، تولید ایران میتواند بسیار بالاتر رود. اگر بههردلیلی نتوانیم تکنولوژی و ســرمایه را جذب کنیم، احتمــالا این تولید ما یــا در همین حدود باقی خواهد ماند یا به خاطر مســائل کلــی که حوزههای نفتی با آن مواجه هســتند، حتی شــاهد کاهش هم باشــیم. ولی علت اینکه ما نتوانســتیم به سمت این قراردادهــا برویم، ســرکارآمدن آقای ترامپ اســت. شــرکتهای نفتی قصد ورود به ایران را داشــتند اما نمیدانســتند با تصمیمــات روزانه ترامــپ چه کار کنند. بعدها که این موضوع تا حدی ســمت و ســو گرفت، با انتخابات ریاســتجمهوری ایــران مواجه شدند. شــرکتهای نفتی منتظر نتیجه این انتخابات ماندند. این شرکتها بیشتر اروپایی هستند و آمریکایی نیستند. اگر هم شرکتهای آمریکایی باشند، از طریق شــرکتهای وابسته به خودشــان در خارج از آمریکا ممکن است با ایران روابطي داشته باشند. شرکتهای

آمریکایی طبق قوانین آمریکا نمیتوانند وارد همکاری با ایران شوند. شــرکتهای اروپایی نیز منتظر مسائل ریاســتجمهوری ماندنــد. حــال که مســائل حوزه ریاستجمهوری دو کشــور آمریکا و ایران حل شده، میتوان گفت در شش ماه آینده شاهد امضای چندین قــرارداد بزرگ نفتی خواهیم بود. اگــر این قراردادها امضا شــوند، تولید نفت ایران از چهار میلیون بیشتر خواهد شد.

اشــاره به این موضوع داشــتيد که با امضای � قراردادهای نفتی، توليد نفت کشور بيشتر خواهد شــد. با این اوضاع تکليفمان با سقف تعيينشده اوپک چه خواهد بود؟

اوپک در تولید نفت سقف تعیین کرده و این مسئله درست است، اما باید بدانیم که افزایش ظرفیت تولید نفت از طریق قراردادهای مذکــور، در مدت کوتاهی اجرائی نخواهد شــد. این مســئله ممکن اســت در سه تا چهار ســال انجام شود و در چند سال ظرفیت تولید نفــت ایران افزایش یابد. ایجاد «ظرفیت تولید» با «تولید» متفاوت اســت. به همین دلیل مغایرتی با سقف مشخصشده از سوي اوپک به وجود نمیآید. در همین راســتا ظرفیت حدود چهارمیلیونی را برای ایران در اوپک در نظر گرفتهاند. اگر در ســه سال آینده روال بــه همین صورت باشــد، بله مســئله تأثیرگذار است؛ اما در ســه یا چهار سال آینده احتمال دارد که اقتصاد جهانی به نفت بیشتری احتیاج داشته باشد. در نتیجه اینگونه نیســت که اوضــاع به همین روال باشد. این موضوع درباره همه کشورها صدق میکند و عموم کشورها با این موضوع مواجه هستند.

بحث اساسی در سؤال اخير این است که برخی � کشــورها )مثلا عربستان( ســقف بالایی در توليد داشتهاند و با توافق صورتگرفته، ميزان توليد خود را تا حد بســيار ناچيزی کاهش دادهاند. بهعنوان نمونه عربســتان که در روز حدودا هشت ميليون بشکه نفت توليد میکند، فقط در حد مثلا ‪5 00‬ هزار بشــکه از توليد خود را کاهش داد. یا روسيه که با کاهش حدودا 2هزاربشکهای 00 از 11 ميليون توليد روزانه دچار آســيب جدی نمیشود. اما ایران در روز کمتر از چهار ميليون بشکه نفت توليد میکند. سؤال من این است که آن ميزان سرمایه کلانی که از طریق قراردادهای جدید نفتی قرار اســت وارد ایران شــود، اگر اوپک ســقف توليد مشخص کند )کمااینکه مشخص کرده( قراردادهای IPC که با هدف افزایش توليد نفت وارد کشور میشوند، چه

معنا و ماهيتی پيدا میکنند؟

این قراردادهــا به این خاطر منعقد میشــود که حوزههایــی که در آنها شــاهد کمشــدن تولید نفت هســتیم، کاستیشان جبران شود. درواقع هرساله اگر پنج تا ۱۰ درصد از تولید حوزههای قدیمی فرسودهای که داریم کم میشــود، حدودا ۳۰۰ هزار بشکه در روز کاهش تولید داریم که در ســه سال این میزان کاستی برابر با یک میلیون بشــکه نفت در روز میشــود. این کاســتی باید جبران شــود. قراردادهای مذکور برای جبران این افت تولید است.

اما از ســوی مســئولان وزارت نفت ادعا این � اســت که میخواهند در ميادین نفتی مشترک با کشورهای همسایه، بهعنوان مثال 500 هزار بشکه نفت به ميزان توليد کنونی افزوده شود. به عبارتی علاوه بر جبران کاســتیها، ظاهرا قرار اســت به سمت توليد جدید هم برویم. باز هم همان سؤال مطرح میشود که نسبت این اضافهتوليد با سقف توليد را چگونه حل میکنيم؟ اوپک ســقف را برای کل اوپک مشخص کرده و نه برای تکتک کشورها به صورت جداگانه.

یعنــی بــرای اعضــای اوپک ســقف توليد � مشخص نشده؟

برای هر کشوری سقف مشخص نشده. همانطور که گفتم تولیدات ما به دلیل فرسودگی حوزههای نفتی در حال کمشدن است. بهگونهای که در چهار سال آتی شاید به افزایش ظرفیت تولید یك میلیون بشــکه نفت در روز نیاز داشته باشیم. این یک مسئله است. مســئله دوم این است که طبق آمارها، تقاضا برای نفــت در آینده افزایش خواهد یافت. این را آمار میگوید. اگر اینگونه بود که تقاضا ثابت بماند که هیچگاه شرکتهای نفتی در پی تولید نفت بیشتر نمیرفتند. فراموش نکنیم که کشورهای دیگر هم با کاهش تولید نفت مواجه هســتند. اگر تولید نفت در دنیا ‪9 ۵‬ میلیون بشکه در روز باشد، اگر حساب کنیم که به طور متوسط پنج درصد از این میزان تولید در سال کم شود، یعنی حدودا در سال پنج میلیون بشکه نفت از پتانسیل تولید نفت جهان کم میشود. براي جبران این کاستی مقداری سرمایهگذاری صورت میگیرد، از طرفی هم مقداری به تقاضا اضافه میشــود؛ این دو مطلب در نهایت شــرایط را برای ازدیاد تولید فراهم میکند. بنابرایــن تصميمات اوپــک را تهدیدی برای � IPC نمیدانيد.

خیر، اوپک برای این مسئله ایجاد نشده که مانع از تولید کشورها شود.

البته اوپک با توجه به کاهش قيمت نفت وارد � این فاز جدید شده و سياســت کاهش توليد را در پيش گرفته است. تلاش درحالحاضر این اســت که بازار از بالانس خارج نشود.

بهعنوان یک کارشناس حوزه نفت و انرژی چه � انتظاری از نشست پيشروی اوپک دارید؟ منفعت ایران در گنجاندن چه نوع گفتمانهایی است؟

نشســت آینده اوپــک بیشــتر به ســمت تمدید توافقات پیشــین اســت. اگر ایران و کشــورهای دیگر بتوانند ســهمیهبندیهای تولید را بازگردانند، شــاید به نفع کشــورهایی مثل ما باشــد. البته کشــورهایی مثل عربســتان یقینا مخالفت خواهند کرد. در جلسه پیشروی اوپک ما نکات چالشبرانگیزی نداریم. ایران هم قاعدتا مخالفتی با جریان نخواهد داشت؛ چراکه نتایج خوبی عایدش شد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.