بمبی که قطر منفجر کرد

Shargh - - سیاست -

محمدعلی عســگری:

هرچند اظهارات منســوب به امير قطر درباره روابط دوحه با کشــورهای منطقه و آمريکا و بهويژه اظهــارات او درباره ايران، حزبالله، حمــاس و... بلافاصله تکذيب شــد؛ امــا اين تکذيب نتوانست خشم کشــورهای عرب به رهبری عربستان ســعودی را کاهــش دهــد و باعــث نشــد آن را به فراموشــی بســپارند. دولت قطر تأکيد وافری دارد که بگويد اين اظهارات بيان نشــده و کسانی با هککردن ســايت خبرگزاری رسمی اين کشور چنين اظهاراتی را از زبان اميرقطر بيــان کردهاند؛ اما همه اين ترفندها و تدبيرها مانع آن نشــد که تعدادی از کشورهای عرب شبکه الجزيره را فيلتر کرده يا در رسانههای مکتوب و غيرمکتوب خود دولت قطر را متهم به ايجاد «شکاف» در بين امت عرب و «خنجرزدن از پشت» کنند. در اين اظهارات به نقل از امير قطر گفته شده بود. او برای مثال وجود پايگاه «العديد» آمريکا در کشــورش را موجب حمايت کشور از طمعورزی برخی کشورهای همسايه )منظور عربســتان ســعودی( توصيف و درباره تهران نيز گفته بود «ايران وزنه مهمی در منطقه و در جهان اسلام است و نمیتوان آن را ناديده گرفت و قطر روابط جدی خود با آمريکا و ايران را همزمان حفظ میکند». طبق ايــن نظر، امير قطــر گفته بود: «صلاح نيســت تنشها با ايران بالا بگيرد، بهويژه که ايران قدرت بزرگی و ضامن ثبات در منطقه است». اين اظهارات بلافاصله تکذيب شد؛ اما سخنان چندان غريبی نبود و حاکمان قطر پيش از اين نيز بارها به تناسب از اينگونه حرفها زده بودند. اما انفجاری که در پی انتشــار اين اظهارات به وقوع پيوســت، بهدليل آن بود که سخنان امير قطر بلافاصله دو روز بعد از برپايی کنفرانس پرهزينه سران کشــورهای عرب و اســلامی در رياض بيان میشــد. کنفرانســی که درســت در جهت عکس اين حرفها میخواســت از يک سو عربســتان را رهبر کشورهای عرب معرفی کند و از سوی ديگر بهجای اسرائيل خطر ايران را خطر عمده منطقه وانمود کند. کنفرانسی که به اعتقاد ناظران بيشــتر جنبههای نمايشــی داشت و بــه گفته محمدجواد ظريف، وزيــر خارجه ايران، تنها خاصيتش اين بود که «ترامپ آمد و عربستان را دوشيد و رفــت!». بیترديد اگر امير قطر و ســاير مقامات اين کشور بارها نيز اين سخنان را تکذيب کند يا سازمانها، گروهها و حتی کشورهايی را مقصر معرفی کند، اثری نخواهد داشــت، زيرا اين ســخنان ادامه مواضع قطر در ســالهای گذشته بوده اســت. دولت قطر سالها با عربســتان ســعودی اختــلاف داشــت و ادامه اين اختلافها همچنان پابرجاست. تأکيد امير قطر بر پايگاه العديد و مصونماندن از تجاوز همسايگان نيز اشارهای جز به دســتدرازیهای تاريخی عربســتان سعودی به کشــورهای منطقه از جمله قطر ندارد. شبکههای الجزيره و العربيه نماد ديگری از اين اختلافات اســت که بهويژه هرگز پادشــاهان عربستان از اين شبکه دل خوشی نداشتهاند. قطر هرچند در کنفرانس رياض جزء کشورهای شرکتکنندهای بود که بهاصطلاح به بيانيه رياض رأی دادند و در آن بيانيه سازمانها و گروههايی ماننــد حمــاس، حــزبالله و اخوانالمســلمين جزء گروههای تروريستی معرفی میشدند؛ اما هرگز دوحه بهطور جدی ايــن بندها را قبول نداشــت و تصويری جنجالی نيز که از امير جوان قطر با دونالد ترامپ و آن دمپايی در رسانهها پخش شد نشان میداد گويی امير قطر به يک تفريح يا يک استراحت کوتاه آمده و حضور در کنفرانس برايش چندان اهميتی نداشــته است. در زمانِ برگزاری کنفرانس نيز نشــريات قطری نوشــتند حماس يک گروه تروريستی نيست يا اخوانالمسلمين را نمیتوان يک گروه تروريستی به شمار آورد. موضع قطر درباره حماس روشن اســت و هماکنون بالاترين مقامات اين جنبــش در دوحه زندگی میکنند. درباره اخوانالمســلمين نيز اين موضوع کاملا آشکار است و دولت قطر هنوز کودتای نظاميان عليه محمد مرسی را قبــول نــدارد و بعد از چهار ســال هنوز نتوانســته اســت روابط خود را با قاهره عــادی کند. قطر يکی از کشورهای مهمی بود که از جنبشهای موسوم به بهار عربی حمايت کرد و اين موضع درست در نقطه مقابل عربستان سعودی قرار داشت. قطر در موضوع سوريه نيز نتوانست با عربستان سعودی يک همکاری مشترک عليــه دولت بشــار اســد را پيش بــرد. مجموع اين رويکردها نشان میدهد سخنان منسوب به امير قطربا وجود تکذيب- يک اختلاف ريشــهدار و قديمی را از نو آنهم در شرايطی حساس احيا کرده است. بیترديد اين اتفاق به نفع جمهوری اسلامی ايران است و نشان میدهد ائتلاف تازهتشکيلشــده از سوی رياض تا چه حد توخالی و بدون بنياد اســت. بديهی اســت چنين ائتلافی نه قادر خواهد بود جلوی تروريســم را بگيرد و نــه قادر خواهد بود جلوی نفــوذ ايران در منطقه را ســد کند. بااينحال نبايد فريب بعضی سوءتعبيرها و سوءبرداشتها را خورد و همانطور که عبدالله نوری در يادداشــتی- که چنــد روز پيش در «شــرق» چاپ شــد- توضيح داد بايد به هوش بود و از اين فرصتها استفاده کرد. بايد کوشيد با قطر ارتباط قویتری برقرار کرد و هرگــز نيز فراموش نکرد که قطر هميشــه يک دولت «ابنالوقت» در عرصه بينالمللی بوده اســت. درهمينحــال میتوان با ســاير دولتهای مهم عرب از جمله مصر ارتباط خوبــی برقرار کرد. میدانيم که عربستان سعودی با قاهره نيز اختلافاتی جدی دارد و هرچند سعی میکند اين اختلافات را لاپوشانی کند؛ اما هنوز قادر به رفع و حل آنها نشده است. در پايان شايان ذکر است که شخصيتی مانند عبدالله نوری يکی از آن کسانی است که در غياب هاشمیرفسنجانی میتواند کانالهای ارتباطی خوبی با جناح بهاصطلاح کبوترها در عربســتان برقرار کند، زيرا از گذشته مراودات خوبی با نايف بن عبدالعزيز، پدر مرحوم اين خانواده داشت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.