تحلیل یک موقعیت ناگزیر!

Shargh - - هنر -

مهرداد حجتــی:

زمانی که خبــر حمایت یک خواننده رپ از کاندیدای اصولگرا در رسانهها منتشر شــد، کمتر کسی میتوانســت آن را باور کند! اما با انتشار عکس و ویدئوی آن دیدار، دیگر هیچ تردیدی باقی نماند که آن خبر حقیقت دارد. بهراستی چرا خبــر تا این حد بهــتآور به نظر میرســید؟ برای بررســی آن باید به ســال ۵۷ بازگردیــم؛ به همان سال که گروهی از انقلابیون بر آن شدند تا با بخش عمدهای از هنرمندان فعال پیش از انقلاب به شکل قهری رفتار کنند. این گروه از انقلابیون که عمدتا از لایههای سنتی جامعه بودند، تا وقوع انقلاب با هر نوع هنر پرمخاطبی – بهاستثنای خوشنویسی - قهر بودند. همین سبب بســیاری از نگرانیها در میان هنرمندان شده بود که آیا در صورت برسرکارآمدن چنیــن گروهــی هنر تعطیــل خواهد شــد؟ پس آینده آنها چه خواهد شــد؟ آیا آنهــا میتوانند به فعالیتشــان ادامه دهند؟ این نگرانی ادامه داشت تا آن روز تاریخی کــه رهبر انقلاب، در بدو ورود در بهشــت زهرا تکلیف سینما را یکسره کرد. او گفت: «ما با سینما مخالف نیســتیم. با فساد مخالفیم». رهبر انقلاب تکلیف سینما را روشن کرده بود. حالا سینماگران با خیال آسوده میتوانستند به کار خود ادامه دهند، فقط به این شــرط که مراقب مفسده باشــند، اما در آن زمان تعبیری که از این ســخنان شــد این بود که امام خمینی با هنر مخالف نیست با صورتی از هنر مخالف اســت که مفســدهانگیز اســت. در آن میان اما موسیقیدانان و خوانندگان هنوز تکلیفشان روشن نبود. انقلابیون فقط گونهای از موســیقی را میپسندیدند که بیشــتر به مارش نظامی شبیه بود. هرچند «سرودهای انقلابی» هم مــورد توجه بود؛ البته بیشــتر ازآنرو که مخاطبان گسترده داشت. گونههای دیگر موسیقی به محاق رفته بود و چندان مجال بروز نداشــت. همان گروه از انقلابیون به گونههای دیگر موســیقی، بهمثابه «مطرب» نگاه میکردند و آن را برای جامعه مضر میدانســتند. گروه پرشــماری از خانواده موسیقی بهناچار خانهنشین شدند و دســت از کار کشیدند. پــس از پیــروزی در ۲۲ بهمن، انقلابیــون رادیو و تلویزیون ملی ایران - نام ســازمان تا آن زمان - را در دســت گرفتند. آنچه در آرشــیو مانده بود همه از تولیدات پیش از انقــلاب بود. بهناچار انقلابیون دســتبهکار شــدند تا آنتن را با تولیــدات تازه پر کنند. گونهای تازه از موسیقی متولد شد؛ موسیقی نوظهوری که نه پاپ بود و نه سنتی. الگویش هم شد ســرودی که امام خمینی تأیید کرده بود. سرود «شهید مطهر» از ســاختههای احمدعلی راغب با صدای خوانندهای نوظهور به نام «گلریز»! او برادر یکی از معروفترین خوانندگان موســیقی ســنتی ایران بــود که پــس از انقلاب - بــه دلیل حضور پررنگش در تلویزیون پیــش از انقلاب - غیرمجاز اعلام شــده بود. گلریز برادر کوچک اکبر گلپایگانی معروف به «گلپا» بود! حالا کمکم میشد گفت که تکلیف موسیقی هم مثل ســینما روشن شده بود، چراکــه رهبر پرنفوذ انقلاب در دو اظهارنظر، دو اثر را از دو هنر پرنفوذ برگزیده بود؛ فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی بر اساس کتاب «عزاداران بیل» نوشــته غلامحسین ساعدی برای ســینما و سرود «شهید مطهر» ساخته احمدعلی راغب بر اساس شعری از حمید سبزواری و خوانندگی «گلریز» برای موسیقی!

اما همانطور که ســینما از نوگرایــی بازنماند، موســیقی هم از نوگرایی بازنماند. هرچند ســینما دســت بازتری برای تحول داشت. سالها گذشت و موســیقی زیرزمینی بیتوجه به موسیقی رسمی صداوســیما به کار خود ادامــه داد تا «دوم خرداد ۷۶». در دوم خرداد ۷۶ بهیکباره در همه حوزهها ولولهاي پدید آمد. همهچیز دســتخوش تغییر شد از جمله موســیقی. حالا بسیاری که تا پیش از دوم خرداد مجال بروز و ظهور نیافته بودند، این امکان را یافته بودند که استعداد خود را به صحنه بیاورند. گونههــای مختلف موســیقی مجال طرحشــدن یافتنــد، امــا در همان ســالهای اســتقرار دولت اصلاحات - پس از دوم خــرداد ۷۶ - همان گروه انقلابیون سنتگرا که سالها با موسیقی کنار نیامده بودند، از آزادی پدیدآمده برآشفتند و فریاد مخالفت برآوردند. در نهایت رئیسجمهور را وادار به تغییر وزیر ارشــاد کردند! این گروه کمشــمار اما پرفشار، هیچگاه در طول این ۳۸ سال نتوانسته با موسیقی کنار بیاید. آنها همواره نگران مفسدهای هستند که ممکن است از درون این هنر بیرون بیاید! ازهمینرو از موسیقی تابویی ساختهاند که عبور از آن را برای هر مســئولی پرهزینه میکند، اما غافل از روزی که خودشان به آن نیاز پیدا خواهند کرد! تابویی که در طول سالها با دستهای خود ساخته بودند را باید پیش چشمان هزاران هوادار میشکستند! بیتوجه به این وجه ماجرا کــه این اتفاق - عکس یادگاری کاندیــدای اصولگرا با خواننده جنجالی رپ - نه از سر جبران رفتار گذشــته که بیشتر برای چنگزدن به یــک موقعیت تازه بوده اســت؛ اتفاقی که قرار نیست در رفتار همان انقلابیون سنتگرا با موسیقی تغییری پدید آورد. اهل موســیقی ایــن نکته را به ظرافت دریافتهاند که عکس یادگاری یک روحانی بلندپایه با یــک خواننده جنجالــی رپ به معنای آشــتی همفکران ایشان با موســیقی نیست. آنها همچنین دریافتهاند، آن عکس و آن دیدار قرار بوده فقط یک کارکرد داشــته باشد؛ کارکردی انتخاباتی برای جذب رأی بیشتر! آیا این خواسته محقق شد؟!

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.