احیای دوباره اوپک

Shargh - - اقتصاد - محمد ابراهیمی . کارشناس نفت

اواخــر نوامبــر ســال گذشــته میلادی بــود که کشورهای عضو سازمان صادرکنندگان نفت )اوپک( بــا توجه بــه وضعیت نابســامان آن روزهــای بازار نفت، تصمیم گرفتند میــزان تولید خود را روزانه 1.2 میلیون بشــکه در روز کاهش دهنــد؛ تصمیمی که موافقت با کاهــش تولید روزانه 600هزاربشــکهای ســایر صادرکنندگان غیراوپکی نفت را هم به همراه داشت تا بارقههای امید بر بازار روبهافول نفت بتابد. اثرات تصمیم تاریخی اوپک از سه منظر قابل بررسی بــود؛ اول اینکه با وجود توافق اعضا بر کاهش تولید از ژانویه 2017، جو روانی ایجادشــده بلافاصله مؤثر افتاد و قیمت نفت در بازارهای جهانی افزایش یافت. اثر دوم این توافق که با روند مثبت اجرائیشــدن آن و پایبندی پذیرفتنی کشــورها )یعنی پذیرش کاهش تولید( همراه شــد، باعث شــد دغدغه کشــورهای صادرکننــده که عمدتــا معطوف بــه فزونی عرضه بر تقاضا بــود، «تا حدی» مرتفع شــود.اما مهمترین ثأثیر این توافــق، کاهش تولید از دیدگاه بســیاری از صاحبنظران «احیای مجدد اوپک» پس از ســالها انفعال در بازار جهانی نفت بود.با وجود نشــانههای مثبــت بازار، پایبندی اعضا بــر رعایت برنامه کاهش تولیــد از ابهامات جدی تحلیلگران بود. نشــانههای مثبت در مقابل سوءسابقه کشورهای اوپک - حداقل از ســال 2008 به بعد _ در زمینه اجــرای تعهدات، فضایــی آکنده از بیم و امید بر بــازار حاکم کرده بود. امید به کاهش تولید و موازنه بیشــتر عرضه و تقاضا و درعینحــال نیز فضــای بیمآلودی از اجرانشــدن تصمیمات و متعاقب آن شکســت ســنگینتر برای اوپک و سقوط یکباره قیمت جهانی نفت خام وجود داشت.اما گذر زمان نشان داد جنبههای مثبت فضای آنروزها، قویتــر از نگرانیها اســت و گزارشهای منتشرشــده ســازمان کشــورهای صادرکننده نفت، حکایت از آن داشــت که در پایان زمان شــشماهه کاهش تولیــد، پایبندی صادرکننــدگان عضو اوپک، روســیه و ســایر بازیگران مهم به اندازه پذیرفتنیای بوده است.طبق گزارشهاي رســمی، تثبیت قیمت نفت در ســطح بالای 50 دلار در این دوره، وضعیت درآمدهــای کشــورهای تولیدکننــده را )کــه اغلب وابستگی شــدید به درآمدهاي نفتی دارند( تا اندازه زیادی پایدار کرده اســت.این تثبیــت قیمتها که با وجــود تهدیدهای بالقوه ماننــد افزایش ذخایر نفتی ایالات متحده آمریکا و تولید نفت شــیل ایجاد شــده بــود، اوپکیها را مجاب کرد تا در ســایه همگرایی و درک شرایط بازار، صدوهفتادودومین نشست خود را با محوریت تمدید طرح کاهــش تولید آغاز کنند.اما نشست اخیر کشورهای صادرکننده نفت عضو اوپک، این بار نشانی از تنشها و اختلافات جلسات قبلی را نداشــت و اکثریت اعضا بر لزوم تمدید توافق کاهش همنظر بودند و شــاید عمدهترین موضوع بحثشده میان کشــورها، مــدت تمدید طــرح بود.تعدادی از کشــورها پیشــنهاد تمدید 9ماهه کاهــش تولید را ارائه کردند، عدهای هم بر ســناریوی اولیه که همان اســتمرار طرح برای شــش ماه بود، تأکید ورزیدند و زمزمههایی نیز درباره تمدید یکساله توافق بهگوش رســید.در چنین شــرایطی بــود که پیشــنهاد تمدید توافقات نشســت 171 اوپک با امید به پایبندی اعضا و کاهش تولید سایر کشورهای تولیدکننده در جلسه 172 وزرای نفت و انرژی مورد توافق قرار گرفت تا به شرط حفظ این کاهش تولید و استمرار همکاری سایر کشورهای تولیدکننده، قدری بیشتر از فزونی عرضه بر تقاضای نفت خام در جهان کاسته شود.

شــاید نگاه برخــی کارشناســان مالی بــر اثرات اقتصادی تصمیم کشــورهای عضو اوپک و تغییرات قیمــت جهانی نفت خام متمرکز شــود؛ اما بیشــتر تحلیلگــران حوزه انرژی، وجه غالــب چندماهه این حوزه را بازگرداندن خون تازه به شــریانهای حیاتی این سازمان بینالمللی نفتی دانسته و این همسویی در این ســطح و اتفاق نظر در این انــدازه را رویدادی کمنظیر قلمداد میکنند. اتفاقی که با وجود کســری شــدید بودجه اکثــر اعضا، بهویژه کشــورهایی مانند عربســتان سعودی و آمادگی کشــورهایی مثل عراق برای افزایش تولید خود، اتخاذ شد و عزم اوپکیها بر بازگشت عقلانیت به این سازمان نمایانتر و بازگشت به اصالت و روح اوپک را تسریع کرد.بههرحال، آنچه در تحلیل تمام این تحولات عرصه انرژی جهان محل توجه فعالان داخلی قرار دارد، بازگشت سقف تولید نفت کشور به ســطح قبل از تحریمهای بینالمللی است. امری که علاوه بر دستاوردهای جهانی توافق اوپک برای تکتک اعضا، مزیت ویژهای را نیز نصیب ایران کرد که همان الزامنداشــتن کشور به کاهش یا توقف تولید در ســطوح پایینتر اســت.این دستاورد بزرگ که مصداق بازستاندن حقوق ازدسترفته ایران بود، در جلسه 30 نوامبر سال 2016 بنا نهاده شد و در جلسه اخیر نیز با تأیید سهمیههای تولید هر یک از اعضا، تنفیذ شــد تا با بهرهگیری از دیپلماسی نفتی و همت صنعتگران داخلی، فرصتی مناســب برای تثبیت تولید نفت کشــور و بازپسگیری سهم بازار در اختیــار دولت قرار گیرد. فرصتی که با طرحهای مطالعاتی جاری در صنعت نفت و با اتکا به جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی، این موقعیت را برای کشور فراهم میکند تا به مرور جایگاه ایران را در سیاستگذاریهای کلان اوپک پررنگتر کرده و طبیعتا قــدرت چانهزنی کشــور را در حوزههای مرتبط با انرژی و نیز عرصههای سیاسی و اقتصادی افزایش دهد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.