سناریوی تعیینشده در ریاض از بحرین کلید میخورد

Shargh - - جهان -

اردشــیر زارعیقنواتــی: تحــولات منطقــه خاورمیانه در عین پیچیدگی درباره اهداف متناقض بازیگــران، تنشهــای ژئوپلیتیک، تنــوع بازیگران منازعهجو، مبارزه بر ســر حوزههــای نفوذ، نقض حاکمیتهای ملی به وســیله قدرتهای منطقه و بینالمللــی، اراده بیرونی برای تغییر در مرزهای کنونی، ارتباط ثروتهای عظیم عربی با کارتلهای تسلیحاتی و نفتی چندملیتی، پیوند حکومتهای اســتبدادی با هژمونهــای بینالمللی برای حفظ قدرت نامشــروع خویش، دوقطبیشدن منطقه و بهطورکلی منازعات تاریخی حول گوناگونی مذهب و قومیت، همواره تنشآلود بوده است.

در ایــن محیــط کــه زمینــه بحران بــه لحاظ تاریخی همیشــه وجود داشته است، چنانچه اراده همسایگان به جای تعامل و همزیستی جای خود را به تقابــل و منازعه بدهد، نهتنها از دامنه بحران کاســته نمیشــود؛ بلکه طبق همیــن رویهای که هماکنون در منطقه جاری است، «تشدید منازعه» تبدیل به یک راهبرد حاکمیتی خواهد شد که مولود فجایع جدید هم خواهد بود.

خاورمیانــه جدیــد که بعــد از جنــگ جهانی اول با فروپاشــی امپراتــوری عثمانی در چارچوب مرزهای موسوم به «سایکس–پیکو» تولد یافت، از همان ابتدا به دلیل همین نگاه اســتعماری درون خود عوامل بیثباتی را حفظ کرده و فورماســیون ژئوپلیتیک آن در وضعیت «آنارشــی» رقم خورده بود. بههمیندلیل خاورمیانه معاصر با عقبافتادن از قافلــه تمدنــی هم چنــان در چنبــره منازعات پایانناپذیر حبس شــد و بسیاری از دولت–ملتها حتــی از ابتداییترین مؤلفههــای حکمرانی مدرن محروم هســتند. این بیثباتی بنیادین بهویژه درباره کشورهای عربی منطقه نمود بارزتری دارد و مفهوم «امــت عربی» بهترین تفســیر برای نبــود دولت– ملتهای مدرن خواهد بود. نفوذ شبهاســتعماری کنونی هژمونهای بینالمللــی ازجمله آمریکا در حوزه ژئوپلیتیــک خاورمیانه همــواره این منطقه را تابــع رقابتهای بینالمللی کرده اســت و مانع اصلی بــرای برونرفت از این دایره بســته تجاهل و اســتبداد میشــود. در روزهای اخیر بعد از سفر «دونالــد ترامــپ»، رئیسجمهــوری آمریــکا به عربســتان و دیدار با سران کشورهای منطقه عربی نه تنها برای ثبات منطقه نبــود؛ بلکه حتی در فاز منطقه منازعات را تشدید و در فاز ملی نیز متحدان عربی با حاکمیتهای غیردموکراتیک را تحریک به سرکوب منتقدان خود کرد. در ناآرامیهای روزهای اخیر در بحرین که به بهانه صدور حکم یک ســال حبس شــیخ «عیسی قاســم» و اعتراض و تحصن حامیــان او، اطراف خانه این روحانــی بروز کرد، با هجوم خشــن نیروهای امنیتی در روزهای دوشنبه بیستودوم و سهشنبه بیستوسوم ماه می تاکنون گفته میشود پنج نفر کشته و دهها نفر هم زخمی و بازداشت شــدهاند. نکته جالب و مهم دراینباره هم زمان تقریبی خشونت به کار گرفتهشده از سوی پلیس و نیروهای امنیتی بحرین درست سه روز بعد از نشست سران کشــورهای عربی با دونالد ترامپ بوده اســت. از طرف دیگر بــه دلیل ارتباط بحران بحرین بــا منازعه بین محور عربی بــا ایران، دقیقا در راســتای همان پیام ترامپ برای حمایت از این کشــورها در مقابله با تهران هم بوده است. آنچه در دو روز گذشته حول تأیید و تکذیب خبرهایی که درباره مواضع قطر هم عنوان میشــود، در همین چارچوب تفسیر میشــود. خبرگزاری رسمی قطر از قول امیر این کشور شیخ «تمیم بنحمد آلثانی» گزارشی را منتشــر کرد که حتی در خبرگزاریهای دیگــر ازجملــه خبرگــزاری العربیــه نیــز بازتاب وســیعی داشــت؛ مبنی بر اینکه «ایران یک قدرت اسلامی اســت و عقلانیتی در دشمنی با آن وجود نــدارد». تمام این تحولاتی کــه در چند روز اخیر و پس از نشســت ریاض اتفاق افتاده اســت، بدون تردید حلقههای یک زنجیر هستند که از یک طرف درصدد تشدید منازعه با ایران است و از طرف دیگر فشارآوردن به کشورهایی که خیلی تمایلی به ورود به این منازعه ندارند. برخلاف نشستهای نمایشی پیشــین اعراب منطقــه گویا این بار موضع بســیار جدیتر از همیشه است. از یک طرف بحث حدود 400 میلیــارد دلار قــرارداد نقد و قــول هزارو صد میلیارد دلار سرمایهگذاری در صنایع آمریکا مطرح اســت و از طرف دیگر مأموریت ویژه دونالد ترامپ برای بازسازی «هژمونی» آمریکا در سطح جهان و بهویژه منطقه خاورمیانه مدنظر قرار گرفته اســت که نباید به راحتی از کنار آن گذشــت. این شــدت عملی که مأموران امنیتی علیه حامیان شیعه شیخ قاســم انجام دادهاند، بیش از آنچه تابع معادلات داخلــی این جزیره کوچک باشــد، بدون تردید یک عمــل تحریکآمیــز و به صورت دقیقتــر یک تله برای کشــاندن پای ایران به یک منازعه منطقهای جدید اســت که این بار میتواند در صورت اشتباه محاســبه، تهران را در مظان اتهام دخالت در امور کشــورهای عربــی همانگونه که بــه صراحت از سوی ترامپ و شیخ ســلمان بر آن تأکید شد، قرار داده و زمینه را برای اهداف شــوم توافقشده بین آمریکا و محــور ارتجاع عربی قــرار دهد. هرگونه اقدام و اعتراضی دربــاره تحولات بحرین تنها باید از مجرای دیپلماسی و مدیریت وزارت امور خارجه ایران دنبال شــود و اجازه دخالت به ســایر نیروها داده نشود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.