حسین علیزاده و نسل ما

Shargh - - هنر - نگار بوبان

حســین علیزاده را نسل ما چگونه ميشناسد؟ نســلی که در کودکی، آثــار او را از کانون پرورش فکــری و بعد با مرکز حفظ و اشــاعه و باز بعد از آن در چاووش ميشــنید، ميآموخت، ميخواند، شــاید مينواخت و حتما ميزیســت. نســلی که نوجوانیاش را بــا ترکمن، شــورانگیز، راز و نیاز، نینــوا، ســرودهای آذربایجان و هجرانی شــکل مــيداد و در جوانی، دنیایش را با تنوع بینظیری از محتــوای موســیقی علیــزاده ميســاخت و ميپرورد کــه در تکنوازیهایــش روی صحنه، گروهنوازیهــا و ترکیبهــا و رنگآمیزیهــای تا آن روز شنیدهنشــدهاش از آواز و ســازهای ایرانی و موســیقیهایش بــرای فیلم آفریده و شــنیده ميشد. مجموعه آثار او که این دنیا را برایمان هم ميســاخت و هم پیوســته از مرزهایش به بیرون ميگســترد، زیادتر از آن اســت که حتی فهرست گونههایش را بتوان ســریع در ذهــن آورد؛ زیاد و آنقدر متنوع که پشت ســر هم گوشدادنشان از شگفتی ترسآور میشود. چطور میشود یک نفر همه ایــن صداها و نغمههــا و در واقع این همه دنیــای متفــاوت و رنگبهرنــگ را در درون خود زیسته باشــد؟ ميگویم زیسته باشــد، چون یقین دارم تکتــک آنها حاصــل درهمآمیــزیِ میراث آموختهاش با عشــق جبلی درونش، یافتههایش و یک تجربه زیســته واقعی اوست؛ مانند حالی از شــیدایی، تب و هذیان که به نقل از خودش در قطعه ترکمن به آفرینش رسید.

اما مگر کار هنر و هنرمند چیست؟ شاید پاسخ این سؤال به تعداد و تنوع آفرینشگران و مخاطبان هنر باشــد؛ اما برای من تعریفش ساده است: کار اصلی هنرمند کشــف اســت و ثبت و بازآفریدن آن کشف؛ کشــفِ یک آن، یک فکر، یک احساس، یــک موقعیت، یک فضا، یک ســاختار، یک خیال، یک کُنجِ نامکشــوف، یک موجــودِ فعا ناموجودِ تخیلی، یک جهان ذهنی. البته هنرمند برای اینکه بتواند آنِ کشفشدهاش را با دیگران شریک شود، به چیزی کــه قدیمتر صنعت ميگفتند، نیاز دارد: ابزارهــا و مهارتهایی که برای ثبــت و بازگویی آن کشــف یا چنانکه بعضیها نامش ميدهند؛ آن الهام، در دســت دارد و هرچه دستش از آنها پرتر، بازآفرینیاش به آنچه ميخواسته نزدیکتر. آنکــه صنعتِ کار را خوب میداند و اهل کشــف هم هست، اگر عاشق هم باشد، دیگر ناگزیر است. ناگزیر است از بازآفریدنِ درونش در بیرون. ناگزیر از شــریککردن دیگران در دنیایی که بر او گذشته یا او از آن گذشــته است و ناگزیر است از گسترش مرزهایش بــه فراخور آن دنیاها که بعید اســت ناموجــود را موجودکردن در محــدوده مرزهای پیشین.

شاید همین نکته باشد که به سهو بعضی را با واژه نوآوری به گمراهــی برده؛ غافل که نوآوری هدف نیست؛ اتفاقِ ناچار است برای بازآفریدنِ آن یافته، آن کشف، آن الهام؛ وقتی چیزی دیدهای که پیش از این نامی نداشــته که پیش از تو کسی آن را به نامی نخوانده اســت. اما هــر بازآفرینی هم حتما با اندوختههای قبلی ممکن ميشــود. هیچ کاشفی بی هیچ پیشــینه و اندوختهای نمیتواند بود و کشفی نمیتواند کرد.

کار هنرمند کشف آنهاست در درون و خلقشان در بیرون برای دیگرانی کــه با آثار او آن دنیاها را آرام آرام و شــاید خیلی با تأخیر تجربه ميکنند و حتی شاید سالهایی بســیار دیرتر فقط بخشی از آن را فهمیده و زیســته باشند. اما این دیگران، کم یا بیش، دیر یا زود دنیایشــان را با آثار او به شکلی دیگر ســاختهاند و در مرزهای گسترشیافته او که در ابتدا غریــب مينمود، به واقع زندگی ميکنند؛ زندگیِ ذهنی و احساســی و درونــی. هنرمندِ این گونه، معمار یا خالق بخشی از دنیای دیگران شده اســت؛ دنیایی که بزرگیاش به تناسب گستردگی مرزهای اوســت. شــاید هم به همین سبب است کــه جدیدترین و پیگیرترین طرفــدارانِ خاقترینِ هنرمندان، همیشــه تند و تیزترین منتقدان اویند. زندگــی در دنیایی کــه هنرمند بــرای آن دیگران ســاخته، یک واقعیت اســت؛ یک واقعیت کاما جدی. کیست که از زندگی در یک دنیا و ناخوشایند یافتن گوشــههایی از آن، پیش خالقش شــکایتی نبرده باشد؟

حســین علیزادهای که نسل من ميشناسد، در تمام این سالها نه تنها هیچگاه از کارش نکاسته و نکاهیده و پیوســته موسیقی آفریده است؛ بلکه همیشه به عشــقش به موســیقی و نیز به آنچه به عنــوان نقش هنرمند موســیقیدان در جامعه ميشــناخته، پایبنــد بــوده و در کنــارش هرچه ميتوانســته برای آموزش و پــرورش جوانترها کرده اســت. اما به گمان من مهمتــر از هر چیز، حسین علیزاده موسیقیدانی است که دنیایی دیگر ســاخت؛ چنانکه یک هنرمند ميســازد. دنیایی که دوســتدارانش اغلب از آن با مثــال راز نو یاد ميکننــد. اما قطعــا بههیچوجه بــه آن منحصر نیســت. دنیایی کــه از کودکی تا اکنــون که دیگر میانسال شدهایم، با ماست و مرزهای گستردهاش اکنون سرزمین زندگی شــخصی و موسیقاییمان شده است. سرش سبز و دلش خوش باد!* *به یاد این مصراع حافظ: ســرت ســبز و دلت خوش باد جاوید

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.