نان به نرخ حاشيهنشيني

Shargh - - اقتصاد -

بــه هــر روی، داســتان حاشيهنشــينی يكــی از پيچيدهترين و پردامنهترين مســائلِ جوامعِ شهری در جهان است. در حال حاضر يک ميليارد نفر از ساكنان كره خاكی را حاشيهنشــينان شهرها تشكيل میدهند و دولتهــای زيــادی با اين مســئله دســتوپنجه نرم میكنند. ايران بيش از 50 ســال اســت كه با اين موضوع مواجه اســت و تاكنون، هيچگونه اجماعی برای رويارويی با آن در سطح سياستگذاری ملی چه پيش از انقلاب و چه پس از آن حاصل نشدهاســت. رويكردهای متفاوتی برای مواجهه با اين پديده وجود دارد و بــهكار گرفته شــدهاند. اينهــا، از رويكردهای استالينيستی مبنی بر تراشيدن زمين و تخريب تمامی ايــن ســكونتگاهها گرفته، تــا رويكردهــای امنيتی مبتنی بر مجرم بودن حاشيهنشينان و جرمخيز بودن ســكونتگاههای آنان را شــامل میشــوند. از سوی ديگر رويكردهای حمايتی و تحت پوشــش قراردادن ايــن افراد نيز وجود دارد كــه از قضا در ايام انتخابات اوج میگيرد. اما هيچكدام از اين رويكردها به مسئله اصلی آنان نزديک نمیشــوند. مســئله اصلی آنان هويت، به رسميت شناختهشدن و بازگشت به اجتماع اســت. وقتی آنان به رسميت شــناخته شوند، آنگاه امكان جلب و جذب در جامعه و خلق ارزشافزوده و انباشت سرمايه اجتماعی و مادی را خوهند يافت. آنــان نه مهجورند كه نياز به قيــم و نه بيگانهاند كه نياز به مراقبت داشته باشــند. آنان دقيقا شهروندان همين كشورند؛ با تمام حقوق و مسئوليتهای ناشی از شــهروندی. البته به دليل شرايط فقر محيطی كه دارنــد، نيازمند توجه و حمايت بيشــتر هســتند، باز نه بــه عنوان متكــدی و نه به عنوان بیسرپرســت بلكــه به عنوان دريافت تبعيــض مثبت براي جبران عقبماندگــی و پركردن فاصله طبقاتی ايجادشــده بين اين سكونتگاهها و ساير شهرها. بنابراين، رويكرد اصلی ما رويكرد انضمام حاشــيه به متن اســت به نحوی كه حاشيهای باقی نماند و همه جزئی از متن باشند. سياســت ما، مطلقا عدم «طرد» exclusion() و جــذب و انضمام مطلق inclusion() اســت.گفتن اين سخن ساده اســت ليكن، عملكردن به آن بسيار سخت. سختی آن هم از اينجا ناشی میشود كه تمام نظام ديوانســالاری ايران از بالاترين سطوح گرفته تا مركز و پايينترين سطوح در شهرستانها و همچنين از قوه مجريه گرفته تا ســاير قوا، در برابر چنين سياستی مقاومــت دارند. سياســتِ عدمِ مشروعيتبخشــی و يا حتی بیتصميمیِ تاريخی، سياســتی اســت كه بيش از 50 ســال اســت همگان به آن خو گرفتهاند و تغيير آن با مشــكل جدی مواجه است. كارِ بزرگی كه در ايــن دوره تا اين تاريخ انجــام گرفت، تصويب ســند ملی بازآفرينی شهری در شــهريور سال 1393 بود. بر اســاس اين سند، ستاد بازآفرينی شهری شكل گرفت و متعاقب آن، جلسههای منظم ستاد درمركز بــا حضور وزير راه و شهرســازی و نمايندگان بيش از 19 دســتگاه اجرايی و همچنين در تمام اســتانها با حضور اســتاندار و يا معــاون وی و نمايندگان همين 19 دستگاه و به همين ترتيب درتمام شهرستانها به طور مرتب تشكيل شد. در اين ستاد، مديريت شهری و شهرداریها به جد بهكارگرفته شدهاند و ميدانداری عمليات اجرايی با آنها اســت. بيش از دو سال است كه اين جلسهها در سه سطح مذكور در حال تشكيل اســت و تقريبا برای اولين بار در كشــور فهم مشترک در ايــن ارتباط در ســطوح مختلــف در درون نظام ديوانســالاری ايران بهوجود آمده است كه دستاورد بســيار بزرگی اســت.گزارش اجرايی اقدامات بسيار تفصيلی خواهد بود ليكن، ركن اقداماتِ صورتگرفته، تقسيم ســكونتگاهها به محلاتِ مشخص و در عين حال در ارتباط ساختاری با مادرشهرها است تا امكان شــكلگيری حس همبســتگی اجتماعی در ســطح كوچكتريــن واحد ســكونتگاهی بين افــراد فراهم آيد و همچنين امــكان ايجاد فضاهای عمومی چون مدرسه، خانه محله، بازار، مسجد، ورزشگاه، درمانگاه و فضاهايی از اين دســت كه امكان ايجاد پيوســتگی و همبســتگی اجتماعی را بين افراد شــكل میدهد، فراهم آيد. از سوی ديگر، حل مسائل حقوقی مالكيت بر اراضی و پشتيبانی براي دسترسی افراد به تسهيلات بانكی محور عملياتی ديگری اســت كه مورد توجه اســت. محور عمليات سوم، ايجاد تأسيسات زيربنايی و تنظيم شــبكه معابر و اقدامات ديگری از اين دست اســت كه از حوصله اين يادداشــت خارج است.در پايان تأكيد اين يادداشت بر اين نكته است كه راهكار اساسی حاشيهنشينی در ايران فراخوانی و انضمام اين خيل عظيم جمعيت و سكونتگاهها به شهرها است به نحوی كه كسی خارج از متن باقی نماند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.