عربستان چطور آمریکا را بازی داد

Shargh - - جهان - فرید زکریا

حادثه انفجار تروريســتی در شــهر منچســتر انگلســتان بار ديگر به ما تلنگر زد که تهديد تروريســم اســلامگرايان افراطی را جــدی بگيريم. البته ســفر رئيسجمهور ترامپ به خاورميانه نيز يک بار ديگر نشان داد چگونه کشوری که در گسترش تروريسم نقشی کليدی دارد يعنی عربستان میتواند از پذيرفتن مسئوليت گسترش تروريسم شانه خالی کند. درواقع، ترامپ بهنظر دست عربستان را در منطقه باز گذاشته است.

واقعيتهــا بر هيچکس پوشــيده نيســت. برای نزديک بــه پنج دهه، عربستان ســعودی، نسخهای تنگنظرانه، افراطی و متعصبانه از اسلام که تقريبا در هيچ جای ديگری به کار گرفته نمیشود را در سراسر جهان اسلام گســترش داده است. اسامه بنلادن ســعودی بود و همچنين ۱۵ نفر از ۱۹ تروريســت ۱۱ ســپتامبر. همچنين به لطف يک ايميل فاششده از هيلاری کلينتون، وزير امور خارجه سابق ايالات متحده، میدانيم در سالهای اخير دولت ســعودی در کنار قطر «حمايتهای مالی و لجســتيکی هنگفتی از ]داعش[ و ديگر گروههای ســنی تندرو در منطقه» به عمل آورده اســت. سعودیها دومين گروه پرجمعيت در داعش را تشکيل میدهند و براساس برخی گزارشها، بيشترين تعداد را در عملياتهای داعش در عراق تشکيل میدهند. از اين گذشــته، پادشاهی سعودی در اتحادی تاکتيکی با القاعده در يمن به ســر میبرد. داعش باورهای خود را از نســخه وهابی عربستان سعودی از اسلام میگيرد. همانطور که امام جماعت پيشين مسجدجامع سعودی سال گذشته عنوان کرد، داعش «از اصولی که در کتابهای ما آمده است، سوءاستفاده میکند... ما نيز از همان اصول پيروی میکنيم ولی آنها را به شيوهای تلطيفشده به کار میبنديم ». با چنين اوصافی به نظر تا زمانی که داعش موفق به نگارش کتابهای خود برای مدارس نشــود، از برنامه درسی عربستان سعودی بهره خواهد جست.

از ديگر سو، سرمايه سعودی در حال دگرگونکردن اسلام اروپايی است. گزارشهای امنيتی افشاشــده در آلمان نشــان میدهد خيريههای وابسته به دفاتر دولتی عربســتان ســعودی، قطر و کويت، با هدف ترويج نسخهای بنيادگرايانه و متعصبانه از اســلام را در سراســر آلمان اقدام به تأمين مالی مساجد، مدارس و وعاظ میکنند. در کوزو، کارلوتا گال، خبرنگار نيويورکتايمز، از وضعيتی گزارش میدهد که در آن يک ســنت ۵00 ساله از اسلام ميانهرو در حــال نابودی اســت. او دراينباره مینويســد: «از پايگاههايشــان، وعاظ تعليمديده در عربســتان سعودی اصول وهابيســم را تبليغ میکنند: برتری قانون شريعت در کنار ايدههای تکفيری و اسلام جهادی خشونتآميز، کشتار مســلمانانی که به خاطر عدم پايبندی به اين تفســير از اسلام، مرتد قلمداد میشوند را مجاز میداند. کمکهای خيرخواهانه اغلب به شرط و شروطی انجام میگيرند. به خانواده به شــرطی مقرری ماهانه پرداخت میشود که در موعظههای مســاجد شرکت کنند و به زنان نيز به اين شرط که حجاب بر سر کنند». بااينحال، دولت عربستان ســعودی به نظر بسياری از رفتارهای انگشــتنمای خود کوتاه آمده اســت. درحالحاضر اين کشور از سوی يک اصلاحطلب جوان به نام شاهزاده محمدبنسلمان اداره میشود که به نظر میرسد به سبک امير قطر، شيخ محمدبنرشاد آلمکتوم، رويهای عملگرايانه را سرلوحه کار خود قرار داده است. بااينحال، هرچند اصلاحات سعودی به اتخاد تدابير و سياستهای اقتصادی بهتر برای اين پادشاهی انجاميده ولی باعث گسســت از بنيان مذهبی قدرتمندش نشــده است. سخنرانی ترامپ درباره اســلام مختصر بود و بيشتر با قربانيان مسلمان تروريسم اسلامگرايان افراطی همدردی میکرد )برآورد میشود که ۹۵ درصد قربانيان اين حملات تروريستی را مسلمانان تشکيل دهند(. بااينحال، ترامپ تقريبا به هيچ چيزی اشــاره نکرد وقتی گفت: «هرگونــه بحث درباره ريشــهکنکردن اين تهديد بدون اشــاره به دولتی که به اين تروريســتها... بندر امن، پشتيبانی مالی و جايگاه اجتماعی میدهد، کامل نخواهد بود». اما منظور ترامپ نه عربستان سعودی بلکه ايران بود. بااينحال، ايران را مرکز تروريسم جهادیدانستن يک اشــتباه بارز و آشکار اســت. طبق تحليلی از سوی پايگاه دادههای تروريسم جهانی، بيش از ۹4 درصد از کشتارهای صورتگرفته به دست اسلامگرايان افراطی از ۲00۱ به بعد به وســيله داعش، القاعده و ديگر گروههای جهادی سنی صورت گرفته است که ايران نهتنها از آنها حمايت نمیکند بلکه، با آنها میجنگد. تقريبا در تمامی حملات تروريستی در غرب، عربستان دست داشته است و اين در حالی است که هيچ ردپايی از ايران در اين حملات تروريستی ديده نمیشود. در چنين شرايطی، به نظر ترامپ خط سعودی درخصوص تروريسم را در پيش گرفته است که به جای ملامتکردن سعودیها، انگشت اتهام را به سمت ايران میگيرد. به نظر سعودیها با قراردادهای تسليحاتی و کمکهای بلاعوض به يکی از صندوقهای بانک جهانی که ايوانکا ترامپ اداره آن را برعهــده دارد، رگ خــواب مذاکرهکنندگان بیتجربه ترامپ را در دست گرفتهاند. )ترامپ در زمان تبليغات انتخاباتیاش در صفحه فيسبوک خود اينطور نوشته بود: «عربستان سعودی و بسياری از کشورها که به بنياد کلينتون پول دادنــد، میخواهند از زنان برده بســازند و همجنسگرايان را بکشــند. هيلاری بايد تمام اين پولها را به اين کشــورها برگرداند(. خلاصه اينکه سعودیها کلاه گشادی سر ترامپ گذاشتهاند.

ايالات متحده مهر تأييدی بر سياســت خارجی عربستان سعودی يعنی حمله عليه شيعيان و متحدانشــان در منطقه خاورميانه زده است. اين کار واشنگتن را درگير نزاع فرقهای بیپايانی میکند که هيزمی بر آتش بیثباتی منطقــه بوده و روابط آمريکا با کشــورهايی مانند عراق که خواهان روابطی حسنه با هر دو طرف )شيعه و سنی( هستند را بيشازپيش پيچيده میکند. امــا از همــه اينها مهمتر اينکه، ايــن رويه هيچ دردی از تهديد مســتقيم و مداومی که آمريکا از ناحيه تروريســم اسلامگرايان افراطی احساس میکند، دوا نمیکند. انتظار میرفت سياست خارجی ترامپ، آمريکا را در رأس امور قرار دهد، نه عربستان سعودی را.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.