نسیم مهرورزی

Shargh - - جامعه - ابراهیم ایوبی.وکیل دادگستری

ای وای بر اسیری کز یاد رفته باشد در دام مانده باشد صیاد رفته باشد

)حزین لاهیجی( پنجــم خردادماه در تقویم رســمی به نام روز «نســیم مهــر» (حمایــت از خانــواده زندانیان( نامگذاری شــده اســت. شــورای عالــی انقلاب فرهنگــی این تصمیم را در ســال 1388 با هدف جلب توجه افکار و احساســات عمومی نسبت به مشــکلات خانوادههای افراد در بنــد، اتخاذ کرد. مجازات حبس در تاریخ بشــر پیشینهای طولانی دارد و بــا اندکــی تفــاوت، تقریبــا در همه جای دنیا مشــاهده شــده اســت. علاوه بر آثار تاریخی مانند بنــای زندان هارونالرشــید در ناحیه توس خراســان و اثر تاریخی کوه زندان در منطقه تخت ســلیمان آذربایجــان غربی، وجود «حبســیه» یا «زنداننامه»هــا در تاریخ ادب فارســی گواهی بر این مدعاست.

هرچند براساس مبانی حقوق کیفری، اصل بر «شخصیبودن جرم و مجازات » است، به این معنا که کیفری تنها باید نسبت به شخص مجرم اعمال شــود و نه شخص دیگر و با وجود اینکه این اصل در شریعت اســلام دارای سابقه است و از اصول متعــددی از قانون اساســی جمهوری اســلامی ایران )مانند: اصول سيوششــم مربوط به «اصل برائت» و ســيوهفتم «اصل قانونیبودن صدور حکم و اجرای مجازات ») نیز اســتنباط میشــود؛ اما ناخواســته مجازات و محرومیتهای ناشــی از تحمــل کیفــر حبس علاوه بر شــخص مجرم، دامنگیر خانواده و اطرافیان او هم میشود.

در ایران «سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور» بهعنوان نهادی زیر نظر قوه قضائیه مســئولیت نگهداری، اصلاح و پرورش محکومان بــه حبس را بــر عهــده دارد. آییننامــه اجرائی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، «زندان» را اینگونه تعریف میکند: «زندان محلی اســت که در آن محکومانی که حکم آنان قطعی شده است با معرفی مقامات قضائی صلاحیتدار و قانونی برای مدت معین یا به طور دائم به منظور تحمل کیفر، بــا هدف حرفهآمــوزی، بازپروری و بازســازگاری نگهداری میشــوند». براساس آمار منــدرج در ســایت «مرکز بینالمللــی مطالعات زنــدان» http://www.prisonstudies.org(،) در سال 1393 بیش از 225 هزار نفر در ایران زندانی بودهانــد که بــا توجه به میزان جمعیت، ســرانه زندانیان در کشــور 287 نفر به ازای هر صد هزار نفر اســت. این مقدار در مقایســه با ســرانه دیگر کشورها، رقم بالایی محسوب میشود. در دو دهه اخیر درصد رشــد جمعیت محبوســان، بیش از درصد رشد کل جمعیت بوده است.

از زمان شــروع ریاســت آیتالله سیدمحمود هاشمیشــاهرودی بر قوه قضائیــه و با توجه به بینش فقهی ایشــان که نهاد زندان را غیراسلامی میدانستند، تلاشهایي در جهت کاهش جمعیت کیفری از طریــق حبسزدایــی، مجازاتزدایی و در نهایــت قضازدایی آغاز شــد. این کوشــشها، نخســت در قالب بخشنامه و توصیه به قضات بود تا ســرانجام در ســالهای 1392 و 1394 به ترتیب قوانین مجازات اســلامی و آیین دادرســی کیفــری بازنگری شــد و امکان بیشــتری را برای قضات در زمینه تبدیــل یا کاهش مجازات حبس فراهم کرد.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.