خانوادهها قربانی جرم زندانی خود میشوند

Shargh - - جامعه -

شــهرزاد همتی:

«از اول اصلا قرار نبود ماجرا اینطوری پیش بره، اوایل که اصلا از خونه هم نمیذاشتم بچهها بیرون برن، ســرم به کار خودم بــود، به همه گفتم رفته مأموریت، رفته عســلویه کارگری، دختر بزرگ داشتم تو خونه و پسر تازهبالغ؛ نمیخواستم غرورشون جریحهدار بشه. پســرم بعد شش ماه درســش رو ول کرد و رفت کارگری. تا اینکه یکی از همسایهها که داداشش تو زندون رجاییشهر بود، شوهرم رو دید، به صاحبخونهام گفت، رفتن بهش گفتن که شــوهرم مواد مخدر قاچاق کرده و زندانیه، صاحبخونه هــم جوابم کرد، توی محل پیچید، هم شوهرم را از دست دادم هم آبروم رو... تقاص گناهی رو پس دادم که حتی روحم ازش خبر نداشــت». زهره شــالش را کمی جلو میکشد تا موهایش را بپوشاند، بن ماه رمضان را توی دستش مچاله کرده، دوباره میگوید: «میدونی؟ اصلا دنیا انگار با ما ســر ناسازگاری داشت، اینقدر پسرم تو محله خجالت کشید، مجبور شدیم کل محلهمون رو عوض کنیم، اونجا دخترم هم گفت دیگه درس نمیخونه، زندگیمون پاشــید از هم، شوهرم هم گفتن اعدام میشه. واسه نیمکیلو شیشه... به ابوالفضل من نمیدونســتم شیشه داره، اما گناه من این وسط چیه که با نداری و بدبختیش ساختم، الانم به خاطر اون حتی آدما حاضر نمیشن برم تو خونههاشون کار کنم».

زهره، یکی از هزاران زنی است که بار خانواده زندانیان را به دوش میکشد، خانوادههایی که به گفته کارشناسان، عقوبتی سنگینتر از زندانی میکشند و زجرشان تمامی ندارد. راحله ساجدی، مددکار اجتماعی که درحالحاضر آموزش خودباوری بــه خانوادههای زندانــی را در یک مرکز خیریه برعهده دارد، به «شــرق» میگوید: «زندانی بــا وجود همه دردهــا و ناملایمات حبسکشــیدن، اما زندگی رو به روالی دارد، ممکن اســت که حتی عقوبت اعدام در انتظارش باشــد، اما رنجی که خانواده متحمل میشود، مشــکلات مالی نیز بار آن را مضاعف میکند، علاوهبرآن، بازار انگزنی به خانواده زندانیان همیشه داغ اســت و آنها در مظان هرگونه اتهامــی قرار میگیرند». وی افــزود: «زنان خانواده زندانیان برای حل مشــکلات معیشتی و پیداکردن شــغل مناسب نیز دچار مشکلات فراواني میشوند؛ چراکه اکثریت قریببهاتفاق زندانیان از خانوادههای آســیبدیده اجتماعی هستند و در میان این خانوادهها کمتر کسی به سطح تحصیلات قابل قبول یا حرفهآموزی دست پیدا کرده، از طرفی بافت مردسالار این خانوادهها به آنها اجازه نمیدهد که به استقلال زنان فکر کنند و برای همیــن، زن بالاجبار در چرخه معیوب آسیب، گیر میکند و علاوه بر هزینه نگهداری از خانواده، باید به فکر هزینه وکیل برای همســر یا پدر دربند خود، هزینههــای فرد در زندان نیز باشــد و این مســئله برای بسیاری از آنها کمرشکن است».

نرگس و برادر کوچکــش، روی صندلیهای انجمن حمایت از زندانیان مرکز نشســتهاند، نرگس صورت آرام و زیبا و خســتهاش را به کاشیهای زمین دوخته است و برادرش با هیجان کاشــیها را میشمارد، به شماره 43 که میرســد، به نرگس میگوید، بعــد از 43 چند بود؟ نرگس میگوید: 44... دوباره شــمارش آغاز میشــود و نرگس دوباره چشــمهایش را به کاشــیها میدوزد... نرگس حالا چهار ماه است در خانه خالهاش، در ترمینال جنوب زندگــی میکند، مادر و داییاش را به جرم حمل مواد مخدر دســتگیر کردهاند و پدرش نیز سالها پیش ترکشان کرده، نرگس 15ســاله، باوقار و زیباست، اشکان را محکم به خودش میچســباند و میگویــد: «اومدم اینجا واسه مامانم... شــاید برش گردونم خونه. صدای شــوهرخالهم دراومده. از صبح به هوای مدرسه میزنم بیــرون، اشــکان رو هم میبــرم. تو خیابونا هی پرســه میزنیم تا وقت خواب، به اشکان یاد دادم غذا نخوره، تو خیابون چیزی نخواد، شــبا که میریم خونه خالم اونجا شام بخوره... نمیخوام مزاحم کسی باشم، میدونی؟».

روزی برای خانواده زندانیان

بنا به پیشنهاد ســازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشــور و براساس تصویب شــورای عالی انقلاب فرهنگی، روزی، به عنــوان روز ملی حمایت از خانواده زندانیان یا روز نسیم مهر نامگذاری شده است که با هدف توجه بیشــتر عموم به مشکلات این قشر نیازمند و لزوم حمایت همهجانبه از خانواده زندانیان، این روز در تقویم رسمی کشور برابر با 5 خرداد به ثبت رسیده است.

مسئله اصلی که خانواده زندانیان با آن دستبهگریبان هستند، فقر است. مشــکلات اقتصادی حدود صد هزار خانــواده زندانی در کشــور باعث شــده اســت که آمار 70درصــدی خانوادههــای فقیر زندانیــان در گفتوگو با رئیــس انجمن حمایت از زندانیــان مرکز مورد توجه قرار بگیرد. مهــران منتظر، مدیرعامل انجمن حمایت از زندانیان مرکز درباره مشــکلات این خانوادهها میگوید: «مسئله پیداکردن شغل مناسب و تأمین هزینههای مادی زندگی از اساسیترین مشکلات خانوادههای زندانیان در کشور اســت. 70 درصد این خانوادهها از فقر مالی رنج میبرنــد و به همین دلیل، خیرین باید این مســئله را به صــورت جدی مد نظر قرار بدهند ». وی میافزاید : «عدم رسیدگی به مشکلات اساسی این خانوادهها ممکن است مشکلات زیادی را سر راه آنها قرار بدهد؛ به عنوان مثال اگر آنها نتوانند از نظر روحی و روانی مشــکلات خود را حل کنند و همچنین فکری به حال وضعیت اقتصادی و معیشتی خود نکنند، جرم در این خانواده حالت مسری پیدا خواهد کرد ». منتظر با اشاره به اینکه انجمن حمایت از زندانیــان مرکز بدون توجه به جــرم عمد یا غیرعمد به هر خانــواده زندانی که به ایــن انجمن مراجعه کند خدمات ارائه میدهد، بیان کرد: «مشــکلاتی که گریبان خانوادههای زندانیان را میگیرد، چندپاره اســت و آنها برای حل این مشــکلات علاوه بر وجوه مــادی، نیازمند خدمــات مشــاوره روانکاوی و حقوقی نیز هســتند. به همین دلیل اســت که ضرورت ارتقای فرهنگ حمایت از خانواده زندانیان با توجه به اینکه خانواده زندانیان از اقشــار ضعیف و محروم جامعه هستند روزبهروز بیش از پیش احســاس میشــود». وی در ادامه با اشــاره به خدماتــی که به خانوادهها ارائه میشــود، افزود: «یکی از خدمــات انجمن حمایت از زندانیان، مشــاوره رایگان حقوقی اســت که سهشنبهها در دفتر انجمن و هفتهای یک روز در زندان اوین به ملاقاتکنندهها ارائه میشــود. ما حتی برای بعد از آزادشــدن زندانی هم مشاورههای حقوقی داریــم. از طرفــی خوداشــتغالی، کلاسهای مشــاوره و روانکاوی، آموزش خودباوری و آموزشهای دینی نیز از دیگر برنامههایی اســت که برای زندانیان در نظر گرفته میشود .»

فقر و فقر و فقر

منتظر در پایان خاطرنشــان کرد: «مشــکل اصلی خانوادههای زندانیان مســائل اقتصادی است؛ مشکل اصلی این خانوادهها این اســت که چگونه هزینههای مالــی پیگیری کار زندانی خود را تأمین کنند. مســئله دیگری که بســیار با آن مواجه میشــویم، مشکلات خانواده زندانیان در جامعه اســت. مثلا به آنها شغل نمیدهند، بچههایشــان در مدرســه اذیت میشوند، زندانیبودن پدر دختر چندان برای خانواده خواستگار خوشایند نیســت و ممکن است دخترخانم موقعیت ازدواج خود را از دست بدهد. پس مشکلات اجتماعی بعد از مشــکلات اقتصادی، دومین مشــکل بزرگ این افراد است. سومین مسئلهاي که بیشترین مراجعهها را شــامل میشود، این اســت که خانواده میخواهند بدانند آینده زندانی چه میشود، چه روندی در انتظار اوســت و چگونه میتوانند از مشــکلی که درگیر آن هستند، خلاص شــوند». وی در پایان خطرنشان کرد: «افزایــش زندانیان و چندبُعدیشــدن مشــکلات و آســیبهای اجتماعی کمک بیــش از پیش خیران را برای کمک به خانوادههــای زندانیان طلب میکند و ما علاوه بر اینکه از مردم میخواهیم فرهنگ بخشش را در خود تقویت کنند، میخواهیم شــرایط زندانیان و خانوادههــای آنها را نیز درک کنند و خانواده زندانی را نیز مجرم نبینند .»

انجمــن حمایت از زندانیان مرکز در اواســط خیابان ســنایی تهران اســت؛ اگر روزی گذرتان بــه آنجا افتاد، روی صندلی کنار اتاق مشــاوره بنشینید و به حرفهای خانواده زندانیان گوش کنید، این مهمترین کمکی است که میتوانید به آنها بکنید.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.