3 سناریو برای كاخ ثابت پاسال

Shargh - - سیاست -

ســعید برآبادی:

ســه ســال پیش «ثابت پاسال» یک عمارت قدیمی و ناشــناخته بود، افتاده در گوشــهای از جردن گرانقیمت. بســیاری از عابران خیابان ناهید، روحشــان خبــردار نبود که دارنــد از کنــار دیوارهای خانــهای میگذرند که معمارش برای ســاخت آن، از قصر «لو پتی تریانون» در ورسای فرانسه الگو برداشت و پردههایش را از بلژیک ســفارش داد؛ اما حالا اگر نام ثابت پاســال را در شــبکههای اجتماعی جســتوجو کنید، به هزار و یک نام آشــنا و مخفی بر میخورید؛ از چمران، رئیس فعلی شــورای شهر که گفته قرار است ثابت پاسال را به مسجد تبدیل کنیم تا مبل ایران و بانک آینده و سرمایهدار نامآشنایی مانند انصاری که به دنبال تخریب این بناست.

تاریخچه این خانه، پرفراز و نشــیب اســت. فارغ از قضاوتها، حبیبالله ثابت پاســال برای ایرانیها نامی آشناست. او یکی از سرمایهداران بخش خصوصی بود که در 1337 پیشنهاد تأسیس اولین فرستنده تلویزیونی در ایران را به دولت وقت داد و پای تلویزیون را به ایران باز کرد. پس از انقلاب، کاخی که او با شــوکت و جلال ســاخته و تزیین کرده بود، مصادره و زمانی برای زنــدانِ معتادان مواد مخدر اســتفاده شــد؛ اما تا سالها بعد کســی دربــاره گرانترین خانه تهــران هیــچ اطلاعی نداشــت تا اینکــه گروهــی از معمــاران، در رفتوآمدهــای روزانه خود این کاخِ را که در آســتانه تخریب و ســاخت یک آسمانخراش بود، کشف کردند و موضوع به معاونــت وزارت راه و شهرسازی از یک سو و شورای شهر از سوی دیگر رسید. انتشار چنین خبری، طبعا باید پیش از همه ســازمان میراث فرهنگی را خشنود میکرد؛ اما مدیرکل میراث فرهنگی استان تهران همان ابتدای امر از زیر بار ثبت این اثر کنــار رفت تا راه برای تبصرههای تخریبی شهرداری باز شود. در ابتدا قرار بود این خانه به برجی 9 طبقه با تراکم ساختمانی 440 درصد و حداقل ضریب سکونت 50 درصد بدل شود؛ اما پیروز حناچی، معاون وزیر راه و شهرسازی با حمایت قاطع معماران نگذاشت این سرانجام شوم نصیب این عمارت باشکوه شــود و در نهایت رایزنيها، مانع از هرگونه تخریب در این بنا شد و حالا... .

سه سناریو برای ثابت پاسال مطرح است. سناریوی اول را مهــدی چمران، دو روز پیــش اعلام کرد. طبق گفته او قرار است این کاخ تخریب و به بنایی با کاربری فرهنگی بدل شود و بعد حرفش را اینطور کامل کرده که قرار اســت به جای کاخ ورســای تهران، مسجدی در خیابان ناهید جردن ســاخته شــود. نظر چمران در همین یکی، دو روز با واکنشهای منفی مواجه شــده است. برخی اظهارات او را نشانهای از شکست مسلم در انتخابات شــورا میدانند و برخی با اشاره به تاریخ دســتور صدور نقشه )یعنی آخرین روز کاری سال 95) آن را نشــانهای از آخرین تلاشهای مشترک شهرداری و رئیس شورای شهر برای نابودی تاریخ تهران ارزیابی میکنند.

ســناریوی دوم درســت پس از اظهــارات چمران مطرح شــد. فرهاد نظری، مدیرکل ثبت آثار ســازمان میراث فرهنگی در واکنش به اظهارات چمران میگوید کــه برای ثبت ایــن بنا وارد عمل خواهد شــد و اجازه نمیدهد این بنا هرچه هســت، تخریب شود: «از شنبه تلاش برای ثبت این اثر در فهرست آثار ملی آغاز شده و امیدواریم مانند ثبت موزه دفینه، بتوانیم این بنا را در چند روز به ثبت برسانیم»؛ اما ثبت این بنا با دو تناقض همراه خواهد بود، اول اینکه اگر واجد ارزشهای ثبتی بــوده، چرا تا پیش از این به وســیله میــراث تهران به ثبت نرســیده است. بااینهمه اگر این بنا به ثبت رسید، میراث فرهنگی بــرای آن چه برنامهای دارد؟ خبرنگار «شــرق» تا اینجای کار کسب اطلاع کرده که در صورت ثبت این کاخ، قرار اســت آن را بدون تخریب، به هتلی برای گردشــگران بدل کنند و این کاربری تازه میتواند ســرانجام متفــاوت و مقبولی برای کاخ ثابت پاسال رقم بزند.

سناریوی سوم کمی نگرانکننده است. یکی از معمارانی که از چند سال پیش در گیرودار ماجرای ثابت پاسال است، به «شــرق» میگوید: «طبــق آخریــن بررســیها روی پرونده زمین ثابت پاسال، متأسفانه دستور نقشه برای عملیات تخریب و نوســازی در تاریــخ 12/28/95 با مهلت زمان ششماهه صادر شده، مالکیت این بنا هم از شــرکت صبا میهن تغییر کرده و درحالحاضر مالکیت زمین براســاس دستور نقشه، متعلق به شــرکت پیشــگامان توســعه تجارت البرز است». او که نخواست نامش در این گزارش ذکر شود، میگوید که برای نقشــه جدید، تراکم 440 درصدی با 14 طبقه روی زمین اعلام شده؛ اما با وجود آنکه برای چنین پروژهای نیــاز به مصوبه کمیســیون ماده پنج هست، در پرونده ملک مد نظر هیچ مصوبهای از این کمیسیون وجود ندارد. او از تناقضی دیگر در این نامه هــم میگوید: «در انتهای این نامــه آمده: با توجه به نامه شماره 126/12115/952 مورخ 12/3/95 سازمان میراث فرهنگی، صنایع دســتی و گردشــگری درباره ارزش معمــاری و تاریخی بنا، حفــظ ملک الزامی و صدور هرگونه جواز تخریب و نوســازی ممنوع اعلام شد. این در حالی ســت که عنوان درخواست دستور نقشــه صادرشــده «تخریب و نوســازی» است». اگر براساساین بخواهیم سومین ســناریوی ثابت پاسال را در نظر بگیریم، باید گفت که بانک آینده قرار اســت این بنا را تخریب و به جای آن برجی با 14 طبقه روی زمین بسازد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.