آزادانهتر در صحنه

Shargh - - تئاتر -

اميد اوليايي:

امســال پس از اجرای بوف کور ناصر حسینیمهر، یکبار دیگر براســاس بوف کور، شاهکار صادق هدایت، قرار است نمایشی به کارگردانی محمدعلی ســجادی، فیلمســاز، در خرداد و تیر به صحنه آورده شــود. این نمایش که پیشتر قرار بود بــا عنوان «بازخوانی بوف کور در روشنا» در پایان خرداد به تماشاخانه ایرانشهر برسد، با تغییراتی در عنوان و برخی عوامل تمرینات خود را آغاز کرده اســت. سجادی نام کارش را بوف نهچندان کور گذاشــته اســت. اجرای صحنهای کارهای صادق هدایت ســرآغاز داستاننویسی مدرن فارسی حرکت پسندیدهای اســت، چنانچه در آغاز حرکتهای جهتدار برای ملیشدن تئاتر ایران هم چند داســتان از صادق هدایت در اختیار کارگردانانی قرار گرفت که با اقتباس از آنها توانســتند گامهای اولیــه و مؤثری با هدف ملیکردن صحنه تئاتر بردارند. البته از همان آغاز که تئاتر به ایران با هر شــکل و ترفندی وارد شــد، هدف هم ملیشدنش بود، اما در دهه 30 خواستند با برنامه بــه نویســندگان و کارگردانان جهت بدهند که هرچهبیشــتر بهلحــاظ محتوایی و تکنیکی صحنه را ملــی کنند. عباس جوانمرد دو قصــه «محلل» و «مرده خــواره» را برای صحنه تنظیــم و اجرا کرد و بعد علی نصیریان نیز براساس «داش آکل»، نمایش «افعی طلایی» را نوشت و جوانمرد آن را اجرا کرد. این سه متن و اجرا توانست بسیاری را متوجه داشتههای خودی گرداند. اما بوف کور، از آن دست داستانهای سوررئال است که به دلیل ذهنیبودن، در آن ادبیات بسیار غالب است، ازاینرو، تبدیلکردن آن به متن نمایشــی بســیار مشکل و حتی میشود گفت تقریبا ناشدنی است؛ مگر نویسنده و کارگردانی به دنبال برداشت و تألیف تازهای از آن باشد. چنانچه ناصر حسینیمهر که در این سالها بارها با دراماتورژی متون بیگانه توانســت اجراهای اکسپرسیونیســتی درخورتأملی را به صحنــه بیاورد، اما در اجرای بوف کور چندان موفق نبــود. ایکاش از آن بوف کور به اتکای نیروی خلاقه نشــانههایی را به صحنه میآورد که بشــود از دریچه تازهای صادق هدایت را به تماشــا نشســت. حتی در ســینما نیز آنانی که خواستهاند با بوف کور اتفاقی را ایجاد کنند تقریبا ناموفق بودهانــد. بزرگمهر رفیعا، کیومرث درمبخش و حتی خسرو ســینایی نتوانســتهاند به درنگ و روزنهای از بوف کور و صادق هدایت برســند و این همان غالببودن ادبیات است، اما تا حدی داریــوش مهرجویــی در «هامون» از نگاه هدایت و بوف کور توانســته اســتفاده درســت کند و بهتر از اینها، رائول روئیز، فیلمســاز شیلیایی، اســت. روئیز در ســال ۱۹۸۷ فیلم بوف کور را براساس رمان بوف کور صادق هدایــت کارگردانی کرد. روایت تکگفتاری و ذهنی رمان صادق هدایت در فیلم او نیز تکرار میشود. آپاراتچی 3۵ سالهای که در سینما مشــغول به کار است و بیشتر فیلمهای شــاد عربی را نمایش میدهد راوی داستان است. آپاراتچی با تماشای چندباره فیلمها از مرز واقعیت و خیال میگذرد. دیگر شخصیتهای این فیلم مانند زن لکاته یا پیرمرد خنزرپنــزری اطرافیان جوان آپاراتچی را تشــکیل میدهند. باوجوداین، بایــد اجرای محمدعلی ســجادی را دیــد و داوری کــرد. امیدواریم او توانســته باشــد، آزادانهتر نگاه خود از بوف کور را بــه صحنه بیاورد و چندان دلنگران هواداران هدایت نباشــد که بگویند این چیســت؟ چه ربطــی به بوف کــور دارد؟ همان بهتر که زوایای پنهان و آشــکار بوف کور در صحنه القاگری شــود. محمدعلی سجادی، نویسنده، کارگردان و نقــاش، درباره نوع نــگاه خود به متن «بوف کــور» صادق هدایت و برداشــتی که از آن انجام داده اســت، به ایرانتئاتــر گفت: من پیش از این «بازخوانی بوف کور در روشــنا» را در قالب فیلمنامه نوشــته بودم، ولی به این نتیجه رســیدم که صحنهایتر است و بر صحنه تئاتر باید به تصویر کشــیده شود. «بوف کور» یک متن ادبی است و باید ذات واژهها به امری دیداری تبدیل شوند. ســجادی افزود: نمایش «بوف نهچندان کور» یک برداشــت بسیار آزاد از «بوف کور» است تا در بخش دیداری و نمایشی به تصویر کشیده شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.