رقص با ترامپ، ائتلاف با پوتین

Shargh - - جهان -

سیاست خارجی عربستان ســعودی به نظر با رویکارآمدن نسل جدید آلســعود، سروشــکلی عملگرایانهتر و ماجراجویانهتر پیدا کرده است. اگر تا پیش از این پادشــاهان ســعودی به ثروتاندوزی بیشــتر با اتکا بر منابع هیدروکربنی اولویت میدادند، حال به دنبال بهرهگیری سیاسی و ژئوپلیتیک از ایــن منابع غنــی نفت و گاز هســتند؛ امری که باعث تشــدید تنشها با کشورهای همسایه از جمله ایران نیز شده است. دیدار «محمد بن سلمان»، وزیر دفاع عربســتان و جانشــین ولیعهد این کشــور بــا «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهور روسیه در مسکو آن هم چند روز پس از سفر رئیسجمهوری آمریکا به عربســتان را میتوان در همین راستا ارزیابی کرد. سلمان و پوتین روز گذشته در مســکو درباره روابط میان دو کشور و تحولات سوریه و ایران گفتوگو کردند. رابطه عربســتان با روســیه از جهات بســیاری قابل تفسیر است اما بیشتر میتوان آن را در جهت همان بهرهگیری سیاسی تفسیر کرد؛ هرچند عربســتان سعودی و روسیه در مسائل بســیاری با هم اختلاف نظر دارند از جمله جنگ در ســوریه، ایران و ارتباط با واشنگتن. ولی وقتی بحث افزایــش قیمت جهانی نفت پیش میآید، بــه نظر در یک جبهه واحد قرار میگیرند. کافی اســت دقت کنید که چطور این دو کشــور بزرگ تولیدکننده نفت مدتی پیش به بازار اعــلام کردند که قصد دارند کاهش تولید نفت را برای ۹ ماه دیگر نیز ادامه دهند. اظهارات رسمی و غیررسمی که از ریاض و مسکو در رسانهها پخش میشد، حتی پیش از آنکه سعودیها در نشست اوپک با کاهش صادرات نفت موافقت کنند، به افزایش پنجدرصدی قیمت نفت انجامید.

انگیزههایداخلیافزايشقیمتنفت

هرچند در عربستان سعودی از پوتین به گرمی ترامپ استقبال نمیشود ولی هر دو کشور نفع مشترکی در ثابتنگهداشتن قیمت نفت دارند؛ کالایی که اقتصاد و متعاقبا مشروعیت سیاسیشان اتکای زیادی به آن دارد. در این روند، روســیه و عربستان ســعودی موازنه قدرت را از اوپک که در سالهای اخیر از تأثیرگذاری آن کاســته شــده، به ســمت خود تغییر میدهند. دوام یا گسســت این ائتــلاف تا حد زیادی به این بســتگی دارد که تمدید کاهش صادرات نفت تا مارس ۲0۱۸ چقدر میتواند در افزایش قیمت جهانی نفت تأثیرگذار باشد. البته این اقدام ریسک بالایی برای عربستان سعودی دارد زیرا ایالات متحده از یک مشــتری وفادار و قدیمی رفتهرفته دارد خود را به یک رقیب جدی در تولید نفت بدل میکند.

در توضیــح اینکه چرا این دو کشــور در این برهه از زمان تصمیم به یک ائتــلاف دوجانبه برای افزایــش قیمت نفت گرفتهاند، بایــد به انگیزههای داخلی این دو کشــور اشــاره کرد. پوتین که قصــد دارد در ماه مارس ۲0۱۸ بار دیگر شــانس خــود را در انتخابات ریاســتجمهوری بیازماید، به دنبال شــکوفایی و رشد اقتصادی روسیه اســت که به تازگی از نزدیک به دو دهه رکود رهایی یافته اســت. از دیگر سو، شاهزاده سعودی؛ محمد بن سلمان نیازمند صعود قیمت نفت اســت تا ارزشگذاری شرکت «آرامکو» سعودی پیش از عرضه عمومی آن در سال جاری را افزایش دهد.

نفتبهمثابهابزاریديپلماتیک

از زمــان توافق بــرای کاهش صادرات نفت به ۸.۱ میلیون بشــکه در روز، قیمت نفت خام برنت از بشــکهای ۴۶ دلار به ۵۴ دلار افزایش یافته اســت. البته این اولین بار نیســت که روسها و سعودیها بر سر کاهش صــادرات نفت با هم توافق میکنند. این دو کشــور پیشتر نیز تصمیم به اتخاذ سیاستی واحد درخصوص قیمت نفت گرفتند؛ ائتلافی که بعد از یک بازه پنجساله و در سال ۲00۴ از هم پاشید، چراکه مسکو به تعهدش برای کاهش نفت پایبند نماند و موجبــات دلخوری ریاض را فراهم کرد. با این حال، مســئله سیاست نفتی فراتر از قیمت بوده و حکم اهرمی سیاسی را برای تأثیرگذاری ژئوپلیتیک دارد. اگر این واقعیت را بپذیریم، آنگاه متوجه خواهیم شد که ریاض به طور خاص از سیاست نفت خام بهعنوان ابزاری برای تأثیرگذاری بر دیپلماســی روسیه در منطقه خاورمیانه بهره میگیرد؛ یعنی منطقهای که ســعودیها و روسها در قبال بحران ســوریه و یمن، رودرروی هم صفآرایی کردهاند. در همین رابطه و در حرکتی نمایشــی، پوتین و محمد بنسلمان در حاشیه نشست گروه ۲0 در چین، رودررو با هم دیدار کردند. بعدها محمد بن سلمان در گفتوگو با واشنگتنپست عنوان کرد که هدف اصلی عربســتان ســعودی این اســت که روسیه از حمایت ایران در منطقه دســت بکشد. از دیگر سو، روسیه نیز برای اولینبار بعد از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ خواهان ایفای نقش بیشتری در خاورمیانه است.

برای تجار نفت نیز ائتلاف میان روسیه و عربستان سعودی زمین بازی را به کلی دگرگون کرده است. اگر تا پیش از این همه چشم به اظهارات اوپک داشــتند، حال باید به کرملین چشم بدوزند. البته این چرخش ۱۸0درجه در روابط میان روســیه و عربستان ســعودی در قبال سیاست نفتی بعد از یک دهه تقابل رخ میدهد. بهعنوان مثال میتوان به امتناع روسیه از همکاری با سعودیها برای تثبیت قیمت نفت در سال ۲00۸ اشاره کرد؛ یعنی زمانی که در پنج ماه، قیمت یک بشــکه نفت خام به بیش از صد دلار رسید. ولی در ماههــای اخیر این تقابل جــای خود را به تماسهــای متعدد تلفنی و نشستهای خبری مشــترک وزرای انرژی این دو کشور داده است. البته این اتحاد میتواند به همان ســرعتی که شــکل گرفته، بشکند. طبق برآوردها، تولید نفت خام ایالات متحده تا سال آتی میتواند به ۱0 میلیون بشکه در روز برسد و این بیشتر از توان تولیدی فعلی عربستان است. این مسئله میتواند به همزیستی روســیه و عربستان پایان دهد زیرا اگر آمریکاییها قانع نشوند که ســطح صادرات را پایین بیاورند، جنگ برای سهم بیشتر از بازار، میتواند کل بازار نفت را ویران کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.