درباره ژان کلود کریر

Shargh - - نقد - محمدرضا خاکی کارگردان

ژان کلــود کریــر، 1931 در یــک خانواده کشاورز تاکنشان به دنیا آمد. پس از تحصیلات ابتدایی و دبیرستان، به دانشــگاه رفت و لیسانس ادبیات و فوقلیســانس تاریخ گرفت. سپس به حرفــه تاریخنویســی رو آورد، اما دیری نگذشــت که تاریــخ را رها کرد و به طراحی و نوشــتن پرداخت. کریر اولیــن رمانش را به نــام «مارمولک» در 1957 منتشــر کرد. در همان زمان بــا «ژاک تاتی » ملاقات کرد و با «پییر اتاکس» آشــنا شد و به همکاری با او و نوشــتن فیلمنامههای کوتاه و بلند پرداخت. همکاری ژان کلود با «لوئی بونوئل» و نوشــتن فیلمنامه برای او، 19 ســال، تا زمان مرگ این کارگردان بزرگ، به طول انجامید. از میان انبوه سناریوهای فیلم نوشتهشده از سوی کریــر، میتوان بــه «پروانــه بر روی شانه» و بهویژه به سناریوی «بازگشت مارتن از جنگ» اشــاره کرد که موفق به دریافت جایزه سزار سینما بهعنوان بهترین فیلمنامه ســال 1983 شدند. درهمینحال، کریر، کارش را بهعنوان نمایشنامهنویــس و آداپتــور آثــار نمایشــی، بهخصوص بــا «ژان لویی بــارو » و «پیتر بــروک » ادامه میداد. مدتزمانی مشغول اقتباس آثار ادبی مشهوری مانند «سیرانو دو برژراک»و «سبکی تحملناپذیر هستی » و نوشتن فیلمنامه آنها برای سینما شد.

ژان کلــود کریــر یــک هنرمند به تمام معناســت که حــوزه کاریاش بین ســینما و تئاتر و ادبیات گســترده اســت. در ســال 2009، او و «امبرتــو اِکــو» بــه گفتوگویــی فوقالعاده جالــب درخصوص کتــاب پرداختند و گفتوگوهایشــان را بــا عنــوان «امیدوار نباشــید که از دســت کتاب رها میشــوید» منتشر کردند؛ ترجمه فارســی این کتاب با عنوان «از کتاب رهایی نداریم» انتشار یافته است.

از ســالهای دهــه 60 میــلادی تاکنــون، نــام ژان کلــود کریــر، همــواره بهعنوان یکــی از بزرگترین فیلمنامهنویســان جهــان بــر ســر زبانهاســت. کریر علاوه بر فیلمنامه، چنــد رمــان، ســفرنامه، نظریــه، اقتبــاس بــرای صحنــه و تعــدادی هــم نمایشنامه نوشــته اســت که «گفتوگــوی پرنــدگان»، «تــراژدی کارمِــن»، «ماهابهاراتا»، «فهرســت بررســی»، «تراس»، و «روال عادی»، از مشهورترین آنهاســت. طنز گزنده، پوچیهــای زندگــی، شــک و نوعی ســوءظن نســبت به قدرت، از جمله ویژگیهای آثار کریر است.

اخیرا نام ژان کلود کریر 85 ســاله بهخاطر 50 ســال نوشتن برای سینما و همکاری بــا لوئی بونوئل «جذابیت پنهان بورژوازی» (برنده اسکار بهترین فیلــم خارجــی 1973(، ســناریوی «ســیرانو» و «ســبکی تحملناپذیــر هستی» و «طبل حلبی» (برنده نخل طلای فســتیوال کن، 1979 و اســکار بهترین فیلم خارجی 1980( در لیست دریافتکنندگان اســکار افتخاری، در کنار نامهای فرانســویان برجســتهای چون چارلــز بویر، موریس شــوالیه، هانری لانگلــوآ، ژان رنوار، و ژان لوک گُدار، قرار گرفت.

از آثار نمایشی این نویسنده نامآور تاکنــون دو نمایشنامــه «تراس» و «روال عــادی» در ایران، در مجموعه تئاتر شهر، به اجرا درآمده که مترجم آنها، اصغر نوری و کارگردان هر دو اثر محمدرضا خاکی بوده اســت. اجرای مجدد «روال عادی» درحالحاضر در تئاتر ایرانشهر، در سالن سمندریان، در حال اجراست.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.