انتخابات آزاد پادزهری برای انسداد سياسی قاهره

Shargh - - جهان -

سعدالدین ابراهيم ، استاد جامعهشناسی سياسی، محقق و مدافع دموکراسی و حقوق بشــر مصری، خواســتار برگزاری یک انتخابات زودهنگام پارلمانی و ریاستجمهوری در این کشور است و آن را تنها راه برونرفت مصر از بنبست فعلی میداند؛ انتخاباتی که در آن همه گروهها شــرکت داشته باشند. به گفته او، اکنون قاهره دچار یک انسداد سياســی، اقتصادی و اجتماعی شده است و نمیتوان وضعيت کنونــی را ادامه داد. او انفجارهــای اخير بهخصوص عليه قبطیها را ضربهای کوبنده به عبدالفتاح السيسی ، رئيسجمهوری مصر و نظام او میداند. این کارشناس سياســی، وزن السيسی را در بين مقامات آمریکایی اندک میداند و میگوید آنچه جریان دارد بيشــتر تبليغات حکومتی است زیرا حتی نفوذ اخوانالمسلمين در کنگره آمریکا بيش از اوست. سعدالدین ابراهيم از شخصيتهای نامدار مصری است که در سطح جهانی شهرتی ویژه دارد. از او تاکنون چندین کتاب و صدها مقاله به زبانهای عربی و انگليسی منتشر و به 13 زبان دیگر ترجمه شده است. متن این گفتوگو را میخوانيد. به نظر میرسد اوضاع مصر بهشدت سخت شده است. به نظر شما چرا قاهره به این شرایط رسيد و راه برونرفت از آن چيست؟

ايــن اوضاع کاملا طبيعی اســت و بعــد از انقلابها رخ میدهــد، زيرا در ارزشهــا و معيارها و رفتار مردم اختلال ايجاد میشــود. حتی ممکن اســت اين وضعيت پنج الی 15 ســال طول بکشــد تا جامعه به ثبات برسد. بنابراين آنچه الان جريان دارد، ادامه همان حالت ســيلابها و فورانهايی است که با انقلاب 25 ژانويه 2011 شروع شد. جامعه از يک حالت هرجومرج خارج شده و به حالتی ديگر انتقال پيدا میکند و ما بازتابهايش را در ســطح اقتصادی و سياسی میبينيم. آخرين اين نمونهها درگيری بين قوه مجريه و قضائيه بود که به قدرتگرفتن بيشتر دولت بر نهادهای قضائی منجر شد.

چگونه میشود کشور را از این وضعيت خارج کرد؟

هيچ ســناريويی برای خروج از اين بحران وجود ندارد مگر فراخوان به يک انتخابــات زودهنگام رياســتجمهوری و پارلمانی کــه در آن همه گروههای سياسی، ملی و اسلامی حضور داشته باشند. انتخاباتی آزاد میتواند اين کشور را از بحران خارج کند. من شــخصا هيچ بهانهای را بر ســر اين راه قبول ندارم. در سالهای 2011 تا 2012 پنج انتخابات برگزار کرديم و هيچ عيبی هم نداشت. بنابراين بهانهای نيست که قابلقبول باشد.

اما السيسی چنين دعوتی را نمیپذیرد؟

دولت کنونی نمیتواند آن چيزی را که برای رئيسجمهور «محمد مرسی» اتفــاق افتاد، ناديده بگيرد. دولت تابهحال نتوانســته کشــور را از بحران خارج کند و در سالهای گذشــته نيز بحرانهای اقتصادی، سياسی و اجتماعی بدتر شده اســت. تنها راهحل، انتخابات رياستجمهوری و پارلمانی است که همه نيروهای سياسی از جمله السيسی و اخوانالمسلمين به صورت مساوی در آن شــرکت داشته باشند. فرقی نمیکند خودشان نامزد شوند يا از نامزدی کسانی حمايت کنند. همه بيايند تا ملت تصميم بگيرد. اين ملت اســت که حق دارد بگويد چه کسی بايد حکومت کند.

اما بعضی میگویند چرا نگذاریم السيسی دورهاش را به پایان برساند؟

مصر به مرحله انسداد سياســی، اقتصادی و اجتماعی رسيده است. ادامه اين وضعيت قابلقبول نيســت. بايد به دنبــال اقدامات جديدی بود که بهنفع کل جامعه باشد. بايد در سياستهای گذشته تجديدنظر کرد، بهخصوص اينکه تهديدهای تروريســتی روزبهروز بيشتر میشــود. ديگر اين تهديدها محدود به شبهجزيره سينا نيســت. از همه اينها گذشته، ميهن احتياج به رويکردی جديد دارد که همه را جمع کند، نهاينکه متفرق کند.

به نظر شما چهچيزی باعث شد تا از محبوبيت السيسی کاسته شود؟

السيســی محبوبيت زيادی داشــت، طوری که تقريبا کمتر رئيسجمهوری در مصــر از آن برخوردار بــود، اما اين محبوبيت در همان ســال اول به ميزان 90 درصد کاهش پيدا کرد. دليل اين البته خود السيســی نبود، بلکه به عوامل کلی ديگری برمیگشت که مربوط به اوضاع مصر میشد. اين طبيعی است که محبوبيت هر رئيسجمهوری بعد از صد روز در قدرت کاهش پيدا کند.

دلایل این کاهش محبوبيت بيشتر در چيست؟

تصميمهای زيادی بود که با مطالعات دقيق گرفته نشد. در جاهايی بايد به افکار عمومی مراجعه میشــد که نشد. بايد گفتوگوی سياسی بين نيروهای سياسی شکل میگرفت که نگرفت. طبعا همه اينها روی هم انباشته میشود تا بر محبوبيت يک رئيسجمهور اثر بگذارد.

به نظر شما انفجار کليساهای «طنطا» و «اسکندریه» چه پيامی داشت؟

انفجار اين دو کليســا بيانگر آشــفتگی اوضاع در مصر اســت. اين حوادث قساوت مرتکبشوندگانش را نشان داد و بهنوعی تداوم خصومت بين السيسی و جنبشهای اســلامگرا اعم از افراطی يا معتدلشــان اســت. اين جنبشها از طريق اينگونه انفجارها فقط میخواهند السيسی را تضعيف کنند. میخواهند با اين انفجارها که يک نمونه ديگر آن در کليســای ارتدکســی صورت گرفت، السيســی را در مخمصه بيندازند و اين ترديدها را بيشــتر کنند کــه او قادر به حمايت از قبطیها نيســت. بنابراين نبايد به مانورهــای تبليغاتیاش مبنیبر حمايت از مسيحيان اعتنا کرد. همچنين میخواهند بر عکس تبليغات دولتی به دنيا نشان دهند که السيسی قادر به کنترل اوضاع نيست.

اما بعضی میگویند این انفجارها موجب تقویت السيســی و حمایت بيشتر قبطیها از او میشود. شما با این نظر موافق نيستيد؟

قبطیهــا معمولا در کنار دولت و مقامات دولتی هســتند چون آنها به اين شــکل احســاس امنيت میکنند. وضعيت آنها بهگونهای است که نمیتوانند با هيچ نظام سياســی حاکمی درگير شوند، حال میخواهد دموکراتيک باشد يا نباشد. اين معادله هميشه برقرار بوده است.

به باور شما، ادامه انفجارهای اخير، کشور را به جنگ داخلی میکشاند؟

چنين اعتقادی ندارم. خوشبختی مصر اين است که هرگز در آن جنگهای داخلی رخ نداده اســت. هميشه توانسته با چنين فتنههايی مقابله کند، اما در مقابل هميشــه هزينه چنين فتنههايی را نيروهای ارتش، پليس و شــهروندان عادی پرداختهاند. دولت مصر يک دولت کهن اســت. بيش از هفت هزار سال عمــر دارد. نهادهايی دارد که میتوانند بهگونهای مثبت با اين حملات برخورد کنند، اما درعينحال بر ايــن اعتقادم که انفجارها از عمر رئيسجمهور و نظام سياسیاش میکاهد. اين اوست که بيش از همه ضرر میکند.

آیا زمان انفجارها عمدی بود و تلاش بر این بود که السيســی را در برابر افکار عمومی جامعه تضعيف کند؟

زمان اين انفجارها قابلتوجه بود، بهخصوص اينکه هردو بعد از بازگشــت السيسی از آمريکا اتفاق افتاد. اين انفجارها برخلاف تبليغات رسانههای دولتی، سؤالهای زيادی را درباره ميزان موفقيت او در سفرش به آمريکا مطرح کرد.

شــما که نســبت به نهادهای تصميمگيرنده در آمریکا شناخت دارید، آیا فکر میکنيد السيســی وزنــی در داخل کاخ ســفيد، بهخصوص بعد از رویکارآمدن «دونالد ترامپ» دارد؟

السيســی برعکس آنچه در رســانههای طرفدار دولت به تصوير کشــيده میشــود، وزنی در واشنگتن ندارد. بهترين دليل اينکه هواپيمای او در فرودگاه قاهره هنوز به زمين ننشســته بود که ترامپ موشکهايش را روانه سوريه کرد. انگار هيچ توجهی به مواضع السيسی نکرده باشد. اين در حالی بود که السيسی تلاش میکرد حتی به صورتی موقتی نزد دولت ترامپ از نظام سوريه حمايت کند. برعکس اين تلاشها ديديم که دولت ترامپ بهشــدت خواستار برکناری «بشار اسد»، رئيسجمهوری سوريه، شد.

چرا دولت آمریکا حاضر نشــد گروه اخوانالمســلمين را در فهرست گروههای تروریستی قرار دهد؟

تصميم بر اينکه گروه اخوانالمســلمين يک گروه تروريستی معرفی شود، در کنگره به جايی نرســيد. زيرا اخوانیهــا در آنجا لابی قوی دارند. طبعا زمان زيادی میبرد تا دولت السيسی بتواند يک لابی ديگر در مقابل آنها تشکيل دهد. بايد بگويم اخوانیها از نظام حاکم بر مصر هوشيارترند و حتی در داخل دولت آمريکا قدرت مانور بيشتری دارند.

ارزیابی شما از صد روز زمامداری دونالد ترامپ چيست؟

ترامپ تاجری باهوش است. او در زمينه پول و اقتصاد موفقيتهای زيادی داشته است، اما در سطح سياسی بهشدت احمق است. اگر نه چهچيزی موجب شد تا اينطور خودش را درگير بحرانی غيرقابلتوجيه با مسلمانان سراسر جهان کند. ممنوعيت ورود اتباع کشــورهای مسلمان يا فعالکردن بحران با مکزيک اشتباه بود. اين حماقتها بر صداقت او در برابر افکار عمومی اثر بد گذاشت، اما خوششانســی ما اينکه ايالات متحده دولتی مبتنیبر يکسری نهادهاست. در آنجا کنگره هست، وزارت خارجه هست، پنتاگون، دستگاههای امنيتی و رسانهها هســتند. اينها بازيگران مهمی در عرصه سياسی آمريکا بهشمار میروند. اينها قدرت دارند و میتوانند از حماقتهای او کاسته يا جلويش را بگيرند.

صحبتهای شــما درباره آشتی بين اخوان و نظام، پرسشهای زیادی را به ميان میکشد؛ از جمله اینکه آیا اخوان حاضر میشود کوتاه بياید و در سياستهایش بازنگری کند؟

بازنگری نقشــی اساســی در هر حزب سياســی يا گروه سياسی دارد. حتی احزاب کمونيست در روسيه، چين، ويتنام و حتی کرهشمالی در سياستهايشان تجديدنظر کردند. برای همين اســت که میگويم بازنگری در اخوان مسئلهای سرنوشتســاز اســت و هيچ بروبرگردی ندارد. اخوان در عرصه سياسی مصر نقش مهمی دارد و بايد دوباره به فضای سياسی کشور بازگردد.

اخيرا گفته میشود دولت ترامپ تلاش میکند بتواند از طریق السيسی راهحلی برای روند صلح اسرائيلی و فلسطينیها پيدا کند؟

پيش از آنکه به اين مســئله توجه کنيم بهتر اســت بپرســيم آيا السيسی میتواند بر اين رونــد اثری مثبت بگذارد؟ به اعتقاد من نظام مصر میتواند بر فلسطينیها فشارهايی را وارد کند، اما درباره اسرائيل اينگونه نيست. همچنين در برابر آمريکايیها چيزی برای گفتن ندارد. حال به اندازه قدرت نظام میتواند در مســير صلح تأثير بگذارد و در آن نقشــی مهم را بازی کند؛ بهويژه که چنين روندی بهنفع کشورهای منطقه، از جمله مصر خواهد بود.

منبع: الشرق

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.