گزارش «شرق» از آبخریه ن آدمارنهای دا ربانرهیساقط جنین در ایران

Shargh - - جامعه -

صبا صراف: اســتان کهگیلویهوبویراحمــد با توجه به نســبت جمعیت زنانش در ســنین بارداری، بیشــترین میزان ســقطهای جنین دارای مجوز را داشــته است. براساس گزارش ســازمان پزشــکیقانونی به روزنامه «شــرق»، اســتان کهگیلویهوبویراحمــد و پــس از آن اســتان یزد بیشترین میزان دریافت مجوز سقط جنین را داشتهاند. این در حالی است که این سازمان از افزایش مراجعان به پزشــکیقانونی برای صدور مجوز ســقط جنین در ســال 95 نسبت به سال پیش از آن خبر داده است. مســئلهای که اگرچه پزشــکیقانونی علت آن را افزایــش آگاهی مردم عنوان کرده اســت اما از نظر کارشناسان میتواند ناشی از طرحهای وزارت بهداشت بــرای غربالگری مــادران باردار یا پیشــرفت تجهیزات پزشکی برای تشخیص بیماری یا ناهنجاریهای جنین در دوران اولیه بارداری باشد.

بــا توجه به گــزارش پزشــکیقانونی بــه روزنامه «شرق»، براســاس دادههای خام این ســازمان، تهران در بالاتریــن رتبه صــدور مجوزهای قانونــی قرار دارد امــا این آمار وقتی بــا توجه به نســبت جمعیت زنان در ســنین باروری اندازهگیری ميشــود و در تحقیقات پژوهشی ســازمان مورد اســتفاده قرار میگیرد، استان کهگیلویهوبویراحمد و یزد در رتبه اول و دوم قرار دارند و بعد از آن به ترتیب ایلام، کرمانشاه، خوزستان، فارس و تهران هستند.

اطلاعات پزشــکیقانونی نشــان میدهد اســتان خوزســتان در هر دو جامعه آماری یعنــی با توجه به دادههای خــام و همچنین با توجه بــه جمعیت زنان در پنــج رتبه اول صــدور مجوزهای مربوط به ســقط جنین قانونی بوده و بعد از آن اســتان فارس قرار دارد. بهطوریکه در این آمار بعد از تهران، خراســانرضوی، خوزستان، فارس و اصفهان قرار دارند.

ایــن در حالــی اســت کــه جمعیــت اســتان کهگیلویهوبویراحمــد 658,629 اســت و )جمعیــت زنان این کشــور با توجه به آمار جمعیتی کشــور بیش از مردان عنوان شــده است( و جمعیت استان یزد برابر با یکمیلیون و ۱۳9 نفر و حدود ۴۰۰ هزار نفر بیشــتر از استان کهگیلویه است و با وجود این، رتبه دوم را کسب کرده است.

دکتر ناهید خداکرمی، متخصص باروری و مامایی و رئیس انجمن علمــی مامایی ایران، درباره اینکه آیا میتــوان از آمارهای موجود به این نتیجه رســید که معلولیــت یا وجــود ناهنجاریهای جنیــن در برخی مناطق کشــور بالاتر اســت، به روزنامه «شرق» گفت: «درباره برخی بیماریها و ناهنجاریها مثل تالاسمی ممکن اســت احتمال آن در مناطق برخی اســتانها بیشــتر باشــد؛ زیرا هنوز ازدواجهای فامیلی در برخی نقاط کشور بیشــتر رایج است و اگر مشکل ژنتیکی در خانواده وجود داشــته باشد، به خانواده بعدی تسری پیــدا میکند اما بــرای بیان صحبتــی دقیقتر درباره پراکندگی اختلال ژنتیکی در این اســتانها و شــهرها، بایــد فراوانــی اختــلالات کروموزومی، ســن ازدواج و فاکتورهــای دیگــری را نیز در نظــر بگیریم مثلا در مواردی اگر مادر در سن بالا ازدواج کرده و حامله شده باشد، احتمال وجود سندرم داون بالاتر است و عمدتا هر جا ازدواج فامیلی بیشتر باشد، بروز اختلال جنینی بیشتر است اما درحالحاضر نمیتوانیم قضاوت کنیم و باید میزان ســقطهای جنین با ترکیب جمعیتی و بار بیماریها بهطور دقیق تجزیه و تحلیل شــود». عموم مجوزهای صادرشــده برای سقط جنین از آنرو دارای اهمیت اســت که جلوی هرگونه احتمال خطر مرگ برای مادر باردار در دوران زایمان یا بارداری را میگیرد و از ســوی دیگر به کاهش تعداد نوزادان متولدشــده معلول و دارای ناهنجاری کمک میکند. بهطوریکه سازمان پزشــکیقانونی در گفتوگو با «شرق» مطرح کرده اســت بالغ بر یک میلیون ناهنجاری وجود دارد که از برخی از آنان بهعنوان ناهنجاریهای ساختاری یاد میشــود که در بیرون یا درون بدن و با سونوگرافی قابل تشــخیص هســتند. البته خیلی از ناهنجاریها ژنتیکی هســتند و هیچ نشانه ظاهری ندارند. به گفته ناهید خداکرمی «باید در نظر داشته باشیم غربالگری انجامشده در دوران بارداری در کاهش معلولیتهای بعدی مؤثر است».

به گفته ســازمان پزشــکیقانونی، این ســازمان در حال بررســی و تجزیه و تحلیل آمار مجوزهای ســقط جنین صادرشده در این سازمان براساس نوع تشخیص اســت؛ بهعنوان مثال پرداختن به این موضوع که مثلا از میان ناهنجاریهای جنینی کدام ناهنجاری شــایعتر است. براساس گفته این سازمان، نتایج این پژوهش در همایش طب و غذا در آبان ماه ارائه خواهد شد.

آنهاکهمجوزسقطنگرفتهاند

براســاس گزارش پزشکیقانونی در سال 95 تعداد ۱2هــزارو 28۱ متقاضی برای دریافت مجوز ســقط به پزشکيقانونی کشــور مراجعه کردهاند که از این میان هشــتهزارو 5۳7 نفر موفق به دریافت مجوز شدند و دوهزارو 6۴2 نفر شــرایط لازم برای سقط جنین خود را نداشــتهاند و هزارو ۱۰2 نفر نیز پــس از اولین مراجعه برای پیگیــری پرونده یا دریافت مجوز ســقط دیگر به پزشکیقانونی مراجعه نکردند و اطلاعی از انجام دادن یا ندادن سقط از آنان در دست نیست.

روابطعمومی پزشکی قانونی درباره تعداد افرادی که موفق به دریافت مجوز ســقط نشــدند، به روزنامه «شــرق» پاسخ داد: اکثر موارد جنینی به دلیل این بوده اســت که بالای ۱9 هفته به سازمان مراجعه کردند که مجــوز ندادیم. مواردی که ناهنجاری قابل تشــخیص نبــوده یا پرونده دیر ارجاع شــده یا مــادر خودش دیر مراجعــه کرده اســت، حتــی اگر احتمــال معلولیت یا هنجــاری هم در جنین باشــد، قانونــا امکان صدور مجوز وجود ندارد. به گفته پزشــکيقانونی مجوزهاي صادرشــده از ســوی این ســازمان یا مادری یا جنینی هســتند. به این معنی که مــادر دارای بیماری ویژهای اســت و امکان ادامــه حاملگی برای او وجــود ندارد. موارد جنینی در پزشــکیقانونی نیز مواردی اســت که جنین ناهنجار است و این ناهنجاری به میزانی است که مادر را به ســختی مياندازد. اما به گفته روابطعمومی پزشکیقانونی به این معنی نیست که اگر جنینی هر نوع ناهنجاری داشته باشد مثلا ششانگشتی باشد که با یک عمل جراحی قابل درمان است این را نمیآییم و بکشیم و مجوز سقط بدهیم. موارد دیگر مادران بارداری است که سن بارداری آنان بالای ۱9 هفته هست. در مواردی مادر دارای بیماری خاصی اســت مثلا فشار خون دارد که قابل کنترل اســت یا ناهنجاری در حدی نیست که مادر را به سختی بیندازد یا نه مادر بیمار است نه جنین ناهنجــار، بلکه مادر موردی تحت اشــعه بوده، یا دارو خورده اســت و احتمال ناهنجاری دارد، این مادران تا قبل از ۱9 هفته باید تحت نظر باشند و پرونده آنان را باز میگذاریم تا اگر احتمال ناهنجاری بود، بتوانیم به آنها مجوز بدهیم. در حقیقت کار پزشــکیقانونی تنها تأیید تشخیص اســت و خود تشخیص را پزشک بیمار انجام میدهد. اگر مادر تنها داروی خاصی مصرف کرده است مثلا برای ریزش مو و دکتر به او گفته است این خطرناک است، اگر مادر نزد ما بیاید و برای احتمالش درخواست صدور مجوز کند ما بدون نظر دقیق پزشک، سپریشدن بیش از ۱7 هفته برای تشــخیص ناهنجاری یا براساس شرایط قانونی نتوانیم این تشخیص را تأیید کنیم، مجوز را صادر نمیکنیم.

این ســازمان در پاســخ به اینکه آیا مواردی وجود داشــته که مجوز داده نشــده اما بعد از زایمان نوزاد با ناهنجاری متولد شــده باشد، اشاره کرد که این احتمال وجــود دارد و با توجه به اینکه برخی ناهنجاریها بعد از ۱9 هفته مشــخص میشــود: «در این موارد به مادر میگوییم که باید باز هم تشــخیصات پزشکی را انجام دهد و به او میگوییم باز هم ممکن اســت ناهنجاری باشــد او باید بداند نوزادی که بــه دنیا میآورد ممکن اســت معلول به دنیا آیــد یا نیاز بــه جراحی خاصی دارد».البته این درحالی اســت که پزشــکیقانونی در گــزارش خود به مواردی که پــس از اولین مراجعه به پزشکیقانونی دیگر برای اطلاع یا عدم اطلاع از صدور مجوز ســقط جنین مراجعه نکردهاند هم اشــاره کرده اســت. به این معنی که از تصمیم ایــن مادران اطلاع چندانی در دســت نیست. در این میان پدران و مادرانی هم هستند که وقتی متوجه بیماری جنینشان میشوند مثلا آنکه مبتلا به سندرم داون است و ممکن است در آینده سختیهایی برای نگهداری نوزاد متولدشدهشان داشــته باشند اما با وجود این، از سقط جنین صرفنظر میکننــد و جنیــن را با تمــام مســئولیتهایش نگه میدارنــد. یا در مواردی مادری نیز با وجود خطر مرگ، تصمیم به نگهداشــتن نوزاد میگیــرد مانند خبری که هفته گذشــته از ســوی رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشــکی استان همدان اعلام شد و از مرگ مادر باردار تویسرکانی به علت خودداری از سقط جنین خبر داد.

این زن ۳7ســاله از ماهها پیش بــه علت عفونت، تشــخیص ســقط جنین برایش تجویز شــده بود اما از ســقط جنین خودداری کرد و در شــرایطی که چند ماه از بارداریاش میگذشــت دچار درد و خونریزی شدید شد و به گفته مدیر شبکه بهداشت شهرستان تویسرکان، مجبور به ســقط جنین مادر در بیمارســتان و انتقال او با اورژانس هوایی به بیمارســتان همدان شدند اما در نهایت به علت خونریزی شدید، ایست قلبی و تنفسی با وجود احیا در ۱۳ خردادماه جان خودش هم از دست رفت.

البته به گفته پزشکیقانونی، در بیماریهای مادری فقط مــواردی که بــارداری موجب خطر بــرای مادر میشود اجازه سقط صادر میشود که حدود ۱۰ درصد از مجوزها را دربر میگیرد ولی حدود 9۱ درصد جنینی هستند. براین اساس اگر بعد از ۱9 هفته هم خطر مرگ مادر وجود داشته باشد و پزشک تشخیص دهد که باید بارداری ختم شود، براساس قانون مجازات اسلامی، اگر از مورد قانونی صدور مجوز پزشک قانونی گذشته باشد پزشــک میتواند ختم بارداری را اعلام کند و مثلا نوزاد را میتوانند خارج از رحم نگهداری کنند. در این شرایط نگهداری از نوزاد نیاز به امکانات و تجهیزات گرانی دارد و همچنان ممکن است که نوزاد بماند یا از بین برود.

نقش طرح غربالگری مادران باردار وزارت بهداشت

ایــن ســازمان همچنیــن از افزایــش 2۳درصدی مراجعان پزشــکیقانونی برای دریافت مجوز ســقط جنین نسبت به سال پیش از آن خبر داد. بر این اساس، ۱2هزار و 28۱ نفر برای دریافت مجوز ســقط جنین در ســال 95 مراجعه کرده بودند که تعــداد این افراد در مقایسه با ســال قبل از آن 2۳.۴ درصد افزایش داشته است زیرا براســاس گزارش این سازمان در سال ۱۳9۴، حدود پنج تا شــش هزار مراجعهکننــده برای دریافت مجوز ســقط مراجعه کردهاند و اســتانهای تهران با دوهزار و 7۱ مراجعه، خراســانرضوی بــا هزار و ۱5۴ مراجعه و خوزستان با هزار و 9۰ مراجعه بیشترین آمار متقاضیان سقط جنین درمانی در این سال را داشتهاند و از این میان حدود سه هزارو 2۰۰ نفر موفق به دریافت مجوز سقط جنین شدهاند.

ســازمان پزشــکیقانونی دلیــل ایــن افزایــش 2۳درصــدی را افزایش آگاهیهای مــردم و مراجعه آنــان بــه پزشــکیقانونی اعلام کــرد. البته پزشــک کارشــناس این سازمان به «شرق» توضیح داد: افزایش آمــار از نظــر ما به این دلیل اســت کــه درحالحاضر دستگاهها و ابزارهای تشــخیص ناهنجاریهای نوزاد بســیار بیشتر و مدرنتر شده اســت. دسترسی مردم به ســونوگرافی و آزمایشگاههای ژنتیک افزایش پیدا کرده و طرح غربالگری در دوران بارداری در وزارت بهداشت سفتوسختتر انجام میگیرد. پزشک زنان باید به مادر باردار، غربالگری و انجام آزمایشــات را حتما پیشــنهاد کند. باید به مادران باردار حتما گفته شود چه ابزارهایی وجود دارد و اینها همه به این معنی است که تشخیص ناهنجاریها بیشــتر شــده اســت. البته همچنان هم نمیتوانیم بگوییم حتما ناهنجاریها بیشتر شده است حتی اگر این مســئله هم وجود داشته باشد، اما آنچه ما درحالحاضر با آن روبهرو شدیم این است که تعداد مراجعات بیشتر بوده است.

این درحالی اســت که دکتر ناهید خداکرمی معتقد اســت: «نمیتوانیم اساسا با استناد به این آمار افزایش ســقط جنین یا مراجعان برای ســقط جنین را استنباط کنیم و این مســئله با این اعداد و ارقــام قابل قضاوت نیســت. برای بررســی این امر باید یک روند مقایسهای وجود داشــته باشد و مثلا بررســی کنیم که چند مورد بارداری داشــتیم، چقدر سقط انجام شــده و اگر عدد معناداری در این میان وجود دارد، بعد امسال را نسبت به سال گذشته مورد مقایســه قرار داد و در آن صورت میتوان از افزایش خبر داد.»

او در ادامه میافزاید: «ممکن اســت اساسا کاهش هم پیدا کرده باشــد، درحالحاضر بــا توجه به تعداد تولدهای زنده، میزان بارداریها، تعداد زنان در ســنین بــاروری و بــا توجه بــه افزایش تولدها در ســالهای اخیر در مقایســه با ســالهای گذشــته، ممکن است تعداد ســقطهای جنین به دلیل تشخیص ناهنجاری یا معلولیتها نهتنها افزایش نداشته باشد، بلکه کاهشی نیز در اصل ماجرا به وجود آمده باشد.

امــا برای ذکر هر نوع اســتدلالی نیــاز به تحقیق و انجام کار پژوهشــی روی این موضوع است». به گفته وی درحالحاضر طــرح غربالگریهای دوران بارداری از اوایل سهماهه دوم انجام میشود و سونوگرافیهای جدید این قابلیــت را دارند که اختــلال کروموزومی و همچنین سندرم داون را تشــخیص دهند و در صورت بروز مشــکل به پدر یا مادر اعــلام میکنند قطعا بچه دچار ناهنجاری اســت و به والدین توصیه میکنند در صورت خواستشان میتوانند جنین را سقط کنند.

این درحالی است که نمودار مجوزهای صادرشده برای ســقط جنین در بین سالهای ۱۳9۱ تا ۱۳95 این سازمان از رشد حدود هزار مجوز به ازای هر سال خبر میدهد، بهطوریکه مجوزهای صادرشــده در حدود چهــار هزار و 8۰۰ مجــوز به حدود پنج هــزار و 5۰۰ مجوز در سال 92 و با همان میزان رشد به حدود شش هزار و ۳۰۰ مجوز در سال 9۳، حدود هفتهزارو 2۰۰ مجوز در ســال 9۴ و به رقم همان هشتهزارو 5۳7 مجوز در ســال 95 رسیده است و البته در مورد تعداد کل مراجعــان نیز فقط همان دو آمار ســالهای 9۴ و 95 اشاره شده است.

وقتیبارداریهایناخواستهقابلشمارشنیستند

سازمان پزشکیقانونی در این باره که آیا مادرانی که دچار بارداری ناخواسته شدهاند نیز برای صدور مجوز از این سازمان اقدام میکنند یا آیا میتوان میزان وجود این بارداریها در کشور را پیشبینی کرد، به «شرق» توضیح داد که بارداریهای ناخواســته در موارد خیلی کم به پزشــکیقانونی مراجعه میکنند چون اساسا میدانند پزشکیقانونی مجوزی به آنها نمیدهد، بنابراین چنین مراجعاتی بسیار کم و شاید ۱۰ مورد در طول سال نباشد. به این دلیل که مراجعهکنندگان از طریق پزشکانشان به ما معرفی میشــوند و نامه میگیرند و پزشک میداند پزشکیقانونی این کار را انجام نمیدهد

به گفتــه ناهید خداکرمــی، متخصص بــاروری و مامایی و رئیس انجمن علمی مامایی ایران، سقط جنین دو گروه است یا حاصل بارداری ناخواسته است و اقدام به سقط عمدی است یا ســقط جنین قانونی است که براساس مدارک پزشــکی مادر از سوی پزشکیقانونی مجوز سقط صادر میشود.

وی در ادامه توضیح میدهــد: «برای بارداریهای ناخواســته راهحل وجود دارد و با روشهای پیگیری از بارداری افرادی که قصد دارنــد در زمان خاصی باردار شــوند، میتوانیم از بارداریهای ناخواسته جلوگیری کنیــم تا از ســقطهای غیرقانونی جلوگیری شــود زیرا خطر زیادی مادر را تهدید میکند و میتواند مادر را در معرض عفونت نازایی یا حتی مرگ قرار دهد. پس زنان باید بیشتر به ماماهای خود مراجعه کنند».

او با اشــاره به بارداریهایی که به صورت نامشروع ممکن است اتفاق بیفتند نیز میگوید: «حاملگی ناشی از روابط نامشــروع بحثی جداســت و نیازمند آن است که از روابط یا بارداریهای نامشــروع که ممکن است حاصل تجاوز یا بارداریهای اجباری باشــد جلوگیری کــرد و راهحلهای مناســبی را پیدا کرد تــا مادر نیز در این میان دچار عســر و حرج نشــود. بایــد خطراتی که یــک نوجوان یا جــوان با آن مواجه اســت را در قالب کارگاههای آموزشی یا کتب درسی به آنان بیاموزیم. از نظر من بهترین راه این است که برای توانمندی دختران و پســران جوان و آموزش آنان تلاش بیشــتری انجام دهیم و شرایط ازدواج بهموقع را فراهم کنیم تا جوانان بتوانند بهموقع ازدواج کنند، بچهدار شــوند و ســبک زندگی جوانان را اصلاح کنیم».

امــا دربــاره بحث آخر کــه مربوط بــه راهحلی در ارتباط با مســائل پیرامون ســقطهای جنین، افزایش یا نیــاز به پژوهشهای پیرامون آن اســت ناهید خداکرم پیشــنهاد میکند: «یادمان باشــد همه کارها را دولت نمیتواند انجام دهد، اگر ســقط جنیــن بهویژه موارد بدون مجوز آن بهعنوان مشــکل مطرح میشــود، باید انجمنهــای مردمنهاد مثــل انجمنهــای مربوط به مامایــی، باروری یا ناباروری کــه نقشهای مربوطتری دارند وارد بحث شوند و با فرهنگسازی و بومیسازی بیشتر بتوانیم نقش نهادهای مدنی را تقویت کنیم. مثلا در ایران هیئتهای عزاداری یک نمونه بســیار خوب از تشکلهای مردمی اســت که در ایام محرم با عشق به امامحســین با کار جمعی و خیریه این مراســم را اداره میکننــد و همواره نیز نتیجه مثبتی به همراه داشــته اســت. چه بهتر اســت امور مردم به خودشان واگذار شــود. در این ســالها همواره دیدهایم در امور مربوط به مردم هرچه قدرت کنترل و امور قهری بیشــتر شده، ناموفقتر بودهایم».

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.