سرکنگبین خصوصیسازی

Shargh - - اقتصاد -

جایی که جمعشــدن انبوهی از سرمایههای کوچــک و متوســط، هم امــکان مانور و رشــد بیشــتری را به شــرکت میدهند و هم به دلیل عدم وابســتگی به یک فــرد، خانواده یــا گروه، ریســک عدم تداوم فعالیت را به دلیل درگذشت یا خــروج یک یا چنــد مالک به شــدت کاهش داده و هــم به دلیل مشــارکت فراگیــر افراد در تصمیمگیــری، اداره بهینــه بنــگاه را تضمیــن میکند.

برای اصلاح بهینه ســاختار مالکیت بنگاهها در کشــور، عمومیسازی از طریق ترویج تأسیس شــرکتهای ســهامی عام واقعی، مناسبترین گزینه به نظر میآید و این حتی در بین شرکتهای سهامی عام کنونی کشور نیز قابل مشاهده است. شواهد بسیاری را بین شرکتهای ایرانی میتوان یافــت که بــه دلیل وابســتگی اکثریت ســهام یک شــرکت به یک مؤسســه، بنگاه یا هلدینگ، تمامــی برنامههای شــرکت بر اثــر جابهجایی مدیــر هلدینگ یا تغییر سیاســتهای وی، دچار تغییر کامل شــده و هر چند ماه یــک بار، روزی از نو و سیاســتی از نو مطرح شــده و شرکتها را با چالش عدم پیشــرفت مناسب مواجه کرده اســت، اما درخصوص معدود شــرکتهایی که تعداد بیشــتری از ســهامداران در تصمیمگیری مشــارکت دارند، عقل جمعی در سیاستگذاری و اداره شرکت آن را به مراتب بالاتری از موفقیت رهنمون کرده اســت. پژوهشها نشان میدهد یکــی از دلایل مهــم اینکه بیش از ســهچهارم موفقتریــن شــرکتهای جهان، شــرکتهای تأســیسیافته و فعال در کشورهای توسعهیافته و پیشرفته هستند، ســاختار مالکیت آنان است. بــه تعبیــر یکــی از صاحبنظــران مدیریت و کســبوکار - پیتر دراکر - فعالیت سرمایهداری در قالب مالکیت سوسیالیستی است که موجب رونق این شــرکتها شــده و البته بدیهی است کــه این مــدل با طرحــی مانند ســهام عدالت تفاوت اساسی دارد، زیرا در طرح سهام عدالت، اعطای گواهی ســهام به کثیری از شــهروندان بهعنــوان اعانه مدنظر قرار گرفــت، اما در مدل مالکیت عمومی اساســا بحث ســرمایهگذاری نهادی و ســرمایهگذاران انبوه مطرح است و این همان ساختار مالکیتی اســت که در کشورهای یادشــده بیشــترین درصد را دارد و آن مالکیت صندوقهای سرمایهگذاری، بازنشستگی، بیمه و تأمین آتیه بهعنوان سرمایهگذاران نهادی و افراد بهعنوان سرمایهگذاران حقیقی است و نه افراد عادی غیرســرمایهگذار. این موضوع در کشور ما، بــرای جبران اشــتباهها و ناکارآمدیهایی که در واگذاریهــای بنگاهها صــورت گرفته، میتواند نسخهای شــفابخش تلقی شــود. برای اصلاح ســاختار مالکیت، سلب اختیاری یا قهری تملک از یک مالک حقیقی یا حقوقی و ســپردن آن به مالکــی دیگر به صورت یکجا، از پراشــتباهترین سیاستها به شمار میآید که به جای موفقیت، هزینههای هنگفتی را به کشــور تحمیل خواهد کرد. استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه میتواند تبدیــل بنگاههای بزرگ و متوســط به نهادهای مردمی و فراگیر را از طریق شــرکت سهامی عام واقعی - تأکید میشــود: ســهامی عام واقعی - تضمیــن کرده و حرکتی قریــن موفقیت برای خصوصیســازی و رشد اقتصاد به شمار آید. به این منظور توجه کافی به بازار ســرمایه ضرورتی تام دارد که همانند دولتهای پیشین، در دولت یازدهم نیز آنگونه که باید و شاید در مرکز توجه قرار نگرفت. اگر سیاستگذاران و مجریان عالی کشــور عنایت بــه ظرفیتهــا و توانمندیهای بازار سرمایه داشته باشــند، درخواهند یافت که هموارترین و کوتاهترین مســیر خصوصیسازی با تمام دشــواریاش، بازار سرمایه است که باید برای توسعه آن کوشید. خطای دیگری که در این مسیر میتواند رخ دهد، شتابزدگی است. انتظار بهثمررسیدن طرح خصوصیسازی در یکی، دو ســال، انتظاری بــه دور از منطــق و واقعگرایی است. اگر بنگاهها با شــتاب از مالکان فعلی به یکی، دو مالک دیگر منتقل شــوند، با یک تغییر دولت یا سیاســت، دوباره همان بنگاه به مالک قبلی یــا دیگری انتقال خواهد یافت بدون اینکه ارزشــی در ایــن میان خلق شــده باشــد. از این منظر، باز بازار ســرمایه است که انتقال تدریجی و نهادی مالکیت را میسر میکند.

نکتــه مهم دیگر اینکه عمومیســازی، خود جراحــی بزرگی اســت کــه مانند برجــام نیاز به تفاهمــی فراگیر در تمامی ســطوح کشــور دارد؛ از عالیتریــن ســطوح تصمیمگیــری در کشــور و قوای ســهگانه گرفته تا سایر نهادهای رســمی و غیررســمی که نهتنهــا حمایت آنان، بلکه مشــارکت فعالشــان ضرورت تــام دارد تا اهــداف برنامه توســعه کشــور از طریق اجرای خصوصیســازی و حرکت در مسیر دستیابی به اقتصادی مردمنهاد که از ویژگیهای مورد تأکید مدل اقتصاد مقاومتی است، بتواند با برخورداری از برنامهای دقیــق، ارادهای آهنین و هماهنگی کامل، در بازهای بین ســه تا پنج سال، به تحقق برســد؛ وگرنه باز شــاهد حرکتی ناکام در مسیر خصوصیسازی خواهیم بود.

*عضو هیئت علمی دانشگاه و مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری خوارزمی

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.