ا منشاتورخیاسب وصزلایحار زرنرقنطعتیو باا «ش » سرقت

Shargh - - سیاست -

شرق، آمنه شــیرافکن:

زهرا شــجاعی از زنان حاضر در کابینــه دولت اصلاحــات این روزهــا منتقد برخی سیاســتهای فعالان حوزه زنان است. او مشاور امور زنان رئیس دولت اصلاحات بود و رئیس مرکز امور زنان ریاستجمهوری. ســالها تجربه در دولت اصلاحات و کار تشــکیلاتی و حزبی و فراغــت این روزها فرصت مناسبی در اختیار او قرار داده تا موضوع زنان را از دور و با تأمل بیشتر رصد کند. در مسئله مربوط به انتصاب وزیر زن تأکید دارد که با وجود اهمیت این انتصاب نباید گفتمان جنبش زنان به انتصاب وزیر یا وزرای زن تقلیل یابــد و از دیگر مســائل معتنابه عام زنان غافل شــود. به باور او زنان در شــرایط کنونی به یک رویکرد مدون در توضیــح مدینــه فاضلهای که بناســت زنان ایرانی به آنجا برسند، دســت نیافته و به همین خاطر گاهی اسیر ســوژههای روز میشوند. از نشســتها با برخی مدیران خبر میدهد و اینکه اغلب گفته میشود شما فهرســت زنان موفق را بدهید تا در انتصابها از آنها بهره بجوییــم. نمونهاش دیدار اخیر زنان اصلاحطلب با اسحاق جهانگیری، معاوناول رئیسجمهوری. اما به گفته شــجاعی، ارائه این فهرســتها از سوی زنان، زمانی میتوانــد مؤثر افتد که ارادهای براي بهرهمندی از توان زنان در سطوح بالا و میانی قدرت وجود داشته باشد. چنانچه از فهرست 85 زن شاخص و مدیری که زنان اصلاحطلب به کابینه حسن روحانی ارائه کردهاند فقط دو نفر به جایگاه سیاســی رسیدهاند. شجاعی بر این باور اســت؛ تا نگاه عمیقی از جانــب مردان مدیر به بهرهمندی از توان زنان نباشــد، با ارائه این لیستها دردی از دردها دوا نخواهد شد.

نقــش زنــان اصلاحطلب در انتخابــات اخیر چگونه بود، چه رویکرد ســازمانی و تشــکیلاتی در دستور کار قرار گرفت؟

برآوردهای نخستین نشان از آن داشت که مشارکت زنــان در انتخابــات پیــشرو کاهش خواهــد یافت و نظرســنجیهای نخســت بر عــدد 36 درصــد برای مشارکت زنان در انتخابات ریاستجمهوری دوازدهم متمرکز شده بود. شاید دلیلش این بود که زنان چندان از نــگاه کابینه روحانی به مســائل زنان راضی نبودند. خوشــبختانه تشــکیلات زنان اصلاحطلب بهموقع و ماهها پیش از برگزاری انتخابات شکل گرفت. در همه استانها نمایندگانی مشخص شد و اینبار در تهران نیز زنان به جای تمرکز در یک ستاد در همه ستادها پخش شــدند. سخنرانیهای زیادی شد و مشورتهای زیادی به مردان درباره سخنرانی داده شد. نتیجه اینکه دیدیم رقم مشــارکت زنان بالاتر از مردان بود و به پنجاهونیم درصد رســید. البته قطعا فعالیــت گروههای مختلف زنان در این مسیر تأثیرگذار بوده است.

دربــاره شــورا گرچــه ســهمیه 30درصــدی در فهرســت تهران اجرا شــد اما در بســیاری از شهرستانها به فراموشی سپرده شد، چه برنامهای برای آسیبشناســی این مســئله و نهادینهسازی سهمیه 30درصدی دارید؟

در انتخابات تهران درباره شــوراها فهرست امید بر سهمیه 30درصدی زنان تأکید کرد. اتفاق خوب اینکه در تهــران حجم زیادی از زنان شایســته و کاندیداهای معتبــر داشــتیم و خوشــبختانه رد صلاحیت بیرویه مجلس در شوراها محقق نشــد. ما حتی اگر سهمیه را نمیگذاشتیم شــاید خانمها بیشتر میتوانستند رأی بیاورند. پافشاری و جدیت خانمهای عضو شورایعالی سیاســتگذاری اصلاحطلب نیز در حضور موفق زنان در فهرست تهران بیتأثیر نبود.

در اســتانها متأســفانه وضعیــت اینطــور نبود. زدوبندهای سیاســی و تعاملهای قومی و قبیلهای و مناســبات غیرمعمول سیاســی وجود داشت. همین زدوبندها مانع از آن شد تا تمامی فهرستهای استانی به حضور 30درصدی زنان در فهرســت اصلاحطلبان توجــه کنند و در نهایت هم ما بــا کاهش حضور زنان منتخب در شوراها مواجهیم.

آیا بنا دارید به آسیبشناســی کاهش انتخاب زنان در شوراها بپردازید؟

قطعا شــورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان و مجمــع زنان اصلاحطلب باید به شــکل کاملی دلایل و ریشههای این مســئله را بررسی کند. اما تحلیل من این اســت که فضای انتخابات شوراها فضای سیاسی نیست. یعنی فضا اقتصادی شده و نگاه به شورا کسب شــغل شده نه انجام مســئولیت. چنانچه در تبلیغات انتخاباتی و نصــب بنرهای هزینههــای زیادی صرف میشود. در همین حال فقدان سابقه سیاسی و گاهی زدوبنــد و تعاملها به ورود برخــی افراد بیتجربه به شورا منجر میشود.

از دیدگاه شــما اولویت مســائل زنان در ایران چیست؟

در پاســخ به این ســؤال میشــود به نکاتی مانند بیکاری، اعتیاد، خشــونت خانگی، کارتنخوابی، فقر، مســائل حقوقی و قانونی اشــاره کرد. امــا از نظر من تعیین اولویت مســائل زنان باید مهمترین دســتور کار زنان و نهادهای مرتبط باشــد. شاخصهایی که من به ذهنم میرسد این است که مسائل زنان باید شمولیت داشــته باشــد. به این معنا که مسئله بخش عمدهای از زنان باشــد. دیگر اینکه ضرورت داشته باشد و نکته دیگر اولویت مســائل زنان است. در شرایط کنونی زنی را نمیبینید که از شــرایط راضی باشــد. اما مشکل ما این است که هنوز نمیدانیم میخواهیم به چه مدینه فاضلهای برای زنان برسیم. چقدر طول میکشد؟ چه برنامهریزیهایی باید کــرد؟ بیتعارف بگویم که زنان ما دچار ســردرگمی و روزمرگی در فعالیتها هستند. گاهی دنبال سوژههای روز میروند؛ نه اینکه براساس استراتژی دنبال پیشبرد مسائل زنان باشند.

راهحــل و پیشــنهاد شــما چیست؟

برای این کار باید شــاخصهایی داشته باشیم تا اولویتها را تعیین کنیــم. بــرای تعیین اولویــت باید ببینیم چه شاخصی میخواهیم؛ آیا حضور زنان در ورزشــگاهها مهمتر است یا برای نمونه بحث خشونت خانگــی علیه زنان. تمرکــز بر این سوژهها چقدر باشد؟ چه کارهایی میتوان انجــام داد؟ اگــر زنان ما به خاطــر نجابت و حجــب و حیا درباره امر خشــونت فراگیر خانگی چیزی نمیگویند، نباید درباره این پدیده زشت سکوت اختیار کرد. خاطرم هســت در پژوهشــی که پیشتــر در مرکز امــور زنان ریاســتجمهوری انجام داده بودیم، آمار نشــان از آن داشت که دســتکم 60 درصد زنان ما دچار خشونت خانگی هســتند و نمیگویند. آیا این اولویت نیســت؟ حالا شاید من بگویم خشــونت خانگی مغفول مانده است و کارشــناس بعدی به مسئله دیگری اشاره کند. به همین خاطر تأکید دارم که باید اولویتها مشخص شود.

ایــن روزها بحث انتصاب وزیر زن داغ اســت. وزیر زن تا چه میزان در این اولویتها میگنجد؟

بههرحال وزیرشدن زنان در شاخصهای بینالمللی تأثیرگذار اســت. به لحاظ فرهنگــی اعتمادبهنفس را در نســل جوان زنان ما بالا میبرد. همچنین به تغییر بــاور و نگرش در کل جامعــه میانجامد. اما با وجود این اهمیت، نگاه من این اســت که مــا زیاده از حد بر مطالبه وزیر زن متمرکز شــدهایم و از دیگر مطالبات و گفتمانســازی پیرامون آن باز ماندهایم. نباید گفتمان خودمان را براي یک موضوع هزینه کنیم. گزارشهای محرمانــهای از وضعیت اجتماعی در میز مســئولان ما آرشــیو شــده اســت. اینها چیز کمی نیست. همه میگویند، هیس! خب حــالا صدایش را درنیاوریم اما کمی بعدتــر بوی تعفنش جامعــه را برمیدارد. باید همهجانبه و سیســتماتیک به مســائل زنان نگاه کرد. مســائل همه زنان را ببینیم و نهفقط قشر نخبه را. به فرض اینکه سه وزیر هم به زنان اختصاص داده شود. وزیر صنعت – اگر زن باشــد- باید کار صنعت را پیش ببرد. خانم ابتکار رئیس سازمان محیط زیست هستند. چــه درصدی از مشــکلات زنان را حــل میکنند؟ من مخالفتی با حضور زنان در پستهای کلیدی ندارم اما نکته این اســت که در کنار این تأکید از اصل ماجرا باز نمانیم. چقدر مدیران میانی تربیت کردهایم؟ چقدر به زنان در لایههای مختلف سازمانی امکان رشد و ترقی دادهایم؟ ما هنوز بانک جامع اطلاعاتی زنان نداریم.

شــنیدهها حاکی از آن اســت که از شما و دیگر زنان فهرست خواســتهاند، حالا در نبود این بانک اطلاعاتی بنا دارید چه اسامیاي به مسئولان ارائه دهید؟

میگویند به ما لیست بدهید. در دیدار اخیر با آقای اسحاق جهانگیری هم بحث همین بود. نکته اینکه ما فهرست جامعی از زنان موفق استخراج کردیم و از 85 زنی که به آنها معرفی کردیم فقط دو نفر به کار گرفته شدند. در دیدار با آقای جهانگیری نیز پیشنهاد من این بود که دولت آقای روحانی باید وزرا را موظف کند تا درصدی برای انتصاب مدیران زن اختصاص دهند

بله؛ میگویند به ما لیســت بدهید. در دیــدار اخیر با آقای اســحاق جهانگیری هم بحث همیــن بــود. نکته اینکــه ما فهرست جامعی از زنان موفق استخراج کردیم و از 85 زنی که به آنها معرفــی کردیم تنها دو نفر به کار گرفته شدند. در دیدار با آقای جهانگیری نیز پیشنهاد مــن این بــود که دولــت آقای روحانــی بایــد وزرا را موظف کند تا درصدی بــرای انتصاب مدیــران زن اختصــاص دهند؛ حالا امــکان دارد وزارتخانه به وزارتخانه درصد متفاوت باشد. اما نمیشود مدام توپ را در زمین زنان بیندازند که شما اسم بدهید. آن مدیر و وزیر و معاون خودش باید دنبال شناسایی پتانسیل زنان موفق برود. مانند تجربهای که در وزارت نفت داشتیم.

خود آقای زنگنه در این زمینه همراهی داشتند؟

خوشــبختانه نگاه آقای زنگنه در مشــارکت زنان در پستهای کلیدی بســیار مثبت است. اما باید اینجا از نقــش مهم فاطمه تندگویان مشــاور امور زنان وزیر نفت ســخن گفت. او بــود که با شناســایی مهندس مرضیه شاهدایی در صنعت پتروشیمی در انتصاب او بهعنوان معاون وزیر نفــت ایفای نقش کرد. مهندس شاهدایی در وزارت نفت تا سطح مدیرکلی رسیده بود و سالهاي ســال در همین ســطح مانده بود تا اینکه با تلاشهای آقاي زنگنه ایشــان معاون وزیر شــدند و رئیس پتروشــیمی. اینجاســت که میگویم مکانیسم فشار لازم است.

خانــم تندگویــان در وزارتخانــهای کــه چنــدان حساسیت جنسیتی ندارد، توانسته در همه شرکتهای تابعه و معاونتها این حساســیت را بــه وجود آورد و نســبت به شناســایی زنان توانمند اقــدام کند. او بنا را بر توانمندســازی زنــان شــاغل در صنعت نفت و حســاسکردن آنها به مسئله جنسیتی و ارتقای سطح مدیریتی زنان گذاشته و خوشبختانه تا اینجای کار بسیار موفق بوده اســت. اتفاقا بخشنامه اخیر وزارت نفت در جذب زنان به سیاستهای ایشــان بازمیگردد. در اداره مســئولیتهای اجتماعی نیز سلسله کارگاههای آموزشــی برای زنان و مردان گذاشــته تا حساســیت جنسیتی ایجاد شود. این اتفاق و تأکید بر آن بسیار مهم اســت. یک زن در مقام مشاور وزیر توانسته تحولی در وزارت نفت به وجــود آورد. امیدواریــم زنان توانمند دیکر بتوانند در سایر وزارتخانهها موجبات رشد زنان و ارتقای آنها را فراهم کنند.

برگردیم بــه بحث وزارت زنان و حضور زنان در لایههای میانی. تا چه میزان دولت روحانی در این زمینه مؤثر عمل کرده است؟

انتظار ما بیش از اینهاســت. به ویژه اینکه شــعار آقای روحانی مبنی بر افزایش حضور زنان در لایههای میانی قدرت آنطور که باید و شــاید اجرائی نشــد. اگر بخواهیم منطقیتر و با نگاه بلندمدت مسائل را ببینیم و نیمنگاهی به دورههای آتی داشــته باشــیم، باید از همیــن حالا تــلاش کنیم تــا حضور زنان در ســطوح میانی توســعه یابد. اتفاقا راهش این نیســت که من و شــما بخواهیم زنان مؤثر را شناسایی کنیم بلکه خود وزیر باید وظیفه شناســایی را برعهده داشــته باشــد. وزرا نیز باید در برنامه عملیاتی خود به طور مشــخص بند و بخشــی را به زنــان اختصاص دهنــد و بگویند چه برنامهای برای ارتقای مشــارکت زنان در ســطوح وزارتخانه دارند. خوشبختانه در دوره آقای خاتمی این اتفــاق افتاده بود. آن موقع بررســی وضعیت کارکنان زن در دســتگاههای دولتــی در قالــب پژوهش انجام شد. آنجا سهمیه مشــخص شد تا وزارتخانهها درصد مشخصی حضور زنان در لایههای مدیریتی را افزایش دهد. نتیجه اینکــه در پایان دوره اصلاحات 63 درصد رشــد مدیریت زنان را داشــتیم. وزارت کشور از جمله وزارتخانهای بود که بسیار همراهی کرد. آقای تاجزاده دنبــال این قضیه بود و در اغلب اســتانها مدیران کل امور اجتماعی خانم بودنــد. در دوره اصلاحات چهار زن معاون وزیر داشتیم.

دیدارتان با آقای جهانگیری چطور بود؟ امیدی به افزایش حضور زنان در کابینه هست؟

قطعــا مــا در کابینه آتــی آقای روحانــی وزیر زن خواهیم داشــت و برآوردن این خواســته تقریبا قطعی شــده است. ســخنان آقای جهانگیری هم بســیار مؤثر بــود و همدلانــه بــا زنان اصلاحطلب بــه گفتوگو نشســتند. طبــق معمــول ماننــد همه از ما فهرســت خواســتند. فهرســت مــا نیــز نهایــی شــده و در هر وزارتخانــه چندنفــری شناســایی شــدهاند تــا در مراتــب مدیریتــی ارتقای بیشتری داشته باشند. اما با وجود این تأکیدم این اســت که ما نیازمند تغییر رویکرد در مسائل زنان هستیم. اگر مردان مدیر و وزیر و معاون ما بــه موضوع مشــارکت زنان متوجه باشــند، نیازی نیســت که ما هربــار دنبال تهیه فهرســت زنان موفق باشیم. همین که چشمشان را بــاز کنند و به ســازمان و وزارتخانــه مربوطــه نیک بنگرند، زنان بسیاری هستند که شایسته ارتقا بوده و باید به مدارج بالاتری برسند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.