سود بالای بانکی و تخریب بازارهای مالی

Shargh - - اقتصاد -

اگر فعالیت شرکتهایی را که در رشتههای متکی به ارز )مثل نفت، گاز و پتروشــیمی( کار میکننــد، کنــار بگذاریم، فعالیــت ریالی با این نرخهای سود بانکی صرف نمیکند. در نتیجه، نرخ ســود بالای بانکی نهفقط نهادهای مالی، بلکه شرکتها را هم تخریب کرده است.

بــرای بســیاری از جوانــان فارغالتحصیل دانشگاهی متعلق به خانوارهای طبقه متوسط نیز کارکردن صرف نمیکند. اینکه هشــت یا 10 ساعت سر کار بروند و دو میلیون تومان حقوق بگیرند، به فرض آنکه شــغلی هم در دسترس باشــد، صرف نمیکند. ترجیــح میدهند صد میلیــون تومــان از والدین و بســتگان دریافت و ســپرده کنند )یــا در صندوقهای بــا درآمد ثابــت یــا اوراق خزانــه دولتی بگذارنــد( و با دریافت ماهانه دو میلیــون تومان از محل این ســرمایهگذاری گذران عمر کننــد؛ در ظاهر نیز مدعی میشــوند که در بازار ســرمایه فعالیت میکنند و بیکار نیســتند. اگر جوان ایرانی را با جوانی اروپایی مقایسه کنیم که ماهانه دو هزار یورو دســتمزد دریافت میکند، مســئله بیشتر روشــن میشود. اگر این شــخص صدهزار یورو در حساب بانکی خود بگذارد، بهسختی ماهانه قبل از مالیات صد یورو سود دریافت میکند که با دو هزار یورو حقوق ماهانهاش قابلمقایســه باشــد. پس، کارکــردن بــرای جــوان اروپایی صرف میکند.

متأسفانه خانوارهای طبقه متوسط زیادی در این ســالها به اخذ ســود بالا از بانکها عادت کردهانــد و از قبول ریســک و انجــام کار فعال در اقتصاد غافل شــدهاند. حــال اگر همه ملت ایران بتوانند هرچه را دارند نقد و سپرده بانکی کنند و بانکها نیز ســود بالایی به آنان بپردازند، چه اتفاقــی در اقتصاد میافتــد؟ هیچ چیزی تولید نمیشــود و بانکها مقدار زیادی دارایی کاغــذی پیدا میکنند. از ایــنرو، برای خانوارها بایــد توضیح داد؛ اینکه جوانان شــما بیکارند و درآمــد ســرانه کشــور پایین اســت، به دلیل ســودهای بالایی است که نظام بانکی خارج از توان درآمدزایی خود پرداخت کرده و میکند.

سود بالای پرداختی به سپردهها، بانکها را تخریب کرده اســت، ســرمایه بانکها را زایل و آنها را با زیان مواجه کرده است. بانکهای بهتر کشــور نیز برای رقابت با بانکها و مؤسســات اعتبــاری ضعیف، بــازی پرداخت ســود بالا را ادامــه دادهاند. بانکهای ضعیــف برای ادامه بقا این نرخها را میپردازند و با خود بانکهای بهتر کشور را نیز تضعیف میکنند. این وضعیت امکان تأمین مالی را از بانکها گرفته و بیشــتر آنهــا غیــر از تمدید تســهیلات قبلــی کاری از دستشــان برنمیآید. بسیاری از مدیران بانکها حساســیت خود را نســبت به کســب سود از دست دادهاند و توجه ندارند که متوسط هزینه پولشان بسیار بالا رفته است.

تخریب نهادهای مالی محــدود به بانکها نیست. آرام آرام بیمهها و بازار سرمایه نیز وارد این بازیهای هرمی )پونزی( شــدهاند. هزاران ســرمایهگذار حقیقــی در بازار ســهام فضایی بــرای انجــام معامله و کســب ســود معقول نمییابنــد. حاصل کار این شــده که عدهای به ســوی معاملات نامعقول، نامتعــارف و حتی غیرقانونی گرایش یافتهاند. قیمت سهم شرکت کوچک یا متوســطی را در حرکتی دستهجمعی و با اســتفاده از شــبکههای اجتماعی و وسایل ارتباطجمعــی با طرح شــایعهای بالا میبرند و نهایتــا آن ســهام را بــه دســتگاهی دولتی، شــبهدولتی، خصولتــی یا ســهامداران تازهکار میفروشــند و از بازار آن سهم خارج میشوند. یعنی چون کاســبی وجود نــدارد، عملا به کار خــلاف روی آوردهاند و توجــه ندارند که با این کار ریشــه فرصتهای آتی بازار سرمایه را هم میخشکانند.

بــه دلیل تعدد تخلفات از این دســت، مقام ناظــر بازار ســرمایه نیــز با همه تــلاش، توان کنترل و تمشــیت همــه این دســتکاریها را نــدارد، همانطــور که مقام ناظــر نظام بانکی در سالهای گذشته نتوانســته از پس تخلفات گســترده نهادهای پولی برآیــد و کار را به اینجا کشانده است که میبینیم.

بنابراین، جای تعجب نیســت که بازار سهام کشور بیشتر تخریب شــود، چراکه شرکتهای بورســی تــوان رقابت با نــرخ ســود بالایي را ندارنــد و چنیــن امــکان ســودی را در بخش واقعی اقتصاد ایران نمییابنــد و از اینرو بازار ســهام در سالهای اخیر دائما در حال تحدید و کوچکشدن بوده است.

آنچــه در ســطور بالا گفته شــد در صورتی درســت اســت که نرخ تورم در ســطح فعلی بماند و رشته کار از دست مسئولان در نرود. اما تورم در کمین اســت و فاصله چندانی هم با ما نــدارد. اگر به دلیل تضعیف وضعیت بانکها و بروز نااطمینانی، مردم پساندازهای خود را به سمتی دیگر سوق دهند، تورم افسارگسیختهای چهــره مینماید و آنگاه دیگــر این نرخ جاری سپردهها نرخ بالایي تلقی نخواهد شد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.