ترامپ و گسست پيوند ديرينه آمريكا و اروپا

Shargh - - صفحه اول - دكتر حسین نصیری دبیر اسبق شورايعالي مناطق آزاد

حکمرانی غيرمتعــارف «ترامپ»، با ايجاد اختلال در رونــد همکاریهــای تاريخی آمريکا و اروپــا، به صورت اساســی اين روابط ســنتی و فراگيــر را زمينگير خواهد كــرد. روابط آمريکا - اروپا، فارغ از ريشــههای تاريخی و فرهنگی، بهويژه پــس از جنگ دوم جهانی و كمکهای «سخاوتمندانه»! آمريکا – بهويژه «طرح مارشال» - برای بازســازی اقتصاد، صنعت و... اروپا، به صورت گســترده و عميق توســعه يافت. حجم وسيع ســرمايهگذاریها و تنــوع پيمانها و همکاریها، با بســط مشــاركتها و تقويت بيش از پيش پيوندها، شــکلی از همسرشتی در منافع را در دو ســوی اقيانوس اطلس زمينهسازی كرد. اين تحول كلان، در نتيجه صفآرايی دو اردوگاه شــرق و غرب و عينیترشــدن تهديدات و مخاطرات ناشی از يک رويارويی محتمل و حمله «دشــمن» (كه «جنگ سرد» خوانده شــد!(، به قوت، نهتنهــا در عرصه نظامی - كه اقتضای تهديدات بود - كه در ابعاد سياســی، اجتماعی، فرهنگی - تبليغاتی و... بسط و تعميق يافت! همبستگی اســتواری كه در عمل، منافع كشــورهای اروپا و آمريکا را در وجــوه مختلف در هم آميختــه و تركيب كرده بود. آشکار است كه اين مشاركتها در هر كشور اروپایغربی، بسته به شــرايط، گســتره و ويژگیهای متفاوتی داشت؛ بهعنوانمثال، صاحبمنصبان انگليسی، منافع آن كشور درسطح جهان را در همنوايی كامل )يا تظاهر به آن!( با آمريکا يافتند و بنابراين، اســتراتژیهای مربوطه را در اين دامنه تعريف كردند و درمقابل فرانسويان، با تدبير «ژنرال دوگل» و ياران او، منافع خود را در شکل استقلال از آمريکا پیريزی كردند و... آلمان شکستخورده و تجزيهشده نيز بهگونهای ديگر! آمريکا كه پيروزی در جنگ را به نام خود در جهان ثبت كرده بود، در نيمه دوم سده بيستم، افزون بر آن سرمايهگذاریها، به اعتبار اقتصاد مسلط و قدرت و چيرگی سياسی، نظامی و... خود در جهان و نيز به دليل ايســتادن در برابر شوروی و بلوک شــرق، آشکارا جايگاه و مطلوبيت برجســتهای در غرب اروپا كســب كرده بود؛ موقعيتــی كه در آن ديار، نوعی از «وجاهت» و مقبوليت را برای آمريکا، بنگاهها و حتی اتباع آن كشور شکل داده بــود. اين پديده، در دهههای بعد، بهويژه در كشــورهای كمترتوسعهيافته شرق اروپا، در نتيجه قدرت و هژمونی عريان و شيوههای «زمخت» اعمالشده از سوی روسها و رژيمهای توتاليتر و وابسته در آن كشورها و نيز به پشتوانه تبليغات وســيع و كاملا مؤثر آمريکا و غرب، جاذبههای فراوانــی خلق كــرده بود! بــا اوجگيــری اعتراضات و خيزشهای مردمی در ســالهای انتهايــی دهه 80 در بسياری از كشورهای اروپایشــرقی - كه آشکارا، ظهور اجتماعی نفرت فروخفته مردم از سياستهای روسها و كمونيستهای دستنشانده حاكم را دلالت میكرد - و فروپاشــی شوروی و شکستهشدن بلوک شرق در اوايل دهه 90 ميلادی، تمايلات و اقبال جوامع فوق نســبت به غرب و بهويژه آمريکا، در شمايلی رؤيايی و بلکه افراطی، واقعيتــی غيرقابلانکار بود )كژتابیهــا و جلوههای اين داســتان نزد پارهای از نظريهپــردازان مغربزمين نيز در ادبيات سياسی غرب، فصلی توهمزا را به وجود آورد كه با وجود هياهوی آغازين بهزودی از «سکه» افتاد. «پايان تاريخ» و «جنگ تمدنها»، فقط مثالهايی از آن كژتابیها اســت!(، تحولی كه نهتنها صفآرايیهای اقتصادی كه اصولا صورتبندیهای سياســی، نظامی و امنيتی و نيز فرهنگی، اجتماعی شرق اروپا را تا به امروز تحتالشعاع قــرار داده اســت.! مراد از ايــن مرور، تبييــن «ميراثی» است كه اينک ترامپ، نادانســته يا دانسته! آن را در هم میپيچد! دونالد ترامپ، بهگونهای غيرمنتظره! «ســوار» بر موج ســردرگم نارضايتی عمومــی در آمريکا بر اريکه نشست! «جنبش 99درصد» و حركتهای پراكندهای از اين دست را میتوان نشــانهای از آن نارضايتی عمومی به حســاب آورد و انتخاب ترامپ از طيف راست جناح راســت و برآمدن «برنی ســندرز»، كمترشناختهشده، با گرايشهــای مشــخص سوسيالدموكراســی، از طيف چــپ جناح چپ هيئــت حاكمه آمريــکا و اقبال رو به تزايد مــردم و طبقه متوســط به عقايــد و راهکارهای او و نهايتا انتخاب ترامپ را شــايد توأمــان بتوان اقامه دليلی بر آن ســردرگمی دانســت! ترامپ به يک معنا، گونــهای از ســرمايهداری ســنتی ســوداگرانه مبتنیبر «املاک و مســتغلات» (اگــر از پــارهای از فعاليتهای ديگــر او اجمــالا گــذر كنيــم!( را نمايندگــی میكند )كه با وجود تر ديد محافل نوانديش، كماكان ‪Real estate‬ خوانده میشود!(؛ جريانی كه در شيوه پرتکلف زندگی و بهرهگيری افراطی از تجملات )نظير «اشرافيت» بیريشه شيوخ نفتی و نوكيسههای اينســوی عالم!(، اشرافيت پرتصنــع فئودالها و نه زيســت ســاده ســرمايهداران صنعتــی قرون ماضی را به رخ میكشــد! زيســتی كه بهشدت با شيوههای زندگی، مشی، ژست! و شايد اخلاق بنيان گذاران و صاحبان و مديران مايکروســافت، گوگل، فيسبوک، اپل، تسلا و... ، با سرمايههايی تا ۵0 و 60 برابر بيش از او، تضادی قاطع دارد!

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.