کاری ظریف به نام دیپلماسی

Shargh - - ديپلماسي - فريدون مجلسی ديپلمات سابق

پــس از 40 ســال، درحالیکه هنوز هم از شــرایط اضطراری کاما خارج نشــدهایم، چند سالی است به واســطه روابط خارجی مــوازی، میتوانیم ادعا کنیم کــه صاحب یــک دیپلماســی متعارف نیز شــدهایم. حقیقت این اســت که در کشــور ما هیچچیز به اندازه روابــط خارجی بــرای مســئولان دلنشــین و جذاب نیســت. ازاینرو وزیر خارجه تا دولت یازدهم، بخشی از این امر را بیشــتر برای اعتراض به ادعاهای دیگران درباره ایــران برعهده داشــت؛ اعتراضهایی که بعدا به فراموشــی سپرده میشد، یا با اعتراضهای متقابل مواجه میشــد. روال در محافل مختلف نیز بر همین منوال بود تــا اینکه چند صباحــی دولت گفتوگوی تمدنها، تغییر و تحولی پدید آورد و حتی سالی را به افتخار همین گفتوگو نامگذاری کردند. اما تسلســل بحرانهــا ادامــه یافت تا بــه نتیجه رســید و دولتی روی کار آمد که با شــش کاغذپاره کشــور را با شرایط تحریم کامــل و به گفته خودشــان فلجکننده روبهرو کرد. مــردم باتکلیف بودند که در آســتانه انتخابات یازدهم، درحالیکه مذاکرهکننده پیشین که کارشناس بهنتیجهنرســاندن هرگونــه مذاکره بود، بــرای تداوم وضع پیشــین، خــودش را کاندیدا کرده بــود، ناگهان مردم دیدند کاندیدایی با آنان همدلی میکند، درهای بستهشــده به سوی آزادی و توســعه را میبیند و به مردم، نوید کلید و گشــایش میدهد. مردم به امیدی به پــای صندوقهای رأی رفتنــد و نویددهنده کلید و گشــایش، بیش از 50 درصد رأی آورد و از همان آغاز، باب گفتوگو را گشــود. نمیگویم تا پیش از آن روابط بینالمللی نداشــتیم. اما آنگونه روابط چندان مفید نبود. دیپلماسی هنگامی هنر است که از چایخوردن با دوستان بگذرد و به دیدار و جر و بحث و چانهزنی با نادوستان برسد، بر آنان تأثیر بگذارد، از زیان پیشگیری و منافعی را برای کشــور کســب کند. این کاری است کــه در دولت یازدهم انجام شــد و آقای ظریف و تیم همراهش با کارشناســی و زباندانــی و تجربه لازم از عهــدهاش بر آمدند؛ بــا گرفتن حداکثــر امتیاز در مرز خطــر و دادن حداقــل امتیــاز، باز هــم در مرز خطر، توانســتند به قطعنامه باطلالسحر شــش قطعنامه تحریمکننــده که بهعنــوان مخاطرهآمیزبــودن ایران برای صلح و امنیت بینالمللی صادر شده بود، دست یابند. چالش آسانی هم نبود، خصوصا آنکه برخی در داخل نیز هر بار در آســتانه بهنتیجهرسیدن مذاکرات حرکاتی انجام میدادند و شعارهایی مطرح میکردند کــه در مقابــل ادعاهای آنــان موضع ایــران را فقط تضعیف میکرد. دولت اوباما آمادگی بیشــتری برای مصالحه با ایران داشــت که متأســفانه فرصتهای بســیار از دســت رفت تا نوبت به بحران آقای ترامپ و همدستی عربستان و اسرائیل رسید. کسانی سفارت عربســتان را به آتش کشیدند و یکشبه موضع مسلط ایران را در برابر قتل و غارت ایرانیان در عربســتان، به موضع تدافعی در برابر عربســتان بدل کردند. از قضا همینها به دیپلماســی دولت یازدهــم ضربه زدند و دســتیابی به نتیجه، یعنی برجام را به تأخیر انداختند. طولانیشدن مذاکرات و ادامه تحریمها اجازه اجرای برنامههای دیگری به دولت نمیداد و آنگاه همانها بافاصله پــس از امضای برجــام، درحالیکه در راه اجرای آن از ســنگاندازی فروگــذار نمیکردند، فریاد و فغــان میکردند که پس چرا کارهــا به روال رونق بازنمیگردد!

درحالیکــه دیپلماتهــای ایرانی میکوشــیدند اتفاق آرای شش کشور بزرگ جهان و اتحادیه اروپا را جلب کنند که مســتلزم توافق آمریکا بود، همین افراد از هیچگونه تهدیــد و تحقیر بازدارنــدهای خودداری نمیکردند. دیپلماسی تریبونهای هفتگی از یک سو، دیپلماسی شهرداری با بیلبوردهایش و شمایل اوباما با دســتان خونآلود. نمیدانــم در این کار زیانبخش چه سودی برایشان نهفته بود؟ اهمیت قضیه هنگامی معلومتر شــد که فریاد و فغان از دستراســتیهای آمریکا بلند شــد و توانســتند آقای ترامپ سردســته دلواپسان آمریکایی را به کاخ سفید برسانند و برخاف دلواپســان داخلی فریادشــان بلند است که میگویند ایرانیها ســر ما کاه گذاشــتهاند! اکنون تحریمهای بینالمللــی از میان رفته اســت. تحریمهای آمریکا یا تحریمهای تحتتأثیــر آمریکا امری دوجانبه اســت و زمانی رفع میشــود که رابطه ایران با آن کشــور به نوعی جدایی غیرخصمانه تبدیل شــود و آن هنگامی امکانپذیر اســت که ادعــای ایــران را بپذیرند که در حمله و تجاور به هیچ کشوری پیشقدم نخواهد شد.

اکنون که بزرگترین قــرارداد نفت و گاز در میدان دریایی پارس جنوبی با شــرکت بــزرگ توتال به امضا رسیده اســت که مانع عقبماندگی ما از بهرهبرداری از میدان مشترک با قطر نیز خواهد شد، بار دیگر بهانه میآورند که قرارداد با شــرایط بهتری هم امکانپذیر بــود! تاریخ کشــور ما پر اســت از زیانهــای اینگونه امیدها و چانهزنی بیپایان بر سر شرایط قراردادی بهتر و شکســت و ناکامی و زیان. این پیروزی و توافق نفتی حاصل همان پیروزی دیپلماتیک است و نویدی است بر سستشدن مبانی تحریمهای ثانویه.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.