ویژگیهای ضروری ظریف

Shargh - - ديپلماسي - رضا نصری كارشناس حقوق بينالملل

محمدجواد ظریف چهار ویژگــی دارد که برای حفــظ منافع ملــی ایران در عصــر کنونی ضروری است: اول اینکه دکتر ظریف یک شخصیت محبوب و معتبر در ســطح بینالمللی اســت. این ویژگی او از این جهــت اهمیت دارد کــه محبوبیت و اعتبار او باعــث میشــود جریانهای ضدایرانــی نتوانند بهراحتــی فضا را برای برخوردهــای قهریه با ایران آمــاده کننــد. در واقع، در دنیای امــروز مبادرت به برخوردهــای قهریه )مانند جنــگ و تحریم( برای هیــچ کشــوری - از جمله ایــالات متحــده، رژیم اســرائیل یــا رژیم ســعودی - یک تصمیــم آنی و تکعاملی نیســت. در فضــای بینالمللی کنونی، رســیدن به مرحله برخورد با یک کشــور مســتلزم طیکردن یک روند )یا یک مســیر( اســت که در آن فضاسازی «سیاســی» و جلب افکار عمومی بسیار مهم شده است؛ ضمن اینکه جلب موافقتِ احزاب و جریانهــای داخلی نیز لازم اســت تا مجوزهای حقوقی و روالهای قانونی در پارلمان و کنگره طی شــود. طبیعتا، در چنین فضایی داشــتن وزیر امور خارجهای که از نظر شــخصیتی، علمی و اعتباری جایــگاه بلنــدی دارد و حتی نامــزد دریافت جایزه صلح نوبل شــده اســت، امتیاز بســیار ارزشمندی است.

عــاوه بر این ظریف به خوبــی میداند چگونه با افکار عمومی ارتباط برقرار کند. او این اســتعداد و دانــش را دارد کــه چگونــه بــا یــک مقاله در نیویورکتایمز، یک مصاحبه با یک شبکه تلویزیونی بینالمللــی یا حتی یک توییت به مؤثرترین شــکل افــکار عمومی را به موضع ایران جلب کند و اجازه ندهــد این فضا به صــورت یکطرفــه در انحصار جریانهای مخالف یا آقای عادلالجبیر درآید!

دوم اینکــه دکتــر ظریــف یــک دیپلمــات و مذاکرهکننده حرفهای اســت و در رشــته خود یک آکادمیســین معتبــر و یــک متخصــص تمامعیار محسوب میشود. به عبارت دیگر، او یکی از معدود وزرای امور خارجه اســت کــه در حوزه کاری خود صاحبنظر و «نظریهپرداز» اســت و درک درست و دقیقی از نظــام بینالملل دارد. این ویژگی در عصر کنونی بســیار حائز اهمیت اســت؛ چراکــه امروزه حوزه سیاست خارجه به یک حوزه حساس و دقیق تبدیل شــده که در آن حتی واژههــا میتوانند تأثیر ماندگاری در روابط بین کشــورها بگذارند. بهعنوان مثــال، امروز شــاهدیم که چگونــه آقایان ظریف و تیم او با اصرار بر تغییــر تنها یک واژه در قطعنامه شــورای امنیت و با درج یک قید در یک جمله آن، عما برنامه موشــکی ایران را از زیر ضرب این نهاد امنیتــی بینالمللی خارج میکننــد و از این طریق اهرمهای مهم فشــار و فرصتهای آسیبرســانی متعاقــب را از دســت کشــورهای رقیــب خــارج میکننــد. این پدیده - یعنی تغییر معادلات و توازن قدرت یا خلع ســاح یک کشور از طریق تغییر تنها یک واژه در متن معاهده - در اعصار گذشــته حتی متصور هم نبود. امروز کســی که میخواهد سکان دستگاه دیپلماسی کشور را در دست بگیرد، باید به این ظرافتها مسلط باشد.

ســوم اینکه ظریــف ایــالات متحــده آمریکا را بهخوبی میشناسد و قادر است در مناسبات سیاست داخلــی این کشــور با ظرافت تمــام دخل و تصرف کنــد. به عبارت دیگر، دکتر ظریف «جریانشناســی» میداند و برخاف بســیاری از سیاستمداران ایران ميتواند از رویکردهای کلینگر، تکبُعدی، شــعاری و غیراصولی که کاربرد چندانی در سطح کان ندارند – حتــی اگر به بهای هزینههای شــخصی در داخل کشور - فاصله بگیرد. او ســازوکارها و حتی قوانین داخلی آمریکا را میشناســد، ارتبــاط ارگانیک میان نظام داخلی آنها و نظام بینالمللی را درک میکند، اختیارات نهادهای داخلی آنها را میداند و بهخوبی با کارکرد و عملکــرد بازیگران اطراف )مانند لابیها و رسانهها( آشناســت. این ویژگی باعث میشود که او بتوانــد - بهعنوان مثال - با درج یک مقاله در یک روزنامــه آمریکایی، با اســتدلالهای حقوقی و زبان حقوق داخلی آمریکا )و نه با زبان شــعار(، پاســخ سناتورها و سیاستمداران آنها را بدهد؛ بهنحویکه از شــتاب آنها در اجرای طرحهای جدید علیه ایران به شــدت بکاهد. چهارم اینکه دکتر ظریف در چهار ســال اخیر در فضای دیپلماســی بینالمللی ریشه دوانــده و - به اصطــاح عامیانهتر - «جــا افتاده» اســت. به بیان دیگــر، او به ارتباطات شــخصیاش با رهبران جهان شــکل داده اســت، با شــبکههای مختلف )اعم از دانشــگاهی، رســانهای و...( ارتباط برقرار کرده اســت، در میان افکار عمومی کشورهای غربــی و سیاســتمداران آنهــا یارگیــری و «جذب مخاطب» کرده اســت و بر ســازوکارها و مناســبات ســازمانها و نهادها مسلط شده است. ضمن اینکه در ایــن چهار ســال به نســبت یاد گرفته اســت که چگونه در برابر حمات و هجمههای سیســتماتیک جریانهــای متخاصم نوعی مصونیــت پیدا کند. در نتیجه، ظریف از هرکسی که بخواهد احیانا جانشین او بشود، دستکم چند ســال جلوتر است و این امر در شرایط حســاس و بحرانی کنونی در منطقه - که دیگر ایران مجال فرصتسوزی و سعی و خطا ندارد - امتیاز بسیار برجستهای است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.