روحوضی خیلی مدرن

Shargh - - نقد - ستاره جاوید

اجرای مــدرن و متفاوتی که «هــادی مرزبان»، کارگــردان تئاتر، از نمایش ســنتی و روحوضی «بنگاه تئاترال» به نویســندگی «علی نصیریــان» روی صحنه ســنگلج برده، هم بهغایت تازه اســت، هم بهغایت کمیک و بامزه. آنچه بعد از 43 ســال از اجرای نخستین این نمایش، در ســال 96 روی صحنه میبینیم، یک خوانش به روز شده و منطبق با شــرایط امروز ایران و مصائب آن در دو پرده است. پرده اول اجرایی متفاوت و نو از ایــران قدیم به روایت روحوضی ایرانی، پــرده دوم اجرایی مدرنتر از ایران امروز به روایت پهلوان کچلی که از ایران قدیم آمده و رَپِرهای rapper() جوان ایرانی را نگاه میکند.

با اینکه ایده و بســتر نمایش، از متنی ســنتی و هنری قدیمی که دیگر مد نیســت، ‪Old Fashion‬ ، وام گرفته شــده؛ اما بهواقع هادی مرزبان از این بستر قدیمی و دِمُده برای بیانی مدرن و اجرایی خلاقانه از فکر و ایده خود استفاده کرده و با کمک بازیگران تأثیرگذاری مانند ایرج راد، داوود فتحعلیبیگی، محمود بصیری، سعید امیرسلیمانی، میرطاهر مظلومی و فرزانه کابلی خیلی خوب توانسته به اجرایی که در ذهن پرورده، روی صحنه دست یابد.

به این معنی که ایده تئاتر ســنتی بنگاه تئاترال به خدمت هدفی درآمده که کارگردان کوشــیده با اجرایی نو و دیگرگونه، نمایش دهد و توفیــق یابــد در لفافه این متن، حرفهایی بزند کــه با اینکه بودار است؛ اما بهدلیل پیچیدهشدن در زرورق جذابی از ژانر کمدی، خیلی تــوی ذوق نمیزنــد و دل مخاطب در لحظه تماشــا نمیگیرد؛ اما قصه زمانی شروع میشود که تو تماشاخانه را ترک میکنی و حس میکنی چیزی در انتهای قلبت و در پس ذهنت، گیره شــده و امانت را بریده اســت. با اینکه در زمان اجرای نمایش بســیار خندیدی و به تکتک اســلنگها Slang() و تکیهکلامهــای خلاقانهای که از متن وامگرفتهشــده قهقهه زدی؛ اما وقتی از ســالن اجرا خارج میشوی و ســنگلج را با آن پیشــینه عظیم تاریخی ترک میکنی، میبینی در کنج ذهنت، چیزی هســت که تو را درگیر کرده و آرامت نمیگذارد و به نظرم نقطه قوت نمایش و ســبک اجرای مرزبان، در همین نکته است.

همین که ســالن را ترک میکنی و قهقههها را روی صندلیها جا میگذاری و فکرت را رها نمیبینی، این یعنی بنگاه تئاترال 43 ســال پس از نگاشــت و اجرای متن اولیه، هنوز متنی زنده اســت و حرفی برای گفتن و درگیرکردن دارد.

آنچــه اجرای دوم بنــگاه تئاترال به کارگردانی هــادی مرزبان را متفاوت میکند، شــیوه اجرای مدرن از نمایشــی سنتی و روحوضی است و در باب بازیها و اجراها ذکر چند نکته خالی از لطف نیست.

خلاقیت در پــردازش متن و بهروزرســانی تمــام تکیهکلامها و نیازهای کلامی مخاطب، در جایجای متن به چشــم میآید و شیوه متفاوت اجرا، نشــان میدهد متن 43ساله علی نصیریان، پیر نیست و حرفهــای جوان و تازهای بــرای گفتن دارد و هنــوز دود از کنده نمایشهای سنتی و قدیمی ایران بلند میشود. مرزبان درباره تسلط علی نصیریان به این متن، به ایرانتئاتر گفته است: «نوع پرداخت من در این اجرا نســبت به اجرایی که قبل از انقلاب شــده کاملا متفاوت اســت و من برای برقراری ارتباط عمیقتر بــا مخاطب، دیالوگها و حرفهــای خصوصــی را وارد نمایش کردم که ایــن نمایش، صرفا اجرای نمایش تختحوضی نباشــد». با استناد به این حرف مرزبان، باید گفت بنگاه تئاترال سال 96 همانطور از آب درآمده که کارگردان در ذهن پرورده اســت. زنپوشهای حاضــر در اجرای گروه حرکت بهویژه بازی مؤثــر «میرطاهر مظلومی» با آن طنازیها و عشــوهها در تضاد و انتقاد از زنــان جامعه امروز ایران، آینه تمامقدی از همه روزمرگیها و شــبمرگیهایی اســت کــه مردم امروز ایــران با آن درگیرند.

اوج تأثیرگــذاری و خلاقیت اجرای نمایــش را در بازی بازیگران نامآشــنا و خوشنامی نظیــر «ایــرج راد»، «داوود فتحعلیبیگی»، «سعید امیرســلیمانی»، «فرزانه کابلی» و بازیگران جوان خوشآتیه نظیر «امین زندگانی» میبینیم.

ایــرج راد، در نقــش پهلــوان کچــل، تکیــهکلام تعیینکننــده «تهمتیســت...» که در جایجای نمایش به خدمت اجرا درآمده و خلأها را پر کــرده، در حریری از بازی و بیان و چهره مؤثرش پیچیده و بسیار نیک و بهجا موفق شده در کنار پارتنر سیاهش- با بازی علی فتحعلــی- آینه زنگارگرفتهای از بیماریهــای بدنه اجتماعی ایران امروز را برای مخاطب روایت کند.

ســرعت در اجراها و بازیها، عامل موفــق و تعیینکننده دیگری از این اجراســت. با اینکه متن سنتی و روحوضی است و با موسیقی ســنتی روحوضی ایرانی و ملودی قر و کمر همراه است؛ اما مدیریت بازیها و نبــود هیچ وقفه و ثانیه اضافی مــردهای در فواصل میان بازیها، هم بر سرعت اجرای نمایش کمک کرده و هم بازی تکتک عوامــل را بــه هم چســبانده و مثل یــک مونتاژ دقیق و پرســرعت تصویری، میزانسن به میزانسن پیش رفته و پیوستگی زمان و فضای نمایش را حفظ کرده است.

شکســتن زمان به روایت تئاتــر، از دیگر نقاط قــوت این نمایش اســت. اســتفاده از دو پرده روایی و پرش به پرده دوم که روایتی از ایران امروز اســت، در تلفیق با فضای ســنتی روحوضی ایران قدیم به روایت ســیاهبازی، همه به خدمت بیــان اهداف گروه و کارگردان درآمده اســت. بهویژه باید گفت مرزبان با وفاداری همیشگی به هنر همسرش «فرزانه کابلی» و استفاده از طراحی حرکات خلاقانه رقص حرفهای و ممیزیشده او در جایجای نمایشش، هدف والایش را در زرورقی از مدرنیته آرتیســتیک پیچیــده و به مخاطب تعارف کرده و رسالت هنری خود را به انجام رسانده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.