تحريمهای جديد و روح برجام

Shargh - - صفحه اول - صادق زيباکلام . استاد دانشگاه تهران

يكی از موارد اتهامی مخالفان برجام در نزديک به دو سالی که از تصويب آن میگذرد، اين بوده که آمريكايیهــا تحريمهای جديدی عليه ايــران به اجرا گذاشــتهاند. مخالفان، وضع اين تحريمهــا را اولا مغاير با برجام میدانند، ثانيا معتقدند اين اقدام يعنی نقض برجام و برخــاف آنچه دولت روحانی و وزارت خارجهاش مدعی هســتند، طرف آمريكايی نه تنها به تعهدات خودش در برجــام عمل نكرده؛ بلكــه يک گام هم جلوتر آمده و با وضع تحريمهای جديد بعد از برجام مغاير آن عمل کرده است. آخرين مورد آن هم وضع تحريمهای جديد از ســوی واشــنگتن عليه برخی از شــخصيتهای حقيقی و حقوقی ايــران بود که دو هفتــه پيش صورت گرفت. برخاف نظر دکتر ظريف که معتقد بود چون شورای امنيت با وجود فشارهای آمريكا حاضر نمیشــود فعاليتهای موشكی ايران را مغايــر با برجــام اعام کنــد، آن را يــک پيروزی دپيلماتيک برای ايران اعام میکند، مخالفان برجام نهتنها نشســت اخير شورای امنيت را موفقيت ايران ندانســتند؛ بلكه وضع تحريمهای جديد را شكست ديگری برای دپيلماسی مصالحه در برابر ديپلماسی مقاومــت خواندند. آيــا مخالفان برجــام در ايران درست میگويند و وضع تحريمهای دو سال گذشته ازجمله تحريمهای اخير آمريكا نقض برجام است؟ در پاســخ بايد گفت وضع تحريمهای جديد برخاف ادعای مخالفان آقای روحانی به معنای نقض برجام نيست. خيلی کلی گفته باشم، تحريمهای واشنگتن عليه ايران را که از زمان اشغال سفارت آن کشور در 13 آبان 58 آغاز میشــود، اساسا بايد به سه دسته اصلی تقســيم کــرد. دســته اول تحريمهايی که به گفته آمريكايیها نقض حقوق بشــر در ايران خوانده میشــود؛ گروه دوم دربرگيرنده آنچــه آمريكايیها حمايت ايران از تروريســم عنوان میکنند و دســته ســوم مرتبط با فعاليتهای هســتهای ايــران بود. مذاکرات هستهای که با رویکارآمدن دولت يازدهم آغاز شــدند و نهايتا منجر به توافــق وين و «برجام» شد، اساسا وارد تحريمهای دو گروه اول نمیشدند؛ بنابراين آن تحريمها نهتنها به قوت خودشــان باقی ماندنــد؛ بلكــه واشــنگتن میتواند بر آنهــا افزوده يا بكاهــد. همچنان که در عمل ايــن اتفاق افتاده و طرف آمريكايی، تحريمهــای جديدی عليه ايران به اجرا گذاشته است. نكته دومی که درباره تحريمهای پســابرجام بايد گفت، تاشهای ايــران در دورزدن تحريمها در گذشته اســت. میدانيم که تاشهای زيادی در دولــت قبل به منظــور دورزدن تحريمها صورت میگرفت. ما نام اين اقداماتمان را «دورزدن تحريمها» و آمريكايیها نام آن را «نقض تحريمها» میگذارنــد. شــماری از تحريمهای بعــد از برجام بهواسطه کشــف دورزدن تحريمها در گذشته وضع شده که ارتباطی با برجام پيدا نمیکنند؛ اما مخالفان دولت، بدون اشــاره به هيچيک از اين مسائل، طرف مقابل را متهم به نقض برجام میکنند. هيچگاه هم نمیگويند که واشنگتن به کدام دليل به تحريمهای جديــد يا مجازاتهــای تازه عليه ايــران اقدام کرده اســت. فقط با صدای بلند اعــام میکنند با وجود ادعای دولت يا آقای ظريف مبنی بر به اجرا درآمدن برجام، آمريكايیها يک بار ديگر با اعام تحريمهای جديد به تعهدات خودشان در برجام عمل نكردهاند و بهرهبرداریهــای ديگر. مســئله مهم ديگری که مخالفان برجام به آن اشاره نمیکنند، «روح برجام» است. اصطاح «روح برجام» را نخستين بار، نگارنده در يادداشت خود در روزنامه «شرق» به کار بردم. در آن يادداشــت توضيح دادم در کنار و افزون بر ســند صدوچند صفحهای توافق هســتهای، برجام دارای يک «روح» هم بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.