بعد از رفراندوم باید با ایران و ترکیه مذاکره کنیم

Shargh - - دیپلماسی -

ســیدعلی کرمانی:کمتر از ســه ماه دیگــر رفراندوم اســتقلال اقلیم کردســتان عراق برگزار خواهد شد. رفراندومی که علاوه بر مخالفت تلویحی کشــورهای منطقه، به نظر میرسد مورد اجماع تمامی جریانهای کُرد حاضر در منطقه نیز نباشد. هرچند کُردهای حاضر در اقلیم، رفراندومِ استقلال را حق مسلم خود دانسته و بر آن اصــرار دارند. در همین ارتبــاط گفتوگویی با ناظم دباغ نماینده اقلیم کردســتان عراق در ایران انجام دادهایم.

فکــر میکنید رفرانــدوم منافــع کدامیک از گروههای کرد را تأمین میکند؟

ابتدا بايد يادآوری كنم كه پروســه «همهپرســی» در انحصــار هيچيــک از جريانهای كُرد نيســت و به كليت «كُرد»ها مربوط میشــود. متأسفانه رويكردی كه در پرســش شــما مطــرح شــده، امــروز يكی از مشــكلات كنونی بر سر راه همهپرسی است. برخی از جريانهــای كُرد فكر میكنند نبايد در ابتدا «مســعود بارزانی» با گروههای ديگر برای برگزاری همهپرســی توافق میكرد، چراكه اعتقاد دارند مسئله همهپرسی فرايندی اجتماعی است. تنها حرف و حديث و جدلی كــه بين گروههــای كُرد وجــود دارد، همين مســئله اســت، درحالیكه همه موافق برگزاری هرچهسريعتر رفراندوم اســتقلال اقليم كردســتان عــراق و اجرای قانونی آن هســتند. نمیشود مســئله رفراندوم را به هيچ گروهی وابسته دانســت. هيچ گروه و تشكيلاتی نمیتواند عليه رفراندوم باشد.

اما شــاهدیم که برخی جریانهــا و گروههای کرد در برابر این رفراندوم سکوت کردهاند. آیا این سکوت به معنی همراهنبودن با همهپرسی است؟

ابتــدا من بايــد اين نكته مهم را يــادآوری كنم كه همهپرســی اســتقلال اقليــم هيچگونــه ارتباطی به گروههای خارج از كردســتان عراق ندارد. همهپرسی موضوعی درون كردستان عراق است. تصميمگيری در ايــن رابطه به مردم كُرد حاضر در اقليم و كليت عراق مربــوط اســت و ديگرانی كه خــارج از اين مجموعه قرار دارنــد حق ندارند به خود اجــازه دهند كه برای اين مجموعه تصميمگيری كنند. البته ايرادی ندارد كه نظرات خــود را در ارتباط با همهپرســی ابراز يا از آن حمايت كنند، اما حق ندارند عليه آن گامی بردارند.

آیا این مسئله باعث ایجاد تنشهای جدیدی در میــان جریانهای کُرد داخــل و خارج از اقلیم نخواهد شد؟

به نظر من اين اشــتباه بزرگی خواهد بود اگر كسی با كســی دچار تعارض باشد. هيچ كُردی عليه پروسه رفراندوم يا همهپرســی نيســت. فقط مشــكلاتی در توافق دســتهجمعی وجود دارد. مشكل فقط در نوع اجرائیشــدن رفراندوم است. هركســی نظری دارد و عدهای عقيده دارند كه اين فرصت مناســبی اســت و عده ديگری بر اين نظر هســتند كه درحالحاضر زمان مناسبی برای اين كار نيست. در پارلمان گفته میشود اشــكالی ندارد و حكومت بايد تصميم بگيرد. اين يک پروســه اســت. برنامه و كاری كه بايد منتظر بمانيم و ببينيم چطور بايد انجامش دهيم.

سرنوشــت اقوام و اقلیتهایی کــه در اقلیم ســاکن هســتند مانند ترکمنها که گویا جمعیتی نزدیک بــه دو میلیون نفر را شــامل میشــود یا آشوریها و ایزدیها، چه خواهد شد؟

مــن درباره اعداد و ارقامی كــه درباره جمعيتها ذكر شد مناقشه نمیكنم. جمعيت اقليتهای حاضر در اقليم به هر ميزانی كه باشد، بايد حقوق آنها برابر با مردم كُرد اقليم در نظر گرفته شــود. ما وقتی بهعنوان كُرد عراق زندگی میكرديــم، گله ما از عزيزان عراقی چه بود؟ ما نبايــد اجازه دهيم كــه چنين گلايههايی برای ديگر اقليتها در كردســتان عراق به وجود آيد. بهطور كلی بايد تركمنها و ســاير اقوام و مليتهای ســاكن در كردســتان از حقوق خود بهرهمند شــوند. كردها نگفتهاند همهپرســی فقط برای كردهاســت. همهپرسی برای كردستان و برای ساكنان اقليم است.

آنچه ما به دنبالش هستيم استقلال برای كُردهای عراق است.

بــه نظر شــما موضــع کشــورهای منطقه و قدرتهای جهانی در ایــن رابطه چه خواهد بود؟ به نظر میآید آمریکا و اسرائیل مخالفتی ندارند.

در نظــر مــن اكثريــت اظهارنظرها دروغ اســت. در ظاهر اظهاراتی بيان میشــود، اما در پشــت پرده اقدامات ديگــری صورت میگيــرد. درحالیكه همه كُردها همهپرســی اســتقلال را حق مسلم خودشان میدانند، برخی از همين قدرتهايی كه شــما مدنظر داريــد خلاف آن را بيان میكننــد. بايد از اين قدرتها پرســيد زمانی كه كُردها خودشان همهپرسی استقلال را حق مسلم میدانند چرا نبايد اين كار را انجام داد؟ اگر اين حق مســلم كُردهاســت، پس بايد از حقمان دفاع كنيم.

آیا این مســئله نمیتواند در آینده برای اقلیم کردستان عراق دردسرساز باشد؟

امروز نمیتوان چنيــن پيشبينیهايی كرد، اما در كل هــر فرد يا جريانی كه در اين اســتقلال برای خود منفعتی نبيند، ممكن است در آينده ايجاد مشكل كند.

گفتهها و شــایعاتی وجود دارد مبنی بر اینکه اقلیم کردســتان عراق باید خودمختاری خود را در سال 2007 به دولت عراق تحویل میداد. نظر شما در این ارتباط چیست؟

نه اين برداشــتی اشتباه اســت. موضوعی كه شما در پرســش خود به آن اشــاره كرديد به مــاده 1۴۰ و 1۵7 بازمیگردد. ماده 1۴۰ مناطقی را شــامل میشود كــه كُرد و عراقی هــر دو آن را از آنِ خــود میدانند. امروز ديگر مســئله خودمختاری اقليم مطرح نيست. فدراليسم قانونی بود كه از طرف عراق درج و تصويب شــد. كُرد حق همهپرسی دارد. ما در عراق به صورتی اختياری متحد شدهايم و نه اجباری، اين معنی واضح و روشنی دارد.

در صورت رأی مثبت به همهپرسی، تأیید نهایی آن به کسب اجازه از دولت مرکزی عراق نیاز دارد یا خیر؟

در اين ارتباط دو مسئله مطرح است. يكی به كُردها مربوط میشــود و ديگری به بغداد، اگر همهپرسی به طور كامل رأی مثبت كســب كند به اين معنی نيست كــه همان روز بعــد از نتيجهگيری اعــلام كنيم كه ما مســتقل شــدهايم. بايد با بغداد، ايران و تركيه مذاكره كنيم. مجادلاتی در راه اســت و بايد تأييدی بهدســت آوريم و پس از كسب اين تأييد میتوانيم بگوييم كه آيا در عراق میمانيم يا خير. اين به شــرايط پذيرش عراق مربوط میشود.

به نظر شما موضع «پکک» چه خواهد بود؟ آیا ایــن امکان وجود دارد که ایــن جریان پس از همهپرسی اختلالاتی در اقلیم کردستان ایجاد کند؟

هيچ چيز در اين ارتباط ناممكن نيست. همانطور كه پيشتــر عرض كردم هر فرد يا جريانی كه منفعت فــردی و جناحی خود را مقدم بر منافع كُردها بداند و از برگزاری همهپرســی ناراضی باشد، ممكن است در آينده مشــكلاتی ايجاد كند. اما يادآوری میكنم كسی حق ندارد در همهپرســی اســتقلال اقليم كردســتان عراق كه حق مسلم كُردهاست دخالت كند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.