رجب اردوغان عقبنشينی نمیکند

Shargh - - جهان -

بعد از کوتای نافرجام جولای 2016 بــود که رجب اردوغان به بهانه برخورد با کودتاچیان و جریان فتحالله گولن، عرصه را برای جریانات روشــنفکری و نهادهای مدنی تنگ کرد. این رفتار اقتدارگرایانه اردوغان در همهپرسی قانون اساســی برای تغییر نظام پارلمانی به ریاســتی و بازداشت شخصیتهایی مانند صلاح الدیــن دمیرتاش و بربر اوغلو از احــزاب دموکراتیک خلقها و جمهوریخواه خلق به اوج خود رسید. در چنین شرایطی، راهپیمایی عدالت به رهبــری کمال قلیچداراوغلو را میتوان نقطهعطفی در تاریخ سیاســی « » ترکیه بعد از 2001 و بهقدرترســیدن حزب عدالت و توســعه دانست که « » اقتدار این حزب را به شــکل وسیعی به چالش کشیده است. در همین رابطه و برای بررســی ابعاد ماجرا، با صادق ملکی ، کارشناس و تحلیلگر سیاسی، « » به گفتوگو نشستیم.

اهمیت و دستاورد راهپیمایی عدالت را که از آن بهعنوان بزرگترین ↙ جنبش اعتراضی در ترکیه یاد میشود، در چه میدانید؟

حرکتهای مدنی و اعتراض به این صورت در ترکیه مســبوق به سابقه بوده کــه اعتراضات گزی پارک نمونه بارز آن اســت. هرچند این اعتراضات ظاهرا محیطزیســتی بود اما در ادامه به اعتراضات وســیع سیاسی بدل شد که البته حزب عدالت و توســعه توانست به سلامت از آن عبور کند. بعد از وقوع کودتای نافرجام ســال گذشته، حزب عدالت و توسعه به جای تعمیق و گســترش دموکراسی در این کشور، به نوعی با اقدامات خود وقوع یکشبه کودتای نرم بــرای حذف مخالفان خود را در ذهن ناظــران تداعی میکند. شخصیتها و نویســندگانی که قلم آنها عامل حیات سیاسی اردوغان بوده اســت، امروز در زندان یا در تبعید به سر میبرند. به نظر میرسد راهپیمایی عدالت که به رهبری کمال قلیچداراوغلو، رهبر حزب جمهوریخواه خلق و با همراهی ســایر احزاب لیبرال و مخالف اردوغان برگزار شد، در اعتراض به تمامیتخواهی اردوغان در عرصه سیاسی ترکیه است. آقای قلیچداراوغلو با مدیریت ایــن راهپیمایی، علاوه بر تحتتأثیر قــراردادن افکار عمومی در ترکیه، افکار عمومی جهان را نیز تا حد زیادی به خود جلب کرد.

به نظر شــما اردوغان در واکنش به این حرکت اعتراضی، به سمت ↙ اقتدارگرایی بیشتر حرکت میکند یا تعدیل مواضع خود؟

اردوغان نشــان داده اهل عقبنشینی نیست و اگر هم بعضا در مواضع سیاســی خود عقبنشــینی میکند، این یک عقبنشــینی از پیش طراحی شــده اســت. با توجه به خوی تمامیتخواهی اردوغان به نظر میرسد او بعد از این اعتراضات به ســمت اقتدارگرایی و تثبیت هرچه بیشــتر جایگاه خــود حرکت کند. چنان کــه این راهپیمایی را نیز در ارتباط با کودتا تفســیر کرده اســت و آن را ادامه جریان گولن در پنسیلوانیای آمریکا و ادامه جریان قندیل که نماد حرکت نظام پکک اســت، میداند. این نگاه اردوغان به این راهپیمایی نشــان میدهد نهفقط اردوغان در جهت اصلاح رفتار و مواضع خود حرکت نخواهد کرد بلکه در صورت فراهمآمدن شرایط، خواهد کوشید تا بــا قلیچداراوغلو نیز همان رفتاری را بکند که بــا صلاحالدین دمیرتاش، رهبر حزب دموکراتیک خلقها انجام داد.

به نظر میرســد شــرایط ترکیه با وجود اردوغان به جای این که بهسوی تعمیق دموکراسی پیش برود، به سمت اقتدراگرایی و تمامیتخواهی بیشتر حرکت کند. گفته میشــود در همین فاصله اردوغان در راســتای گسترش اقتــدار و قدرت خود در حزب عدالت و توســعه، در صــدد تغییر ۶۰ درصد از اعضای این حزب اســت. نزدیکی و اتحاد حزب عدالت و توسعه با حزب حرکت ملیگرا که یک حزب افراطی است، نشان از بستهشدن هرچه بیشتر فضای سیاسی در این کشور دارد.

آیا این راهپیمایی میتواند به تغییر و تحول سیاســی در ترکیه منجر شود؟

از آنجا که حزب عدالت و توســعه اکثریت را در مجلس در دســت دارد، این حرکت شــاید عامل ســرنگونی یا تزلزل اساســی اردوغان در صحنه قدرت نشــود اما سایه سنگینی بر مشروعیت اجتماعی و سیاسی دولــت اردوغــان انداخته و خواهد انداخت. البته با توجه به شــرایط و نگرش حزب عدالت و توســعه، نمیتوان انتظار داشــت که اعتراضات در کوتاهمدت تغییری در ســاختار قدرت ترکیه ایجاد کند اما میتواند به اصــلاح رفتار اردوغان بینجامد. البته اگر ایــن حرکت به اصلاح رفتاری حزب عدالت و توســعه و شخص اردوغان نینجامد، میتوان در هفتهها و ماههــای آینده، انتظار وقوع اعتراضات مدنی تندتر و رادیکالتری را در ترکیه داشت.

چقدر این حرکت اعتراضی را در جهت تشــویق مابقی احزاب برای اعتراض به اقتدارگرایی اردوغان مؤثر میدانید؟

در واقع، اوج پتانســیل مخالفان حزب عدالت و توسعه در این تظاهرات تبلور یافت. درســت است این تظاهرات به ابتکار رهبر حزب جمهوریخواه خلــق انجــام گرفت ولی احــزاب کرد و احــزاب مخالف اردوغــان در این راهپیمایی حضور داشتند. مســلما این رفتار سیاسی و این اعتراضات مدنی در ابعاد کوچکتر و محدودتر ادامه خواهد داشت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.