وزارت اقتصاد بازار سرمايه را دريابد

Shargh - - صفحه اول - مراد راهداري عضو هیئت علمي دانشگاه پیام نور

در یک ســال گذشته، مشــکات پولي در بازار پول نمود بیشــتري یافت و بانکهاي ضعیف، منابع مالي مــردم را بهگونــهاي بلعیدنــد که بانک مرکــزي را بر آن داشــت تا راهــی بیابد. این با در بازار ســرمایه نیز مدتهاست جریان دارد. سهامداران بزرگ که بازیگران اصلي بازار هستند، با ترفندهایي منابع مالي مردم را به جیب ميزنند و متأسفانه شــواهد نشان ميدهد ناظر بازار نیز بيتفاوت از کنار موضوع ميگذرد. با شــواهد عیني، بهتر و مستدل ميتوان عمق مسئله را نشان داد. دقیقا دو سال پیش یعنی ‪4//94 20‬صنایع ریختهگري، حق تقدم ســهام را به قیمت 500 ریال بازگشایي کرد و مــردم عادي اعتماد و خرید کردنــد، اما کمتر از پنج ماه بعد، خرید مردم را تقریبا به 10 درصد ارزش به 54 ریال حراج کردند! سرمایهگذاري صنعت و معدن، حق تقدمــي را که به مردم 439 ریال فروخته بود، به بهاي 43 ریــال یعني به 10 درصــد در تاریخ ‪9//94 15‬ حراج کرد! توســعه معــادن و فلزات ارزش ســرمایهگذاري مردم را تقریبا به صفر رساند، حق تقدمي که 649 ریال عرضه کرده بود، در تاریــخ ‪10//95 12‬به 9 ریال حراج کرد! بهطور مشــابه در تاریخ ‪11//95 10‬سرمایهگذاري مسکن نیز حق تقدمي را که 162 ریال عرضه کرده بود بــه حدود پنج درصد ارزش، یعنــي 9 ریال حراج کرد! مثالهــاي زیادي ميتوان طرح کرد، برای نمونه اواخر اردیبهشــت سال جاري ســایپاآذین حق تقدمش را به حدود چهــار هزار ریال عرضه کــرد و در دو ماه یعني تا اواخر خرداد ارزشــش را به یکپنجم رساندند )هنوز حراج نشده است(، این مشکل هیچ ارتباط معنيداري با رکود یا رونق بازار ندارد، حجم و ســطح جابهجایي سهام یادشــده گویاي موضوع اســت؛ هرگز شاخص بورس چنین نزولي را نشــان نميدهد!به موردي دیگر از خطاهــاي رایج بهعمد و سوءاســتفادههاي ناشــي از آن اشــاره ميشود، شــامل گزارشهاي خاف واقع برخي شــرکتها بهمنظور رشــد بهاي سهام و خروج قابلتوجه از ســهام با آن قیمت بالا )انتقال به دیگران بــه بهاي بالا( و بعد خریداران با اصاح کاهنده ســود پیشبینيشده یا عدم وقوع سود پیشبینيشده مواجه ميشوند و بهاي سهم بهشدت ریزش ميکند! کمتر از ســه ماه پیش سرمایهگذاري ســایپا )و ساپا( سودي را بهشــدت بالا اعام کرد و پس از فروش گران با حجم بالا )قیمت تابع سود اعامي است( در 24 ساعت سود پیشبیني اعامي را بهشدت پایین آورد، با توجیه اینکه گزارش اشــتباه بود و ســهوا ارقام بالا اعام شده بود! اگر واقعا چنین بوده اســت، چرا ناظر بازار معامله روز قبل را باطل اعام نکرد و از اجحاف و غش در معامله جلوگیري نکرد؟ همچنین است ســایر موارد دیگر که بهدلیل رعایت اختصار صرفنظر ميشوند. در ادبیات ما اصطاحا گفته ميشــود: مشت نشانه خروار است. این فاجعه بزرگي اســت، نشــان ميدهد بازار سرمایه ایران ناظر ندارد که از حقوق ســرمایهداران جزء یعني مردم دفاع کند. خانواري که ســرمایهاش را به امیدي در این بازار ســرمایهگذاري ميکند، در فاصله کوتاهي سرمایهاش نابود ميشود؛ برای مثال 50 میلیون تومان ميگذارد و بــا 200 هزار تومان در مدت کوتاهي خارج ميشــود! اما این ســرمایه کجا رفته اســت؟ چرا بازار سرمایه چنین اجازهاي ميدهد؟! فرادستان چه کساني هستند؟ این فرصتطلبان از کجا خاطرنشان هستند؟ چرا با خیال راحت با ســرمایه مردم چنین ميشــود؟! چرا کســي یا نهادي مانع این نوع از مفاســد اقتصادي نیست؟! چرا سرپرستي از سرمایه مردم در بازار سرمایه مغفول مانده اســت؟ ممکن اســت گفته شود مردم خودشان باید مدافع اموال خویش باشند! اما مردم به کارکرد بازار اعتماد کردهاند، آنها متخصص امور مالي نیستند، کارشناسان بورس نباید چنین اجازهاي بدهند. متولي بازار ســرمایه باید فضا و بســتر سازوکار سالم را فراهــم کند. اگر عرضه اولیه نمــيارزد و گران بوده اســت، نباید اجازه ميداد با آن قیمت عرضه شوند یا چنانچه بهدرستي قیمت گرفته است، پس نباید اجازه حراج را به ســطح گفتهشده که فاجعهزاست بدهد و اموال مردم به یغما برود! در بازار سرمایه چه کشوري این تبانيها وجود دارد؟! جالب اینجاســت، فروشنده که شرکت باشــد، حق تقدم استفادهنشده را که حراج ميکنــد، طبق قانون باید بافاصله وجوه مردم را واریز کند، اما همان پنج درصد را نیز حتي گاه تا گذشت سال، نــزد خود نگه ميدارد و با آن کار ميکند تا نســبت به اخذ وام و تأمین مالي شــرکت با پرداخت هزینه مالي بينیاز باشد! پیشنهاد ميشــود براي مهار این مفاسد بزرگ اقتصادي، متولیان بازار سرمایه در وزارت اقتصاد، کارشناسي و رصد شوند؛ همچنین در بازار سرمایه افراد خبره به کار گمارده شــوند تا اساسا این نوع خطاها و معاصي قابل وقوع نباشد و پیشاپیش مهار شود، چون بهداشــت بر درمان مقدم است، وقوع این رویدادهاي نابهنجار گویاي خلأهاي یادشــده است، از کیفیت اثر پي به کیفیت مؤثر ميبرند. بهمنظور استحکام، مانند دیوان محاســبات که خــود نوعي دادگاه ویــژه دارد، براي ایندســته از ارتکاب جرائم اقتصــادي، این بازار باید دادســراي ویژه داشته باشــد که بتواند عمل کند، نه مانند شــرایط فعلي که حوزه حقوقي بازار یادشده، فقط از طریق سیستم یارانه اعتراض ميپذیرد و بدون تأثیر، فقــط نقش انتقال گفتمان ســرمایهگذاران جزء بــه نمایندگان حقوقي ســرمایهداران هنگفت را دارد و لاغیــر. این وضعیت، خطاکاران را بیشــتر به ارتکاب جرائم تشــویق کرده اســت. متأســفانه هرگاه کسب ســود و انتفاع نامشــروع با تنبیه و هزینه معادل آن یا بیشــتر، روبهرو نشــود؛ موجب تکرار جرائم ميشود. کارشناسان رسمي بازار ســرمایه باید به سازوکار بازار انتظام ببخشــند و اعتماد را به بازار برگردانند و جلوي مفاســد اقتصادي در این بازار را بگیرند تا سرمایههاي جزء به بازار بیاید، بماند و رشــد کند و آثار رواني مثبت ایجاد کند، ســایر بازارها را نیــز کمک کند و به حرکت درآورد.یکــي از اشــکالات وزارت اقتصاد در چند دهه گذشته این بوده است که بیشــتر متصدیان عاليرتبه این دستگاه، فاقد تخصص در بازار سرمایه بودهاند. این نقص بزرگ ســبب سوءاستفادههاي زیادي شده است که در اینجا بهاختصار مواردي قید شد و از ذکر بسیاري از ترفندهــا، صرفنظــر شــد. از بازيهاي چرخشــي و دستبهدســتهاي خــاص تــا نوســانگیريهاي غیراخاقــي دیگر، جلوگیري صوري از تنزل شــاخص بــورس با روشهاي خــاص و... . امید اســت، دولت مردمســالار جدید این نقیصه را برطرف و به پیشنهاد مطرحشده یا موارد مشــابهی که بتواند مشکلگشاي مردم باشد، جامه عمل بپوشاند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.