ايران و پازل فرمانروايی عربستان

Shargh - - صفحه اول - سیدعلی خرم . استاد حقوق بینالملل

هنوز منطقــه مــا و جهان از اینکه عربســتان اینقدر عجولانه روابط خود را بــا قطر قطع کرد و برخی دیگر از کشورهای نزدیک به خود را وادار کرد همین سیاست را نســبت به قطر در پیش گیرند، متعجب هستند و آن را غیرمنتظره میدانند. برای رمزگشــایی از این اقدام عجولانه بایــد از این عبارت مدد گرفت: «عربســتان در ابعاد مختلف در حــال جااندازی رهبری خود در خاورمیانه است ». عربستان در شش ماه گذشته تاش کرده رهبری خود را در جهان عرب، در جهان اســام و در منطقه خاورمیانه پیاده کرده و تحکیم بخشــد. سعودیها 60 سال صبر کردند تا بر مصر تفوق یافته و رهبری جهان عرب را به دســت آورند. در این مدت عبدالناصر، حافظ اسد، قذافی و بالاخره صدام، مدعی رهبری جهان عرب بودند و ســعودیها یارای تسلط بر آنها را نداشــتند. اما با ســرنگونی حسنی مبارک و برسرکار آمدن اخوانالمســلمین، عربستان به ژنرال سیسی کمک کرد تا محمد مرسی اخوانی را که با رأی مســتقیم مردم بر سر کار آمده بود، سرنگون و دوباره حکومت قبلی را احیا کنند. بهاینترتیب سیسی، مرید و پیرو عربســتان شــد در حدی که خاف نظر مردم مصر، دو جزیره اســتراتژیک را به عربستان به قیمت 11میلیــارد دلار فروخت. ژنرال سیســی در این منظر دیگر قابلیت رهبری جهان عرب را نداشــته و باید تا سالها قیمومیت عربستان را بپذیرد. جهان اسام که ســالها از رهبری قدرتمند و دارای گفتمان اسامی میانــهرو برخوردار نبــوده تا بتوانــد دیدگاههای اکثر کشورهای عضو را به خود جلب کند، با دعوت ملک سلمان و همجواری با رئیسجمهور آمریکا، همراهی کرد و نوعی بیعت ناخواســته با رهبری عربستان در حضور دونالد ترامپ صــورت داد. این حلقه دیگری بود که عربســتان به کلکســیون قدرت خود افزود تا راه را بــرای قدرت فائقه خــود در خاورمیانه هموار کند. منطقــه پرتاطم خاورمیانــه هیچوقت آنقدر روان نبوده که یک قدرت بتواند آن را بهتنهایی تحت نفوذ خود درآورد. عربستان هم باوجود دستاندازی به ســوریه، عراق، یمن و نفوذ در اردن، مصر، بحرین، امارات و... هیچگاه نتوانسته نقش و نفوذی مستمر در خاورمیانه به دست آورد. عربستان انتظار دارد حداقل منطقه خلیج فارس بهعنوان بخش مهم خاورمیانه، تحت نفوذ بیچون و چرای سعودیها باشد و از این رهگذر با تنبیه قطر خواســت بهاصطــاح «گربه را جلوی حجله بکشد» تا خلیج فارس کاما همسو با خودش را داشته باشد. به عاوه قصد داشت در قطر نیــرو پیاده کند تا دولتی کاما مطیــع به وجود آورد، ولی حضــور نیروهای ترکیه که برای مانور مشــترک بــه قطر آمده بودند، این توطئه را خنثی کرد. بنابراین عربستان سه شرط برای قطر قرار داده که در راستای تقویت قدرت این کشور در خاورمیانه ارزیابی میشود. اول کاهــش رابطه سیاســی و قطــع روابط تجاری با ایــران، دوم خروج نیروهای ترکیه از قطر و ســوم قطع برنامههای الجزیره که دائما عملکرد عربستان را زیر ســؤال میبرد و سیاســت اخوانالمسلمین را تبلیغ میکند. اما این سیاســت عربستان که مبتنی بر اشتباه محاسبه بود، نتوانست رهبری قاطع و بامنازع این کشــور را در خلیج فارس که به تصور عربســتان حیاط خلوت این کشــور محسوب میشــود، برقرار کند. یک نیروی پنهان در اروپا، روســیه و چین عاوه بــر ایران و ترکیه قصــد دارد از قطر حمایت کند، زیرا از زورگویی عربســتان و خوشرقصی این کشــور در قبال آمریکا خشنود نیســت. عربستان تصور میکرد با تنبیه قطر، رهبری خود را مســتحکم کرده و آن را به کل خاورمیانه گسترش خواهد داد، ولی جهان به نفع قطر واکنش نشــان داد و تبدیل به سدی مقابل عربستان شد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.