چه کسی درباره چه کسانی حرف میزند

Shargh - - ادبيات - دانيال حقيقی

«ناتمامــی»، دومین رمان زهرا عبدی اســت و پــس از رمان «روز حلــزون» در رونــد کاری او یــک جهش محســوب میشــود. کندن نویســنده از گذشتهگرایی و پرداختن بیواسطه به آدمهای امروز یکی از قدمهایی اســت که عبــدی در این رمان موفق شــده خوب از پس آنها بربیاید.

«ناتمامی»، داستان دختر کاریزماتیکی از اهالی جنوب است بهنام لیان که دارد با غیابش دوستان و اطرافیانش را با جذبهای مغناطیسی به دنبال خود میکشد. اصلیترین شــخصیت در این میان، هماتاقی خوابگاهش اســت. یک دختر محافظهکار تبریزی که رفتهرفته مجبور میشود از لاکش بیرون بیاید و همزمان با جستوجوی لیان، خودش را بهواقع پیدا کند. خودی که بههیچوجه موردپسند خودش هم حتی نیست. این پوســتاندازی آدم را به یاد نقاشیهای پلی نور میاندازد و از این بابت میشــود با خیال راحت مدعی شد با یک اثر فمینیستی واقعا خلاق طرفیم. اما این خلاقیت هنوز آنطور که باید پخته نشــده اســت. برای روشنشــدن منظورم بایــد کمی به نظریــه تفکر خلاق بپردازیم.

مراحل تفکر ما در نظریه تفکر خــلاق عبارتاند از دریافت )که با ترجمه دریافتهای حســی به کدهای مغزی و روانی همراه اســت(، خلاقیت )که دریافتها را برمبنای یک دانش مشخص تحلیل میکند و روابــط میان دریافتهــای گوناگون را با ابژههــا و اطلاعات حافظه میســازد( این مرحله با تولید محصول خلاق به پایان میرسد، انتقاد )که به تفکر انتقادی معروف اســت و به تکاملدادن محصول خلاقه کمک میکنــد( و با نگارش یا گفتوگو خاتمــه مییابد. اینجا فرایند تفکر از نقطهای روی این فرایند مارپیچ دومرتبه آغاز میشود. این روند در صورتی به تولید یک محصــول خلاق میانجامد که ایدههای نو و مختلفی را گردآوری کرده و روابطی میانشــان برقرار کند که با تفکر انتقادی و منطقی حک و اصلاح شوند.

مشــهورترین مدل تفکر خلاق که به فرایند خلاق مرســوم است، به دســت گراهام والاس در ســال 1926 پیشنهاد شــد. او معتقد بود تفکر خلاق از چهار مرحله اصلی تشــکیل شده است. بیان مسئله یا مسائل. مشــخصکردن ارتباط مسئله و موضوع آن با بازهای از زمان. بیرونکشــیدن ایده نو از دل این دســتگاه فضا -زمان یا بهتعبیر دوید لینچ صید ماهی بزرگ. اینها بخشهایی از یک روند بزرگتر هستند که در واقع فرایند تفکر ما را شــکل میدهند. این فرایند از سه جزء اصلی تشکیل شده است، فرد خلاق، تفکر خلاق و محصول خلاق. برخی از نظریهپــردازان کل این روند را در ســه مرحله تجزیه و ترکیب، تحلیل و تکامــل خلاصه کردهاند که چندان منعطــف و قابل پرداختن دقیق نیست. اما بازگردیم به رمان «ناتمامی» زهرا عبدی.

یکی از بزرگترین مسائلی که در نوشتن خلاق هر نویسندهای با آن میبایســت برخوردی خلاقانه داشته باشد، پاسخ به این مسئله است که چه کســی دارد درباره چه کســانی یا چه چیزهایی در درون متن حــرف میزند. در واقع پاســخ به اینکه شــکل ارتباطی میان صدای

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.