اهمیت دیپلماسي آب

Shargh - - سیاست - الهه کولایي

در دهههاي اخیر، موضوع نابودي محیط زيســت و ازبینرفتن فضاهاي مناسب براي زيست طبیعي بشر به يکــي از اصليترين دغدغه جوامــع مختلف و دولتها بدل شــده، اما دراينمیان، کشورهايي مانند ايران، علاوه بر مشــکلاتي از اين دست، با بحران بيآبي و کمآبي نیز مواجه هســتند که بدون شک براي سرنوشت منطقه و کشــورمان، يکي از خطرات جدي به شــمار ميرود. به همین خاطر است که چنین موضوعي در يک چشمانداز کلان، بــه مســئلهاي نگرانکننده بــراي صاحبنظران سیاســي و اقتصادي بدل شــده، اگرچــه پیامدهاي آن، تنها محدود به چنین حوزههايي نیست و ابعاد مختلف آن ميتوانــد در حوزه فرهنگــي و اجتماعي نیز تبعات جبرانناپذيري داشته باشد. درحاليکه مسئله بيآبي در کشور به يکي از مهمترين بحرانهاي خاموش بدل شده، بحران آب در آســیاي مرکزي نیز بــه يک بحران امنیتي تبديل شــده اســت. جايگاه ويژه آب در ســرفصلهاي توســعه، باعث شــده که جريــان رودخانههــا در بین خطوط مرزي کشــورها به عاملی تنشزا میان آنها بدل شــود و چگونگي بهرهبــرداري از اين منابــع خدادادي )به وســیله احــداث ســدها، تقســیم آب، حقابههاي قراردادي و قانوني و...( زمینهســاز تنشهاي سیاســي شــود؛ برای نمونه بد نیست به اقدامات ترکیه در زمینه مديريت آب رودخانههايي که از اين کشــور به ســمت عراق، ســوريه و ايران ميروند، اشارهاي کنیم؛ اقداماتي کــه بدون درنظرگرفتــن معضلات و پیامدهــاي آن، در کشورهاي پايیندست رودخانهها انجام شده است. شايد اگر موضوع تروريسم در عراق و سوريه امروز مطرح نبود، منازعه بر سر آب میان آنها و ترکیه به يکي از چالشهاي امروز حوزه ديپلماســي خاورمیانه بدل ميشد. در شرق ايران هم وضع از همین قرار است؛ موضوع آب و نحوه استفاده از رودخانههاي مرزي، در روند بیابانزايي استان سیستانوبلوچستان تأثیر مستقیم گذاشته و بیش از همه بــه ما يادآوري ميکند که حل بحــران بيآبي و مقابله با بحران کمآبي از يک ســو بايد در فضاي ديپلماســي بینالمللي پیگیري شود و از سوي ديگر، وظیفه سنگیني را روي دوش شــهروندان ايراني قرار ميدهد. اگر امروز بســیاري از استانهاي کشــور با پديده ريزگردها مواجه شدهاند، اگر امروز کمآبي و به تبع آن بهداشت نامناسب در برخي نقاط ايران، ســلامت مــردم را تهديد ميکند، اگر حورها خشک شــدهاند و تالابها از بيآبي در حال نابودي هستند، بايد بیش از قبل توجه دولتها را به اين نکتــه معطوف کرد که نقش آنها در مديريت منابع آبي از چه جايگاه ويژهاي برخوردار است که ميتواند به طور مستقیم، آينده ما را در اين نقطه از جهان تعیین کند.

نقش آب و وضعیت محیط زيســت کشور در مقوله امنیــت و روابط بین کشــورها، امروز به يــک واقعیت غیرقابلانکار بدل شــده اســت که چه در حوزه نظريه و چــه در حوزه عمــل، دغدغه دولتمردان بســیاري از کشورهاســت؛ بنابراين نميتــوان نقــش برنامهريزان بینالمللي در مقابله با اين پديده را ناديده گرفت. حضور بهموقع و نتیجهبخش آنها ميتواند پیش از گسترش و تصاعد بحران، کارساز باشد و با همکاريهاي منطقهاي، از دامنــه آســیبها بکاهــد. پیامدهاي خشکســالي، جابهجايي جمعیت، مهاجرت، فشار بیشتر بر منابع آب زيرزمیني و حتي منازعات قومي و قبیلهاي را در پي دارد و ميتواند معیشت بخش بزرگي از مردم را در کوتاهمدت و همــه مردم را در بلندمدت بــا مخاطره جدي روبهرو کنــد؛ بنابراين اهمیت تلاشهــاي بینالمللي، دولتي و مردمي در مقابله با اين بحران، دوچندان ميشود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.