«داعش» در رؤياي تسلط دوباره

Shargh - - جهان -

هادی آذری: درحالحاضر، داعش ترکیب و تلفیقی است از شورشیان محلی و گروهی از تروریستهای جهانــی که به لطــف رســانههای دیجیتالی، با هم در ارتباطاند. این مســئله بــه داعش قدرتی ماندگار میدهد تا در دوران عســرت، خــود را برای آیندهای نامعلــوم حفــظ کند. داعــش میتوانــد به کمک شورشیانی که از عراق و سوریه میگریزند و همچنین نیروهایی که در سراســر جهان داشــته و هیچگاه به ســوریه و عراق پا نگذاشتهاند، در آیندهای نه چندان دور، بــار دیگر ارتش انتحاری خــود را به صف کند. هرچند آزادسازی شــهرهای موصل و رقه، میتواند به معنای پایان خلافت خودخوانده داعش در شــام و سوریه باشد؛ اما انعطافپذیری و سیالیت این گروه تروریســتی، مقابله با آن را که حالا به آغوش صحرا و نقاط روستایی دورافتاده پناه برده، مشکل میکند. داعش از حدود یک سال پیش، احتمال ازدسترفتن قلمــرو را میداد و از همان زمــان، طرحهایی را در پیش گرفت که باوجود این شکســتهای سهمگین، همچنان بتواند خود را در خط مقدم جنبش جهادی نگــه داشــته و جاذبه خــود را بــرای جنگجویان و افراطیون بیوطن از دســت ندهد. این طرحها حالا و بعد از آزادســازی موصل و قریببودن پاکسازی رقــه، باید امتحــان خــود را در میــدان عمل پس بدهنــد. بنا بر گزارش ســازمان ملــل، اولین گروه از جنگجویان داعش در ســوریه و عراق که حدود صد نفر میشــدند، در اوایل فوریه وارد افغانستان شده و یــک گروه ۲۰نفری نیز در اواخــر ماه مارس به این کشور پا گذاشتند. هرچند داعش محبوبیت چندانی در افغانستان ندارد؛ اما پیشنهاد دستمزد سهبرابری نسبت به طالبان، میتواند جوانان ماجراجوی افغان را که بــه افراطیگری گرایش دارند، وسوســه کند. البته به اعلام منابع آگاه در ســازمان ملل، داعش به شاخه افغانستان هشــدار داده این بذلوبخششها زمان زیادی ادامه نخواهد داشت و آنها باید بتوانند در آینده نزدیک، از پــس هزینههای خود برآیند. این مسئله نشــان از قطع شریانهای حیاتی تأمین مالی ایــن گروه دارد کــه از راه فروش منابــع نفتی عراق و ســوریه، ثــروت هنگفت و بــادآوردهای را نصیب تروریستها کرده بود.

بازگشت القاعده

با وجود ریشــهها و خاســتگاههای مشترک، راه القاعده و داعش در ســال ۲۰۱۴ میــلادی به خاطر تفاوتهای ایدئولوژیک و مناقشه بر سر تاکتیکهای مبارزه، از هم جدا شــد. این جدایی برای القاعده که نبرد وحشــیگری را به داعش باخته بود،گران تمام شــد و این گروه در پرتو یکهتازی داعشیها به محاق رفت؛ اما در هفتههای گذشــته و به لطف تضعیف موقعیت داعش در سوریه، القاعده بار دیگر در مسیر قدرتگیری قــرار گرفته و درصدد هــدف قراردادن مواضع داعش در ادلب و برخی اســتانهای سوریه برآمده اســت. این در حالی اســت که هــر دو گروه از نقاط اشــتراک زیادی برخوردار هســتند و خود را وارث بهحق اسامه بنلادن میدانند. بروس هافمن، رئیس گروه مطالعات امنیت دانشــگاه جورج تاون، دراینباره میگوید: «اختلاف میان این دو گروه بیشتر از اینکه ماهوی باشــد، در شیوه و بیان است». طبق گفته هافمن، بســیاری از افرادی که با هدف پیوستن به القاعــده از اروپا عازم ســوریه شــدند، در ادامه تصمیم گرفتند به طرف بنده یعنی داعش بپیوندند. البته از نظر این کارشناس امنیتی، پیوستن مجدد این تروریســتها به القاعده، کار چندان سختی برای این جنگجویان نیست.

جنگیدن یا پنهانشدن

حتــی اگــر از مــزدوران داعشــی نخواهنــد به موطــن خــود بازگردند، عراق و ســوریه بــه اندازه کافی جا برای مخفیشــدن آنها فراهــم میآورد. درحالحاضــر، داعــش مناطق وســیعی را تحت کنتــرل خود دارد که میتواند با وعده اســتقرار یک دولت مذهبی و طرفدار ســنیها، همچنان استیلای خــود را در آن مناطق تضمین کند. در واقع، داعش میتواند از نارضایتی سنیها از دولت مرکزی بغداد و همچنین بدبینی ســنیها نسبت به کردها، به نفع خود بهره گیرد. از دیگر ســو، رهبری داعش هنوز از چهرههای وفادار به حزب بعث صدامحســین بهره ببرد که بعد از حمله نیروهــای ائتلاف به عراق در ســال ۲۰۰۱ میلادی، توانایــی و مهارتهای خود را در زندهماندن در شــرایط سخت و ایجاد ارتباطهای سازمانی، ثابت کردهاند. در واقع، این شورشیان بعد از حمله نیروهای ائتلاف به عراق و ســقوط بغداد، به بیابانها و نقاط روســتایی خزیدند تا برای گرفتن انتقــام در زمان مناســب، دســت به تجدیــد قوا و سازماندهی مجدد بزنند. این مسئله میتواند درباره مزدوران داعشــی نیز تکرار شــود. پیــام ابوعدنان عدنانی، پیش از آنکه تابستان سال گذشته در حمله هوایی ایالات متحده کشته شــود، مؤید این مسئله اســت. او در آن پیام گفته بــود: «یا خدا به ما کمک میکند کــه جایگاه خود را تثبیت کنیم، یا اینکه باید رو به صحرای خشک و بیآبوعلف بیاوریم.»

اخبار ضد و نقیض

درهمینحال، اخبــار ضدونقیضی از مرگ «ابوبکر البغــدادی»، رهبــر خودخوانــده ایــن گروه، منتشــر میشود. روز گذشــته برخی از منابع خبری به نقل از یکی از مسئولان اســتان نینوا، اعلام کردند داعش در بیانیهای با تأیید خبر مرگ رهبر این گروه، گفته اســت بــهزودی نام جانشــین او را اعلام میکنــد؛ اما هنوز نمیتوان بر درســتی ایــن خبر صحه گذاشــت. خبر مرگ البغــدادی در پایگاههای ویــژه افراطگرایان در اینترنت که رسانه رسمی آنها محسوب میشود، تأیید یا تکذیب نشــده؛ اما دیدهبان حقوق بشر سوریه اعلام کرد اطلاع مؤکدی درباره مرگ البغدادی دارد؛ هرچند وزارت دفاع آمریکا همچنــان تأکید میکند اطلاعات موثقی در دست ندارد.

از دیگر ســو، تبلیغات جدید داعش از اســتراتژی جدیــد این گروه پــرده برمیدارد. داعــش در برخی از تبلیغات اخیر خود، میکوشــد تــا قلمروی تحت کنترل خود را بهشــتی برای سنیهای سراسر جهان نشــان دهد؛ تصاویری که در آنها، قتلهای وحشیانه جای خــود را به خرمنهــای انبوه، کودکان شــاد و خدمات درمانــی رایگان داده اســت. البته این تمام ماجــرا نیســت؛ بهتازگی در ویدئوهایی که از ســوی داعش منتشر میشود، صحنههایی از بمباران هوایی خلافــت داعش نیز به تصویر کشــیده میشــود که یک معنای مشــخص دارد: عزم داعش برای انتقام! در همیــن رابطه، داعش حملــه چند هفته پیش در «لاندن بریج» انگلســتان را انتقــام حملات نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا در سوریه اعلام کرد و وعده اقدامــات انتقامجویانه بیشــتری را داد. بدون تردید واکنش داعش به ازدستدادن پایگاه استراتژیکش، افزایــش بمبگذاریهــای انتحــاری روی اهــداف سبک و در دســترس از قبیل زائرین، مراسم ترحیم و زیرساختهای این کشــور خواهد بود. البته با توجه به تلفات جانی ســنگین داعش در سوریه و عراق و همچنین قطع جریان پیوستن نیروهای جدید از اروپا و آفریقا به این گروه، داعش دیگر فاقد اقتدار گذشته است. با این حال، آنچه از این پس داعش را زنده نگه میدارد، عطش انتقام است.

کوچک اما مهم

با وجود ازدســترفتن موصل بهعنوان یک نقطه اســتراتژیک برای ایــن گروه، داعــش همچنان کنترل بخش وســیعی از یک روســتا در جنوب این شــهر را در کنتــرل دارد. درحالحاضــر، بخشهــای زیــادی از روســتای امام غربی که در حاشــیه رود فرات و در ۷۰کیلومتری جنوب موصل واقع شــده اســت، تحت کنتــرل داعــش قــرار دارد. ایــن در حالی اســت که حیدرالعبادی، نخستوزیر عراق، پیروزی بر داعش در موصل را بزرگترین شکست برای این گروه تروریستی اعلام کرده اســت. به نظر با کوتاهشدن دست داعش از موصل، تروریســتها به مناطق روستایی در غرب و جنوب موصل رانده شدهاند. البته روستای امام غربی تنها منطقــه مهم تحت کنترل داعش نبوده و مناطق کلیدی دیگری نیز در برخی استانهای عراق همچنان در کنتــرل این گروه قرار دارد کــه در ادامه نگاهی به آنها خواهیم داشت.

تلعفر

شهری میان موصل و مرز سوریه که پیش از اشغال بهوسیله داعش، حدود ۲۰۰ هزار نفر جمعیت داشت. تلعفر، شهری با اکثریت شیعی است که در یک منطقه اکثرا سنینشــین واقع شده و بخش زیادی از جمعیت آن را ترکمنهــا تشــکیل میدهند. مایــکل نایتس از مؤسســه سیاست شــرق نزدیک در واشــنگتن در این رابطه میگوید: «تلعفر تا حدودی شــبیه موصل است و پاکسازی آن کار سختی خواهد بود». البته اینکه چه نیروهایی در آزادســازی این منطقه مشارکت خواهند داشت و اینکه بعد از پاکسازی، کنترل آن برعهده چه گروهی خواهد بود، هنوز محل مناقشه است.

هویجه

شــهری در کرکوک عراق که اگــر در کنترل داعش نبود، کل این اســتان به کنترل نیروهای کُرد درمیآمد. طبق گفته پاتریک مارتین از مؤسســه مطالعات جنگ، چالشهای سیاســی مانع از انجام عملیات آزادسازی این شــهر میشــود. او در این رابطه میگوید: «تقابل میــان نیروهــای کُــرد که بــه دنبال بهدســتگرفتن کنتــرل کرکوک و منابع نفتی آن بوده با شــبهنظامیان که مخالــف جداییطلبي کُردها هســتند و همچنین نیروهای دولتــی میتواند به ایجاد بیثباتی و ناآرامی در این شهر در صورت آزادسازی منجر شود.»

القائم

داعــش همچنین منطقــهای را در امتداد جلگه رود فرات در اســتان انبار و در نزدیکی مرز سوریه در دست دارد. در واقع علت عدم آزادسازی این مناطق نیز همین نزدیکی به مرز سوریه عنوان میشود؛ زیرا در صورت آزادســازی این مناطق، خطر بازپسگیری آنها بالاســت. در واقــع از آنجا که ایــن منطقه در مجــاورت یک منطقه وســیع صحرایی قــرار دارد، کنترل نفوذ نیروهــای داعش با توجه به محدودیت نیروهای مدافع، میتواند به چالشی جدی بدل شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.