تروریسم شبکهای در دوران پساداعش

Shargh - - پژواك - محمدرضا عبدالهپور

با فتح موصــل در عراق، حضور داعــش تقریبا در عراق به اتمام رسیده و این در حالی است که در سوریه نیز پایتخت این گروه در رقه، در آســتانه فتح به دســت نیروهای دموکراتیک سوریه قرار دارد؛ بنابراین میتوان پایان موجودیتی به نام داعش را در خاورمیانه اعلام کرد؛ اما پایان داعش، پایان دوران تروریســم سلسلهمراتبی و آغاز دوران تروریســم شبکهای اســت. این آغاز دو بُعد مهم دارد. در بعد داخلی، داعش، علاوه بر درهمریختن جغرافیــای جمعیتی، باعث تقویــت دوقطبی و ظهور تعارضات هویتی- مذهبی شــده است؛ بنابراین چرخه فضــای تعارض که از تفاوت به تناقض، قطبیشــدن و خشونت به جنگ رسیده است، بعید است که مسیر خود را به آتشبس، توافق، عادیسازی و در نهایت به آشتی بین مذاهب و اقــوام، حداقل در کوتاهمدت تغییر دهد. جنگجویان داعش بهطورکلی دو دســتهاند. عربهاي ســنی در عراق که در آینده تعارضات مذهبی - قومی عراق با داعش و بیداعش حضور دارند و خارجیهای داعش که با شکســت در عراق، شبکههای ترور را برای جذب ســمپات و اقدامات تروریستی فعال میکنند. به عبارتی داعش عراق- ســوریهمحور را تبدیل به داعش خاورمیانهمحــور ولی با اقدامات ســلولی و شــبکهای میکند. این اقدام با توجه به ضعف امنیتی کشورهای عرب منطقه در راســتای منافع ســرویسهای امنیتی غربی، خاصه سیا و موساد خواهد بود؛ اما تفکر داعشی، با ازمیانرفتن داعش، از بین نخواهد رفت؛ ذائقه تعارض دینی- قومی متأسفانه در عراق و مناطق تحت تصرف سابق داعش ریشه دوانده و کشورهای شیخنشین نیز از دل داعــش، فرصتهای تعارضآمیــز جدیدی را برای بحران در مناطق عراق و شــامات، اســتخراج میکنند. البته این سیاست را داعش در سالیان اخیر، اعمال کرده اســت. داعش با مفصلبندی مجموعهای از گزارههای هویتی عنصر عرب ســنی، خــود را بهعنــوان نماینده پانعربیسم سنی در منطقه خاورمیانه مطرح میکند که بعضا از سوی ساختارها و عشایر عرب سنی نیز حتی به صورت دوفاکتو، تقویت شده است. داعش که محصول القاعده است، در آگوست 2014 و به دنبال قلمروسازی ژئوپلیتیک در نواحی مرکزی و شرقی سوریه و هممرز با عراق و کنترل تمام سرزمین شمال دره فرات و عرب سنی، اعــلام موجودیت کرد. داعش که در کشــورهای عراق و ســوریه خود را نماینده جمعیت اهل تســنن معرفی کرده، توانســته ژئوپلیتیک منطقه را تغییر بدهد. در این راســتا داعش برای مدتی توانســت خود را به صورت یک واحد جغرافیایی در منطقه شــمال عراق و سوریه تثبیت بکند. ظهور این پدیــده، چالشهای ژئوپلیتیکی را ماننــد بههمریختگی جغرافیــای جمعیتی و تقویت دوقطبی شــیعه- ســنی در خاورمیانه، صفگیریهای ژئوپلیتیکی جدیدی در ساختارهای ژئوپلیتیکی مستقر در منطقه، ظهور تعارضــات هویتی در منطقه، چالش در توازن ساختارهای ژئوپلیتیک منطقهای و... به همراه داشــته اســت. با این تفاســیر گرچه در جولای 2017، داعش همه قلمرو خود را در عراق و ســوریه از دست داده اســت؛ ولی با تقویت دوقطبی شــیعه - ســنی و کرد- عــرب، زمینهای را برای فضاهای تجزیهشــده در آینده منطقه، به وجود آورده که بر شــکافهای قومی و مذهبی، ســوار شده اســت؛ اما در بُعد خارجی غرب به نهادهایــی مانند داعش نیــاز دارد؛ چراکه اساســا سیاســتهای خاورمیانهای غرب روی گسلهای قومی - مذهبی خاورمیانه و در راســتای منافع خود اســتوار اســت؛ منافعی که متأسفانه دولتهای خاورمیانهای و افکار فناتیک - تئوکراتیک - الیگارشــیک نیز بر طبل آن میکوبنــد. بودجه چند تریلیارددلاری دولت ترامپ نیاز به شــورشهای قومی- مذهبی در خاورمیانه و فروش تسلیحات به واحدهای فرتوت جغرافیایی آن دارد و در این راستا، اسرائیل نقشی تعیینشده در این پازل دارد. در پایان باید گفت پایان داعش، آغازی بر تشکیل فرقههای جدید قومی -دینــی داعشمآب در راســتای تغییر در مرزهای خاورمیانهای و در راستای مطامع محور آمریکا - اسرائیل است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.