کودک و توسعه

Shargh - - پژواك - رضا بژکول

نمیتوانیــد به کودکــی بیاموزید کــه از خود مواظبــت کند، مگر آنکه او را آزاد بگذارید تا برای مواظبت از خود بکوشد، ممکن است اشتباه کند؛ ولی دانایی او از میان همین اشتباهات سرچشمه میگیرد )ویچر(.

کشورهای توســعهیافته برای رشد و پیشرفت در جهــان توســعهیافته به پرورش کــودکان در پایههای ابتدایی و آموزش در بزرگســالی اهمیتی خــاص قائل هســتند. دولتمردان در کشــورهای توســعهیافته از تولید ناخالص ملی خود میزنند و برای ســرمایهگذاری در نظام آموزشــی هزینه میکننــد تا با تمرکز به پایههای تحصیلی کودکان و پــرورش آنــان، آینــده بهتــری را رقــم بزنند. کشــور ما یک قرن در حال ســعی و خطا اســت تا با ســرمایهگذاری از مکتبخانههــای قدیم به آموزشوپرورش این امر را تسری بخشد، شاید که توســعه پیدا کند؛ اما شواهد نشان میدهد که ما همچنان در این زمینه عقب ماندهایم.

غربیها 70 ســال پیش با سرمایهگذاری برای رشد عینی و ذهنی کودکان در پایههای تحصیلی گام برداشــتند و امــروز بــه نتایج بزرگی دســت یافتهانــد. آنان بهدرســتی پی بردند کــه کارخانه توســعه در کشور از خانه و مدارس ابتدایی شروع میشــود و به کارخانهها و محیط اجتماعی نضج پیــدا میکند. غربیها نشــان دادند بــرای اینکه توســعه پیدا کنند، باید برای کودکان زیر 10 ســال برنامهریزی و سرمایهگذاری کنند، آنها دریافتند که حساسترین دوره پرورش فرزندان در دوره کودکی است. کارخانه توسعه در همه کشورهای پیشرفته از خانه تا مدرسه و یادگیری جمعی متمرکز است؛ تاجاییکه این الگو به کشــورهای شرق آسیا مانند ژاپن، کره و سنگاپور نیز تسری پیدا کرد تا آنان بهتر و پربارتر آن را عملی و نهادینه کنند.

غربیهــا پــی بردند کــه باید دانــش ضمنی کودکان را بــالا ببرند، دانش ضمنیای که توانایی بچههــا را دربرگیرد و درون آنها موجی از عشــق و خلاقیــت ایجاد کنــد. پذیرفتند کــه راه هدایت کــودکان، پرورش عملی و دادن آزادی انتخاب در کودکی و بالابردن توانایی آنان در امر پرسشــگری و نقدپذیری است.

از طرفی دریافتند که مسئول تعلیم کودکان در ابتدا مادر و پدر هســتند و سپس خانه و دبستان، مرکز انســانپروری. در خانه اســت که کودک یاد میگیرد چگونــه گفتوگو کند، تفکــر بلندمدت داشــته باشــد و نقدپذیر باشــد؛ اینها را کودک در خانــه با مادر و پــدر تمرین میکند تــا با ورود به مدرسه آنها را نهادینه کند. طبق گفته کارشناسان آموزشــی، برای کــودکان ســه درس، بیش از هر درســی در ایجاد خرد جمعی و گروهی تأثیرگذار است؛ کاردستی، نقاشی و ورزش.

در کلاس نقاشــی و بــا یکرنگشــدن همــه ابزارهای نقاشــی توانمندی کودک رشــد میکند، کودک ســرمایهگذاری مشــترک را یــاد میگیرد، مدیریت را میآمــوزد، همکاری و همفکری را در کنار همکلاســیها آموزش میبینــد، گفتوگو را تمرین میکند، تفاهم را میآموزد، تقســیم کار را یاد میگیرد، سلسلهمراتب را تجربه میکند، صبر در همکاری و ریسکپذیری را یاد میگیرد؛ اینها را فقط در یک کلاس نقاشی میآموزد.

هر کســی مسئول است از خلاقیت ذهنی خود برای نقاشی دستهجمعی بهره میگیرد، نه اینکه بهتنهایی و با وســایل فــردی جــدای از دیگران نقاشی را بیاموزد. همین عوامل و عاملهای دیگر بــه آنان میآموزد که خــرد جمعی، تصمیمهای جمعی، تفاهــم و انتخابهای جمعی را ابتدا در خــود حلاجی کنند و ســپس در جامعه و محیط کاری آن را بارور کنند.

آنگاه همیــن کــودکان خــلاق و خرداندیش در فراینــد زمان، توســعه کشورشــان را شــتاب بیشــتری میبخشــند. مســئولان ما نیز میتوانند بــا دادن بخش اعظمی از درآمــد ناخالص ملی، آموزشوپــرورش و تربیــت مربیان بــزرگ برای کودکان آیندهساز کشور را دریابند، پایههای فکری آنهــا را در مطالعــه و کارهای جمعــی از لحاظ روحی آمــاده کنند تا با عشــق و خلاقیت ذهنی، بهترزیستن را در کنار همدیگر و ساختن ایران فردا را در خرد جمعی متحول کنند.

هرکــدام از مســئولان و ما، بایــد کانون تحول کودکان جامعه باشــیم، چه بــا قلم و چه با قدم. دریغکردن از ســرمایهگذاری دولتمردان کشور در نظام آموزشی و ســهلانگاری در پرورش درست کودکان جامعه، یعنی ازدســتدادن فرصتهای طلایی برای نســلهای بعدی. کوتاهی در پرورش درســت کودکان چــه از ناحیه پدر یــا مادر و چه نظام آموزشــی و معلمان پرورشی، ما را در فرایند توسعه محروم و محرومتر خواهد کرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.