تغییر شبهانقلابی، افول آلسعود را تسریع میکند

Shargh - - علم -

اندکی از بحث داخلی عربســتان فاصله بگیریم. این تغییر و تحولات بلافاصله بعد از ســفر ترامپ به عربستان اتفاق افتاد. نقش ترامپ را در این مقوله چگونه ارزیابی میکنید؟ گفتــه میشــود محمد بنســلمان روابط بســیار حســنهای با جمهوریخواهان دارد و مطمئنا موافقت آمریکا برای این تغییرات پیشاپیش جلب شده است. این معامله 110میلیاردی کافی است که آمریکا و شــخص ترامپ را به پذیرش هر وضعیتی ترغیب کند. کل تجارت آمریکا و چین در این ســالها حــدود ‪6 00‬میلیارد دلار بوده اســت و حال بهدستآوردن یکششــم این مبلغ در یک سفر، برای آقای ترامپ که وعده ایجاد اشــتغال و آوردن ســرمایه را به مردم آمریکا داده اســت، بسیار حائز اهمیت است؛ اما فراموش نکنیم که این موفقیت و همراهی آمریکا ابدی نیست.

این تغییر و تحول که با نزدیکی بیشــتر آلســعود و آمریکا همراه بوده، آیا میتواند تأثیری بر روابط میان روسیه و عربستان داشته باشد؟

برای پاســخ به این پرســش، باید ببینیم عربســتان در سالهای اخیر چه رویکردی در قابل چین اتخاذ کرده اســت. عربســتان ایران را مهمترین رقیبش در منطقه میداند؛ بنابراین سیاســت منطقهای خود را براســاس ایران تنظیم و تعریف میکند. طبیعتا عربستان در تلاش برای سســتکردن روابط متحدان اســتراتژیک ایران ازجمله روســیه و چین با ایران خواهد بود. رویکرد عربســتان در قبال چین، افزایش مبادلات تجاری با این کشــور بود. یکی از اهداف عربســتان از ایــن اقدام این بود که هیچگاه چیــن به طرفداری از ایران در برابر عربستان، جبهه نگیرد. در مجامع بینالمللی یا در تعارضاتی که در آینده در منطقه بین ایران و عربســتان در مناطقی مانند یمن، بحرین و ســوریه درخواهد گرفت، چین به واســطه منافعی که از رابطه با عربستان عایدش میشــود، ملاحظاتی خواهد داشت. عربستان در قبال روسیه نیز به نظر همین خط را در پیش خواهد گرفت و تلاش میکند با هزینهکردن دلارهای نفتی نه اینکه روسیه را با خود همراه کنــد؛ اما مانع جبههگیری روســیه علیه خود شــود. در تصمیمات مجمع عمومی نیز عربستان همواره همین رویه را پیش برده است.

علاوه بر جابهجایی در قدرت و انتخاب ولیعهد جدید، تحول عمده دیگری که در مدت اخیر به وقوع پیوست، تقابل بیسابقه میان شش کشور عربی با قطر بود که به قطع روابط دیپلماتیک و تحریم اقتصادی با این کشور انجامید. انگیزههای چنین اقدامی را در عربستان در چه میبینید؟

طبیعتا عربستان میخواهد نقش پدری خود بر شورای همکاری خلیــج فارس را حفظ بکند و زاویــه پیداکردن هریک از اعضای این شــورا با عربستان، ســاختار قدرت را به ضرر عربستان تغییر خواهد داد؛ بههمیندلیل مقاومــت میکند و جنگ یمن را در همین زمینه باید ارزیابی کرد. در واقع عربســتان ســقوط دولــت هادی در یمن را تغییــر موازنه قدرت به ضــرر خود و به نفع ایران میدانســت. دربــاره قطر نیز همین قضیه صادق اســت. حاکمان قطر دوســت دارند بهعنوان یک قدرت ســوم در منطقه شناخته شوند و عملکرد شــبکه الجزیره نیز نشان میدهد که قطر قصد دارد تا ساز متفاوتی را با عربســتان در سیاســتهای منطقهای کوک بکند. در واقع قطر در تلاش اســت تا خود را در قالب یک قدرت نوظهور مســتظهر به انگلستان و ترکیه معرفی بکند.

همین اتکای قطر به انگلســتان و ترکیه مانع از آن میشــود که عربستان بتواند به سادگی در امور این کشور مداخله کرده یا به فکر کودتا در قطر بیفتد. باید منتظر شــکل جدیدی از روابط میان قطر و عربســتان باشیم. کویت هم در ســالهای اخیر چنین سیاستی را در قبال عربســتان در پیش گرفته است. کویت سعی میکند عربستان را بهعنوان یک دوســت صمیمی ببیند تا بــرادر بزرگتر. عمان هم همواره سیاســتهای متفاوتی را نســبت به ایــران در پیش گرفته که الزاما با نگاه عربســتان منطبق نبوده اســت؛ بنابراین اگر قطر نیز بخواهد در این مســیر قدم بگذارد، فقط دو کشــور بحرین و امارات باقی میمانند که نقش پدری عربســتان را قبــول دارند. بحرین که با بحرانهایی جدی دســت به گریبان اســت و امارات هم به لحاظ مالی و اقتصادی پتانســیل خارجشــدن از زیر چتر عربستان را دارد؛ بنابراین از نظر عربستان، این تحولات زمینهساز وقوع یک بهار عربی منطقهای اســت که میتواند در ادامه به بحریــن و امارات و حتی خود عربســتان منتقل شــود؛ بنابراین با تمام تــوان برای مهار قطر تلاش میکند.

آیا میتوان ولیعهدی محمد بنســلمان را پاسخ عربستان به همین وضعیت دانست؟

همانطور که پیشتر نیز اشــاره کردم، من ریشه این تغییر قدرت در عربستان را بیشتر مســائل داخلی میدانم تا تحولات منطقهای. درواقع به نظر ولیعهدی محمد بنسلمان پاسخی است به تناقضات داخلی خود عربســتان و بحرانهایی که این کشور در داخل در پیش دارد. البته به واســطه نگاه مثبت محمد بن سلمان به آمریکا و نگاه منفــی او به ایران، برخی تغییرات در سیاســت خارجی و منطقهای عربستان ناگزیر خواهد بود؛ اما اینها تغییراتی عمده نیستند.

با توجه به اینکه قطر حاضر به پذیرش شروط 13گانه ائتلاف عربی نشــده است، فکر میکنید گام بعدی عربستان در مهار قطر چه باشد؟

به نظر میرسد عربستان در گام بعدی خواهد کوشید تا از طریق آمریــکا، قطر را به انجام سیاســتهای مدنظر خــود مجاب بکند. عربســتان به طور مســتقیم نمیتوانــد قطر را با خــود همراه کند؛ زیــرا درحالحاضر قطر گزینههای بســیار خوبی پیشروی خودش میبیند. یکــی از آنها ائتلافی اســت که میتواند با ایــران و ترکیه داشته باشد.

با توجــه به اتکای قطر به انگلســتان و حمایــت آمریکا از اقدامات عربستان، آیا میتوان این را به معنای تقابل انگلستان و آمریکا در منطقه دانست؟

مــن به جای تقابــل این را نوعــی توزیع مســئولیت در منطقه مینامم. آمریکاییها ادامه سیاســتهای قبلــی خود در منطقه را پرهزینه میدانســتند و بــرای ترامپ نیز ایــن هزینهها خیلی مهم است. به نظر من آمریکاییها از انگلستان برای مدیریت بحرانهای منطقهای کمک گرفتهاند و انگلســتان نیز دوست دارد با ایفای این نقش، از زیر ســایه آمریکا در ســطح بینالملل خارج شده و نقش ســنتی خــود در منطقه را بار دیگــر ایفا کند. این مســئله لزوما به تعارض انگلســتان و آمریکا ختم نمیشــود. البته انگلستان بهطور سنتي نیز از نفوذ درخورتوجهی در منطقه برخوردار بوده و بار دیگر میتواند نفوذ خود را در شــکل گســتردهتری فعــال کند. بهعنوان مثال، یکی از کشــورهای منطقه که در بحران ســوریه نقش نیابتی برای انگلستان دارد، اردن اســت. اردن کشوری است که انگلستان از طریق او در معادلات فلسطین، لبنان و سوریه مداخله میکند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.