یک سال پس از کودتا روزهای پس از آن شب سیاه

Shargh - - جه - ادامه در صفحه 11 بهاره محبی

اتوبوسهــا 500 متر مانــده به دادگاه توقف کردهانــد و زندانیان مجبور هســتند باقی مســافت را پیاده طی کنند. هر زندانی از سوی دو نگهبان همراهی میشــود. زندانبانهای مسلح هر چند گام یکبار زندانیان را به جلو هل داده و مجبورشــان میکنند که سریعتر حرکت کنند. گروهی از معترضان در پشــت فنسهای ســیمی فریاد میزنند «خیانــتکاران »، «آدمکشهــا »! هرچه زندانیان بــه دادگاه نزدیکتر میشوند صداها و فریادها بلندتر میشود.

اینجا آنکارا، بیســتودوم ماه می 2017 اســت. دولت ترکیه 221 نفــر را به رهبری کودتای 15 جولای 2016 علیه رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور، متهم کرده اســت. 12 نفر از این 221 نفر خارج از ترکیه هستند؛ ازجمله فتحالله گولن، مردی که مقامهای ترکیهای معتقدند مغز متفکر کودتا بوده اســت. صحنه شــبیه نمایشی است که در آن متهمان مانند غنیمتهای شکار به نمایش گذاشته شدهاند.

یک ســال از کودتای نافرجام علیه دولت رجب طیب اردوغان در ترکیه میگذرد اما هنوز روایت یکدســت و روشــنی از آنچه در شب 15 جــولای 2016 بــر ترکیه رفت، وجــود ندارد. به گفتــه اردوغان و حامیانش، فتحالله گولن از محل زندگی خود در پنســیلوانیای آمریکا به حامیانش در ارتش بهویژه در نیروی هوایی ترکیه دســتور کودتا را داده و تلاش کرده تا با استفاده از زور، قدرت را در این کشور در دست گیرد. به روایت دولتیها، این شــورش به دلیل مقاومت مردم در برابر کودتاچیان و حضورشان در خیابانها شکست خورده است.

فتحالله گولــن میگوید که کودتــا یک صحنهآرایــی تمامعیار به کارگردانی اردوغان و با هدف قبضهکردن قدرت در ترکیه بوده اســت. در این میان متحدان غربی ترکیه قادر نیســتند بگویند کدام سناریو به واقعیت نزدیکتر اســت. به مناسبت ســالگرد کودتای ترکیه که جان دستکم 300 نفر را گرفت و دموکراسی را در این کشور به محاق برد، نگاهی داریم به برخی از مهمترین تحولات سیاســی این کشور پس از آن روز سرنوشتساز:

پاکسازیهای گسترده

شکســت کودتاگــران بــرای اردوغان فرصتــی را فراهــم آورد تا مخالفانــش را از کار برکنــار کند. در دو روز نخســت پس از کودتای نافرجــام )16 و 17 جولای( در سراســر ترکیه صدهــا ژنرال، قاضی و دادســتان به اتهام دستداشــتن در کودتا بازداشت شدند. خیلی زود دامنه این پاکســازیها به پلیس، وزارت آموزشوپرورش و رسانهها هم کشیده شد. بیســتم جولای بود که اردوغان وضعیت فوقالعاده اعلام کــرد و گفت احتمالا کشــورهای دیگر نیز در این کودتا دســت داشتهاند. با اعلام وضعیت فوقالعاده دست دولتیها برای سرکوب مخالفــان و بســتن فضای انتقــاد بیشازپیش باز شــد. گســتردگی بازداشتها و سرعت عمل دولت در شناسایی کودتاچیها چنان زیاد بود که برخی منتقدان دوآتشــه اردوغان را بر آن داشــت تا از وجود فهرســتهای از پیش آمادهشــده مخالفان برای پاکسازی صحبت کنند. گفته شــده دولت اردوغان درمجموع بیــش از 140 هزار نفر را از دستگاههای دولتی پاکســازی کرده، صدها شرکت را مصادره، 15 دانشــگاه وقفی و هزاران مؤسسه آموزشی را تعطیل کرده است و این روند همچنان ادامه دارد.

اما اردوغان ســختترین رویکرد را در برابر کردها داشــته است. لغو مصونیت قضائی نمایندگان کرد و بازداشت گسترده آنان ازجمله صلاحالدین دمیرتاش و فیگن یوکســکداغ، رهبران حزب دموکراتیک خلق ترکیه، دستگیری شــهرداران مناطق کردنشین و تشدید حملات علیــه مواضع کردهــای پکک ازجملــه اقدامات دولــت ترکیه در روزهای پساکودتا بوده است.

بازسازی روابط با روسیه

در روزهای پساکودتا، اردوغان سرخورده از غرب پس از چندین بار تلاش برای بهبود روابط با روســیه )ازجمله نوشتن نامه عذرخواهی( دهــم اکتبر بــا ولادیمیــر پوتین، رئیسجمهــوری روســیه و یکی از جدیترین حامیان بشــار اســد، دیدار کرد. این دیدار باعث شد اعتماد ازدســترفته میان دو کشور تا حدودی احیا شــود. پیش از این دیدار، ســطح روابط ترکیه و روسیه به دلیل سرنگونشــدن جنگنده روسی در مرز ســوریه در اواخر 2015 به وســیله نیروهای ترکیهای بهشدت کاهش یافته بود. بیزینس اینسایدر با اشاره به دیدار پوتین و اردوغان، مینویسد: «در آن زمان پوتین هم به اندازه اردوغان از بهبود روابط دو کشور خوشحال بود زیرا این فرصت را پیدا کرد تا اتحاد اتحادیه اروپا و ناتو را تضعیف کرده و بار دیگر ترکیه را وارد دایره نفوذ خود کند. شاید بههمیندلیل بود که روســیه یکی از اولین کشورهایی بود که کودتای نافرجام علیه دولت اردوغان را شدیدا محکوم کرد؛ اقدامی که در نظر آنکارا از اهمیت بسیاری برخوردار بود و عمیقا از آن رضایت داشت.»

درســت دو هفته پــس از دیدار پوتین و اردوغــان، ترکیه عملیات نظامی گســتردهای را در شــمال ســوریه اجرا کرده و گروه ترویستی داعش را از برخی شهرهای این منطقه به عقب راند. بهگفته ناظران، گذشته از مبارزه با داعش، مهمترین هدف اردوغان از مانور نظامی در شــمال سوریه هدف قراردادن گروههای شــبهنظامی کردهای سوریه بود؛ گروههایی که بهعنــوان متحدان نزدیک ایالات متحده در مقابله بــا داعش موفقیتهای چشــمگیری به دســت آورده بودند؛ آن هم در شــرایطی که از نظر اردوغان این گروههــا متحدان پکک )حزب کارگران کردستان( و به همان اندازه خطرناک هستند.

تنش با اتحادیه اروپا و آمریکا

یکــی از مــواردی که اردوغــان را بر آن داشــت تا پــس از کودتا بیشازپیش به روسیه نزدیک شود ناباوری متحدان غربی به روایت او درباره کودتا بود. اردوغان بارها از ایالات متحده به دلیل بازنگرداندن فتحالله گولن به ترکیه انتقاد کرده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.